تبدیل ملت باسابقه و متمدن به ملتی تحقیرشده و عقبافتاده از قاجار تا پهلوی
… زندگی کردیم، حتّی ماها که اهل مبارزه بودیم، واقعاً همه معتقد بودیم ایرانیها کاری نمیتوانند بکنند! «نمیتوانیم» بر همهی افکار مردم حاکم بود؛ امام آمد این را زیرورو کرد، اعلام کرد «میتوانیم». او را با ارزشهای خودش آشنا کرد، او را با تواناییهای خودش آشنا کرد. ملّت ما در دوران پهلویها و قاجاریها به یک ملّت تحقیرشده تبدیل شده بود. ملّت ایران با آن سوابق، با آن تمدّن، با آن علم، با آن دانشمندان، با آن کتابخانههای عظیم و بزرگ، از اوایل قاجار تا تمام دوران پهلوی تبدیل شد به یک ملّت تحقیرشده، به یک ملّت عقبافتاده؛ در علم عقبافتاده بودیم، در فنّاوری عقبافتاده بودیم، در سیاست عقبافتاده بودیم؛ ایران هیچ تأثیری در سیاستهای منطقهای نداشت، سیاستهای جهانی که به جای خود!
عقبماندگی و تحقیر ایران در علم، فناوری، سیاست و اعتبار بینالمللی در دوران قاجار و پهلوی
… کردند که بیایند در کنفرانس پاریس راجع به مسائل بینالمللی تصمیمگیری کنند؛ از ایران یک هیئت بزرگی بلند شدند رفتند پاریس که در آن کنفرانس شرکت کنند؛ راهشان ندادند! هیئت ایرانی رفت پشت در منتظر [ماند]، روزهای متعدّد گذشت، اجازه ندادند که وارد این جلسه بشوند. ایرانِ باعظمت را، ایران متمدّن را، ایرانی که یک روزی منشأ علم و فلسفه و همهچیز در دنیا بوده و همه از او استفاده میکردند، به اینجا رسانده بودند؛ اینجور تحقیرشده، اینجور کوچک! در علم، در فنّاوری، در سیاست، در سبک زندگی، در اعتبار بینالمللی، در تصمیمهای منطقهای، در همهی اینها ملّت ایران در دوران پهلوی و دوران قاجار عقبافتاده و تحقیرشده بود؛ نه یک اختراعی، نه یک کار مهمّی، نه یک حرکت برجستهای.