رفتن به محتوای اصلی

تقوا

نام‌های دیگر: پرهیزگاری، ورع، تقوای اقتصادی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پرهیزگاری و مراقبت از خود در برابر گناه با یاد خدا.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اجازه نامه به آقای صادق احسان‌بخش، در امور حسبیه و شرعیه‌— ۱۳۴۰/۰۲/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۰۱۳۶۸

فقط سال ۱۳۶۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

1- می‌تواند خطاب به کسانی باشد که اول مرتبه ایمان را دارند مثل ایمان عامّه. در این احتمال، امر به تقوا امر به اولین مراتب آن است که تقوای عامّه است و آن پرهیز از مخالفت احکام ظاهری الهی است و مربوط به اعمال قالبی[7] است. به این احتمال، جمله وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ تحذیر از پیامدهای اعمال ما است و شاهد است بر آنکه آنچه عمل می‌کنیم خود آنها به صورت مناسب در نشئه دیگر وارد می‌شوند و به ما خواهند رسید و آیات و اخبار زیادی در این باره آمده است. تفکر در همین امر، دلهای بیدار را کفایت می‌کند بلکه دلهای مستعد را بیدار می‌نماید و ممکن است راهگشای مراتب دیگر و مقامات بالاتر شود. و ظاهر آن است که امر به تقوا مکرّراً، تاکید باشد، گرچه احتمال دیگر هم هست. و قوله: إنَّ اللهَ خَبیرٌ بِما تَعمَلُونَ باز تحذیر جدید است بر این که اعمال شما از محضر حق تعالی پنهان نمی‌ماند؛ چه همه عالم محضر حق است.
بنا بر این احتمال که مورد خطابْ کسانی باشند که ایمان به قلب آنها رسیده باشد، امر به تقوا به اینان با احتمال اول فرقها دارد. این تقوا، تقوای از اعمال ناشایسته نیست، تقوای از توجه به غیر است، تقوای از استمداد و عبودیت غیر حق است، تقوای از راه دادنِ غیر او- جلّ و علا- به قلب است، تقوای از اتکال و اعتماد به غیر خداست. آنچه می‌بینی همه ما و مثل ما بدان مبتلا است و آنچه باعث خوف من و تو از شایعه‌ها و دروغ‌پراکنی‌ها است و خوف از مرگ و رهایی از طبیعت و افکندن خرقه نیز از این قبیل است که باید از آن اتّقا نمود. و در این صورت مراد از وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ افعال قلبی است که در ملکوت، صورتی و در فوق آن نیز صورتی دارد و خداوند خبیر است به خطرات[10] قلب همه.
به این احتمال، امر به تقوا به این طایفه از عشّاق و خواصّ، فرقها با دیگران دارد و ممکن است تقوا از رویت کثرت باشد و شهود مرائی و رائی، تقوا از توجه به غیر باشد هر چند به صورت توجه به حق از خلق، تقوا از ما رَاَیْتُ شَیْئاً إلَّا وَ رَاَیْتُ اللهَ قَبْلَهُ وَ مَعَهُ وَ بَعْدَهُ.[12] باشد که خود مقام عادی خُلَّص اولیا است که پای «شی‌ء» در کار است، تقوا از مشاهده الله نُور السَّموات و الاَرض باشد، تقوا از مشاهده هُوَ مَعَکُمْ[13] و- وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذی‌ فَطَرَ السَّمواتِ‌ وَ الْاَرْض،[14] تقوا از جلوه جمال حق در شجره باشد و از این قبیل آنچه مربوط به رویت حق در خلق است. و به این منوال، امر به نظر آنچه تقدیم برای فردا کردیم، همان حالات مشاهده حق در خلق و وحدت در کثرت که صورت مناسب به خود را در عوالم دیگر دارد.

معیار امتیاز انسان‌ها، تقوا و اخلاق و اعمال نیک

فرزندان عزیز خوب دبیرستان اسپرینگ دال ایالت ارکانزاس امریکا. نامه محبت‌آمیز و هدیه ارزشمند شما عزیزان را دریافت نمودم. من می‌دانم که سرخپوستان و سیاهپوستان در فشار و زحمت هستند. در تعلیمات اسلام فرقی بین سفید و سرخ و سیاه نیست. آنچه انسانها را از یکدیگر امتیاز می‌دهد تقوا و اخلاق نیک و اعمال نیک است. از خداوند بزرگ می‌خواهم شما فرزندان عزیز را موفق کند و به راه راست هدایت فرماید.

سفارش به ملازمت تقوا، رعایت احتیاط و پرهیز از هوا

«و اوصیه- ایّده الله تعالی- بما اوصی به السلف الصالح من ملازمه التقوی و مراعاه الاحتیاط و التجنب عن الهوی»؛ و السلام علیه و علی اخواننا المومنین و رحمه الله و برکاته.

لزوم دعوت مردم به تقوا و آرامش و توجه به مسائل

… در جُمعاتشان مردم را اطمینان بدهند که پیروزی هست برای شما. مردم هم بحمد الله حاضرند در صحنه و مادامی که این طور انسجام هست بین مردم و گروههای مختلف، بین ارتش و مردم، بین روحانیون و ارتش، تا این محفوظ باشد، ایران محفوظ است، هیچ نمی‌شود که کاریش کرد. و من امیدوارم که آقایان جدیت کنند مردم را دعوت به تقوا، دعوت به آرامش، دعوت به توجه به مسائل.

سفارش به مجاز برای ملازمت تقوا و دوری از هوا و رعایت احتیاط

«و اوصیه- ایّده الله تعالی- بما اوصی به السلف الصالح من ملازمه التقوی و التجنب عن الهوی و مراعاه الاحتیاط»؛ و السلام علیه و علی اخواننا المومنین و رحمه الله و برکاته.