رفتن به محتوای اصلی

تقریب مذاهب اسلامی

نام‌های دیگر: تقریب مذاهب

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نزدیک کردن پیروان و عالمان مذاهب اسلامی از راه گفت‌وگوی فقهی و کلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نمازجمعه— ۱۳۶۷/۰۸/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۷ تا ۱۴۰۰
۱۳۶۷۱۴۰۰

فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در این تقریب همان‌طور که مکرّر گفته شده، غرض این است که فرقه‌هاى اسلامى به هم نزدیک بشوند؛ هم در مقام فکر، که اى بسا برخى از تصوّرات فِرَق نسبت به یکدیگر با مباحثه و مذاکره منتهى بشود به یک استنتاج خوبى؛ شاید بعضى از سوءتفاهم‌ها برطرف بشود؛ شاید بعضى از عقاید تعدیل بشود، بعضى از افکار به طور واقعی به هم نزدیک بشود؛ که این [کار] البتّه اگر بشود، بسیار بهتر از هر شکل دیگر است و حدّاقل این است که بر روى مشترکات تأکید بشود ــ کمترین فایده‌ى این گفتگوها و مذاکرات این خواهد بود ــ و از طرح مسائل تفرقه‌انگیز خوددارى بشود. این در مرحله‌ى فکرى و اعتقادى.
و در نهایت و شاید مهم‌تر از همه‌ى نتایج تقریب، تقریب عملى است، یعنى همکارى مسلمین با یکدیگر منهاى احساس جدایىِ عقیدتىِ فرقه‌اى؛ و این بسیار امر ممکن و سهل‌التّناولى است اگر دشمنان بگذارند و اگر ما عاقل باشیم. ما مکرّر در میان خودمان و در جوامع دیگر، بخصوص بعد از پیروزى انقلاب اسلامى این را دیده‌ایم. برادران شیعه و سنّى مى‌نشینند کنار هم و در مسائل عملى و مسائل سیاسى و مسائل مربوط به سرنوشت اسلام طورى با هم تبادل نظر میکنند که اصلاً به یادشان نیست که این مذهبش چیست و آن مذهبش چیست. ما این احساس را در خودمان همواره مشاهده کرده‌ایم و در بسیارى از معاشرینمان از اصحاب مذاهب مختلف این را دیده‌ایم.

علاقه به ایجاد دارالتقریب و آمادگی ایران برای میزبانی و تطبیق آرای فرق

… فِرَق گوناگون مسلمین سعى کنند خودشان را به یکدیگر نزدیک کنند، تفاهم ایجاد کنند، مذاهب فقهى را با هم مقایسه کنند و منطبق کنند. بسیارى از فتاوى فقها و علما هست که اگر مورد بحث فقهى عالمانه قرار بگیرد، ممکن است با مختصر تغییرى، فتاوى دو مذهب به هم نزدیک بشود. لذا ما جدّاً علاقه‌مند هستیم که «دارالتّقریب بین المذاهب الاسلامیّة» را ایجاد کنیم؛ ما مایلیم این کار انجام بگیرد. البتّه در گذشته این کار شروع شده و تلاشهاى مخلصانه‌اى هم داشته، امّا اکنون مدّتهاى مدیدى است که ما حرکت حقیقی‌اى مشاهده نمیکنیم و احساس میکنیم این کار باید انجام بگیرد و مردم مخلصى و مؤمنى و شخصیّت‌هاى عالِمى از همه‌ی دنیاى اسلام همکارى کنند و ما آماده هستیم و مایل هستیم که میزبان این مجموعه باشیم و زحمات و خدمتهاى این کار را بر عهده بگیریم.علما، فقها، متکلّمین و فلاسفه‌ی اسلامى باید کوشش کنند و بنشینند آراء را با یکدیگر تطبیق کنند، در مجموعه‌هایى آنها را جمع کنند، نظرات فِرَق مختلف اسلامى در مجموعه‌ی واحد و با نگاه مساعد به یکدیگر، در اختیار همه‌ی مسلمین قرار بگیرد. این از جمله‌ی کارهاى بسیار لازم و ضرورى است و امیدواریم که همّت صاحب‌همّتان، این کار را به انجام برساند.

فروکش کردن انگیزهٔ تقریب در علمای شیعه و الازهر و بی‌محتوا شدن آن

… بود ‌- که خودش رئیس این دارالتّقریب بود ‌- پشتیبان بودند. اینها که رفتند، از طرفین، نه در شیعه بعد از مرحوم آیت‌ا‌لله‌ بروجردی دیگر آن عالمی که خیلی در این مسئله پافشاری کند بود ‌- آقایانِ علمائی که بودند، نه اینکه قبول نداشته باشند؛ چرا، همه معتقد بودند؛ لکن آن انگیزه‌ای که مرحوم آیت‌ا‌لله‌ بروجردی روی مسئله‌ی تقریب داشت، آنها نداشتند ‌- نه در بین آنها؛ من بعضی از آقایانِ بعد از مرحوم شلتوت را دیده بودم؛ علمای ازهر به ایران هم می‌آمدند ‌- بعضی‌شان مشهد آمده بودند ‌- با علمای شیعه هم تماس میگرفتند، لکن آن انگیزه‌ی فعّال و جوشانی که دنبال این قضیّه بروند نداشتند. لذا یک اسم بی‌مسمّایی شده.

لزوم تعهد شیعه و سنی به نزدیک کردن فرق اسلامی و تعامل برادرانه

… مسائل را یا حل کرده‌اند یا به حل نزدیک کرده‌اند. امّا دشمن که دست‌بردار نیست. از دیرگاه، از وقتى استعمار وارد کشورهاى اسلامى شد ‌-یعنى از ۱۵۰ سال یا قریب به ۲۰۰ سال قبل- تا امروز، روى قضیّه‌ی اختلاف بین فرقه‌هاى مسلمین کار کردند. ما باید خیلى مواظب باشیم. شیعه و سنّى باید خود را متعهّد کنند که در راه نزدیک کردن فِرَق اسلامى به یکدیگر و حفظ و حراست از محبّت و تعامل برادرانه با یکدیگر، [از هم] پشتیبانى کنند و براى آن تلاش کنند.

هماهنگی فکری و فقهی با مراکز تقریب در جهان اسلام

ما که نمیتوانیم منتظر بنشینیم که در قاهره یا در فلان شهر دیگر در دنیای اسلام یک نفری یک وقتی به فکر تقریب بیفتد؛ ما خودمان بایستی این دارالتّقریب را به وجود بیاوریم؛ البتّه بر مبنای هماهنگی و همکاری فکری و فقهی با هر مرکزی که برای تقریب در دنیا وجود داشته باشد. یعنی در اینجا از علمای ایران ‌- چه اهل سنّت، چه شیعه ‌- بایستی کسانی پایه‌های اصلی این دارالتّقریب را تشکیل بدهند. ما بحمدا‌لله‌ علمای خوبی از برادران اهل سنّت، چه علمای حنفیّه، چه علمای شافعی، در اینجا داریم که اهل فضلند، عالمند، فقیهند ‌- ما با اینها صحبت …