1- میتواند خطاب به کسانی باشد که اول مرتبه ایمان را دارند مثل ایمان عامّه. در این احتمال، امر به تقوا امر به اولین مراتب آن است که تقوای عامّه است و آن پرهیز از مخالفت احکام ظاهری الهی است و مربوط به اعمال قالبی[7] است. به این احتمال، جمله وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ تحذیر از پیامدهای اعمال ما است و شاهد است بر آنکه آنچه عمل میکنیم خود آنها به صورت مناسب در نشئه دیگر وارد میشوند و به ما خواهند رسید و آیات و اخبار زیادی در این باره آمده است. تفکر در همین امر، دلهای بیدار را کفایت میکند بلکه دلهای مستعد را بیدار مینماید و ممکن است راهگشای مراتب دیگر و مقامات بالاتر شود. و ظاهر آن است که امر به تقوا مکرّراً، تاکید باشد، گرچه احتمال دیگر هم هست. و قوله: إنَّ اللهَ خَبیرٌ بِما تَعمَلُونَ باز تحذیر جدید است بر این که اعمال شما از محضر حق تعالی پنهان نمیماند؛ چه همه عالم محضر حق است.تقوا
نامهای دیگر: پرهیزگاری، ورع، تقوای اقتصادی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
پرهیزگاری و مراقبت از خود در برابر گناه با یاد خدا.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:اجازه نامه به آقای صادق احسانبخش، در امور حسبیه و شرعیه— ۱۳۴۰/۰۲/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۸۱۳۴۰۱۳۶۸
فقط سال ۱۳۶۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
بنا بر این احتمال که مورد خطابْ کسانی باشند که ایمان به قلب آنها رسیده باشد، امر به تقوا به اینان با احتمال اول فرقها دارد. این تقوا، تقوای از اعمال ناشایسته نیست، تقوای از توجه به غیر است، تقوای از استمداد و عبودیت غیر حق است، تقوای از راه دادنِ غیر او- جلّ و علا- به قلب است، تقوای از اتکال و اعتماد به غیر خداست. آنچه میبینی همه ما و مثل ما بدان مبتلا است و آنچه باعث خوف من و تو از شایعهها و دروغپراکنیها است و خوف از مرگ و رهایی از طبیعت و افکندن خرقه نیز از این قبیل است که باید از آن اتّقا نمود. و در این صورت مراد از وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ افعال قلبی است که در ملکوت، صورتی و در فوق آن نیز صورتی دارد و خداوند خبیر است به خطرات[10] قلب همه.به این احتمال، امر به تقوا به این طایفه از عشّاق و خواصّ، فرقها با دیگران دارد و ممکن است تقوا از رویت کثرت باشد و شهود مرائی و رائی، تقوا از توجه به غیر باشد هر چند به صورت توجه به حق از خلق، تقوا از ما رَاَیْتُ شَیْئاً إلَّا وَ رَاَیْتُ اللهَ قَبْلَهُ وَ مَعَهُ وَ بَعْدَهُ.[12] باشد که خود مقام عادی خُلَّص اولیا است که پای «شیء» در کار است، تقوا از مشاهده الله نُور السَّموات و الاَرض باشد، تقوا از مشاهده هُوَ مَعَکُمْ[13] و- وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذی فَطَرَ السَّمواتِ وَ الْاَرْض،[14] تقوا از جلوه جمال حق در شجره باشد و از این قبیل آنچه مربوط به رویت حق در خلق است. و به این منوال، امر به نظر آنچه تقدیم برای فردا کردیم، همان حالات مشاهده حق در خلق و وحدت در کثرت که صورت مناسب به خود را در عوالم دیگر دارد.شاهدها (۶ پاراگراف)
اصالت تقوا و زیان احتمالی آن نزد اشخاص جاهل
راجع به مدرسهها و حوزهها کراراً عرض کردهام که علم بیتقوا اگر مضر نباشد، مفید هم نیست. آن مقداری که اسلام از عالمهای بیتقوا صدمه دیده است، معلوم نیست از مردم عادی دیده باشد. آنچه اصل است تقواست، ولی اگر همین تقوا نزد اشخاصی جاهل باشد، گاهی ضرر میزند. آدمهایی که ظاهر صالح دارند ممکن است به واسطه ناآشنایی به مبانی اسلام، اشتباهاتی انجام دهند، اما علم و تقوا اگر در کسی جمع شد در دنیا و آخرت سعادتمند است. و آقای قدوسی هم عالم بود و هم متقی.امر قرآن به تقوا نشانهٔ نبودن تقوا نیست
حالا اگر یک کلمه من وقتی میگویم باید بشود، الآن، شب وقتی که باز میکنیم رادیو فلان و فلان را، میگوید که معلوم میشود اصلش در ایران به هم خورده همه اوضاع، برای اینکه فلانی گفته است که باید چه بشود. اگر در قرآن گفت که مردم تقوا داشته باشید، معلوم میشود در اسلام اصلًا تقوا نیست؟! قرآن گفته تقوا پیدا کنید. خوب، ارشاد مردم و لو اینکه خوب باشند، یک امر راجح است. خدای تبارک و تعالی پیغمبر را نصیحت میکند، امر به تقوا میکند، حالا اگر رادیوی فلان بگوید که خوب، خدا به پیغمبر گفته است که یا ایُّهَا النَّبِیُّ اتَّقِ الله[7] پس معلوم میشود تقوا نداشته؟! نخیر.امر به تقوا: واجب در خطبهٔ اول، احتیاط واجب در دوم
مساله دیگر خطبههای نماز جمعه است؛ باید مردم را امر به تقوا کنید، امر به تقوا در خطبه اول واجب است و در خطبه دوم بنا بر احتیاط واجب است. مسائل اخلاقی را به مردم بگویید و آنها را به داشتن اخلاق اسلامی ترغیب کنید. مطالب روز را برای مردم بگویید، آنچه در طول یک هفته در کشور اتفاق میافتد، آنها را برای مردم بگویید.لزوم سفارش حوزهها و اهل منبر به تقوا و وحدت
… بابی یک کلمهای باشد دیگر. قرآن آمده آدم درست کند؛ آدم درست کردن به یک دفعه گفتن نمیشود. معلم اخلاق با یک دفعه بگوید و تمام کند برود نمیشود؛ باید در یک مجلس هم ده مرتبه یک مطلب را هی بگوید، بگوید، بگوید تا در دلها بنشیند. ما باید دائماً به هم سفارش کنیم. حوزههای علمیه به دولت و به ملت و به اینها باید سفارش کنند، دعوت به تقوا کنند، دعوت کنند به وحدت، دعوت کنند به تقوا. مردم، هر کس با هم مینشیند این دعوت را بکنند، اهل منبر که میکنند و باید زیادتر بکنند. مجلس باید در بین صحبتهایشان مردم را بسازند. جنگ مجلس، مثل جنگ دو فقیه میماند، نه این است که اینها اختلاف دارند. خوب، فقها با هم اختلاف دارند از صدر اسلام تا حالا، اگر این نظرها تصادم با هم نمیکرد فقه ما به این قوت نبود؛ نظرها باید تصادم کنند، دعوا شود باید …سفارش به ملازمت تقوا، دوری از هوا و احتیاط
«و اوصیه- ایده الله تعالی- بما اوصی به السلف الصالح من ملازمه التقوی و التجنب عن الهوی و التمسک بعروه الاحتیاط فی امور الدین و الدنیا». و السلام علیه و علی اخواننا المومنین و رحمه الله و برکاته.سفارش به ملازمت تقوا و دوری از هوا و احتیاط
«و اوصیه- ایده الله تعالی- بما اوصی به السلف الصالح من ملازمه التقوی و التجنب عن الهوی و التمسک بعروه الاحتیاط فی الدین و الدنیا». و السلام علیه و علی اخواننا المومنین و رحمه الله.