استقبال پرشور و مخلصانهٔ مردم تبریز برخاسته از علاقه به انقلاب و اسلام و نظام
… جاهای دیگری که رفتیم، چنان محبّت و اخلاص و شور و هیجان انقلابی از خود نشان دادند که برای همه افراد که شاهد و ناظر، شگفتآور و تحسینبرانگیز بود. من به نقاط مختلفی از کشور سفر کردهام و سفر میکنم. در همه جا هم با محبّت و استقبال گرم و پرشور مردم روبهرو هستم. لکن آنچه که در تبریز مشاهده کردیم، با بقیه مناطق، متفاوت بود. برخورد بسیار محبّتآمیز و پرشور و مخلصانه مردم که ناشی از علاقه آنان به انقلاب و اسلام و نظام جمهوری اسلامی است، برای ما شگفتآور و فوقالعاده بود. مردم، از مرد و زن و پیر و جوان، در این چند روز ما را مشمول محبّتهای صادقانه و صمیمانه خودشان کردند. البته جاهای دیگر هم که رفتیم همینطور بود. من نسبت به مردم تبریز و آذربایجان، علاقه دیرینهای دارم و آنچه که مشاهده کردم، تا حدود زیادی مسبوق به سابقه بود. از …
ایمان و غیرت مذهبی مردم تبریز و وفاداری آنان به خدمتگزاران
مردم تبریز، مردم بسیار خوبی هستند؛ بخصوص که ایمان و غیرت مذهبی آنها، خیلی بالاست. محبّت آنها، خونگرمی شان و علاقهشان به مسؤولین، خیلی بالاست. خدمتگزارانِ خودشان را تشویق میکنند، آنها را دوست میدارند و نسبت به آنها ابراز وفاداری میکنند. مردم تبریز و آذربایجان، مردم بسیار وفاداری هستند. البته سفر ما به تبریز، هم برای این بود که با مردم منطقه و استان از نزدیک دیدار کنیم و هم برای اینکه به بعضی از مسائل استان رسیدگی شود و برای برخی از مشکلات که جز با رسیدگی ویژه و مستقیم قابل حل نیست، بلکه انشاءاللَّه بتوانیم راهحلی پیدا کنیم. بحمداللَّه …
پیشتازی مردم تبریز در جهاد، دانش، فرهنگ و غیرت
… هم در این سفر و هم در غیر این سفر، مطالب فراوانى را گفتهام و چند برابر آنچه گفتهام، در ذهن من و سینهى من هست. آنچه در مجموع این شهر کهن و بافرهنگ و باایمان و شجاع و غیور و برجستهى از جهات گوناگون، انسان میتواند مشاهده کند و بگوید، خود یک کتاب مفصّل است؛ وقتى دربارهى جنگ و جهاد بحث بشود، شما در صفوف مقدّمید؛ وقتى دربارهى دانش و فرهنگ سخنى گفته شود، شما در شمار برجستهترینها هستید؛ وقتى از غیرت و ایمان و اتّکاء به نفْس و آمادگى براى ابراز وجود در مقابل دشمنان در صحنههاى مختلف بحث شود، شما در صفوف اوّلید. بحمدالله تبریز، همچنان که در گذشته هم همینجور بوده است، امروز جایگاه خود را و موقع خود را در صحنههاى مختلف حفظ کرده است. شعر شما، نثر شما، فرهنگ شما، دانشگاه کهن و ریشهدار شما، شخصیّتهاى شما، ایمان شما، همه قلمهاى برجستهاى است. و من مناسب میبینم که براى اظهار ارادت به اینهمه، از یک مصراع از شهریارِ بزرگِ سخن و زبان گویاى خود شما وام بگیرم و به شما مردم تبریز و آذربایجان …
متوقف کردن لشکر مهاجم روس و نجات منطقه به دست تبریزیها
… داشته باشد. آذربایجان در واقع خطّ مقدّم جبههى ملّت ایران در مقابل متجاوزین و متجاسرین[2] در طول تاریخ چند قرن گذشته تا امروز بوده است؛ و چقدر بجا است که جوانان آذربایجانى، بخصوص جوانان و نوجوانان تبریزى با این تاریخ پُرشکوه و باعظمت هر چه بیشتر آشنا بشوند. در گذشتهى دور، در آن وقتى که کشور عزیز ما مورد تهاجم همسایهى شمالى آن روز ما، یعنى کشور روسیه قرار گرفت و به خاطر ضعف پادشاهان قاجار و بىلیاقتى رجال نظامى و سیاسى، گرجستان و هفده شهر قفقاز از ایران عزیز جدا شد، آن نیرویى که توانست لشکر روس را که سرمست از پیروزىها به جلو مىآمد، بر سر جاى خود متوقّف کند، تبریز بود. تبریزىها جلوى لشکر مهاجم را توانستند بگیرند و یک بار این منطقه از ایران عزیز را نجات بدهند.
نجات آذربایجان از سلطهٔ پیشهوری به دست مردم تبریز
بعد در دوران مشروطیّت، سردار ملّى[4] و سالار ملّى [بودند] که باز سالار ملّى، یعنى باقرخان، مال همان محلّهى «خیابان» و کوچهى «قرهباغىها» است که الان هم همان کوچه و همان محلّه و همان مسجد که در آنجا مردم اجتماع میکردند، به حال خود باقى و موجود است. دوران سالهاى بعد از دیکتاتورى رضاخانى که پیشهورى[5] به کمک شوروى سابق بر این منطقه تسلّط پیدا کرد، آن نیرویى که توانست تبریز را و آذربایجان را نجات بدهد، نیروى تبریزى است؛ اگر تبریزىها نبودند، هیچ نیروى دیگرى نمیتوانست تبریز را و آذربایجان را نجات بدهد.
آغاز حرکت مبارزه با چهلم مردم قم و خدمت همهٔ اقشار به انقلاب
در دوران انقلاب حرکت گردونهى مبارزهى ملّت ایران از چهلمى شروع شد که تبریزىها براى مردم قم گرفتند.[6] فرزندان اسلام، فرزندان قرآن، فرزندان امام در این شهر توانستند پرچم مبارزهى اسلام را بلند کنند و یکسره آذربایجان و تبریز در خدمت انقلاب قرار گرفت؛ دانشجویش، روحانىاش، کاسب بازارىاش، زنانش، مردانش، اهل شهرش، اهل روستایش، کارگرانش، کشاورزانش، حتّى زبانِ گویایش مرحوم شهریار (رحمة الله علیه)، در خدمت انقلاب، در خدمت قرآن و اسلام قرار گرفت. و وقتى ما به دوران انقلاب نگاه میکنیم، عملکرد شما مردم، عملکرد یک جماعت مؤمن و مخلص و نمونه است؛ این را من از نزدیک دیدهام. این شهر، دو شهید محراب[7] تقدیم انقلاب کرد؛ شیراز هم شهید محراب داشت، یزد هم شهید محراب داشت امّا یک شهید محراب؛ تبریز دو شهید محراب در راه اسلام و قرآن قربانى داد. فتنهى «خلق مسلمان»[8] را خود تبریزىها ــ همین جوانان حزباللهى …
پیشروی تبریز در سابقهٔ فرهنگی با داشتن ادیبان و شاعران و متفکران
… و خبرگى است؛ پیشرفت زبان و تطوّر زبان فارسى در حدّ بسیار خوبى است؛ و از این قبیل، چیزهاى زیادى [هست]؛ اینها آن جهات فرهنگى ما است. خب در کشور ما هم همهجا یکسان نیستند؛ بعضى از شهرها از لحاظ سوابق فرهنگى برجستگىهایى دارند؛ [امّا] بعضىها در آن حد نیستند. تبریز جزو آن شهرهایى است که از لحاظ سابقهى فرهنگى هم، با داشتن ادبا و فضلا و شعرا و متفکّرین و روشنفکران و مانند اینها، جزو شهرهاى پیشرو و پیشقدم است؛ حتّى در بعضى از جهات، از همهى شهرهاى ایران پیشروتر است؛ عرض نمیکنم در همهجهت امّا در پارهاى از جهات، اینجور است.
شهر خاطرات مجاهدت و فداکاری در دوران مشروطیت
این شهر پُر از خاطرات مجاهدت و فداکارى است. و من از گذشتگان خود قضایایى را دربارهى حوادث تبریز شنیدهام که آنها خود شاهد آن قضایا بودهاند؛ چه در قضایاى دوران استبداد صغیر که مرحوم شیخ محمّد خیابانى، مرد مبارز و روحانى آزاده، اینجا قیام کرد، و چه در دوران قبل از آن که آغاز مشروطیّت بود؛ [مانند] همین محلّههاى گوناگون تبریز، از جمله محلّهى «خیابان» که عالِم بزرگ آن روز تبریز، مرحوم حاج سیّدحسین خامنهاى که جدّ ما و پدربزرگ ما است، ساکن محلّهى خیابان و کوچهى «قرهباغىها» ــ خیابان محلّه سى و قرهباغلار کوچه سى ــ [بود] مردم میرفتند به …
مرکز شور و عشق و مجاهدت فداکارانه
… نقطهى روشن عشق و محبّت ما عبارت است از عنصر عزیز و بىهمتاى بسیج. و بنده در فکر این بودم که در یک جمعى از بسیجیان شرکت بکنم و علاقهى خودم و امید خودم به بسیج را، یک بار دیگر روبهرو با آنها در میان بگذارم؛ الحمدلله که آنچه میخواستیم، در تبریز پیش آمد. تبریزى که مرکز شور و عشق و مجاهدت فداکارانه است؛ و بسیج تبریز همان عنصر باارزشى است که به طور عمده در قالب لشکر عاشورا و شاید بعضاً در غیر آن، در میدان نبرد در طول سالهاى جنگ تحمیلى آن کارهاى درخشان را انجام دادند. بسیارى از سرداران لشکر عاشورا هم بسیجى بودند؛ همهى سپاهیان برجستهى ما هم، در درجهى اوّل، …
امید به پیشروی اهل فرهنگ تبریز در این میدان
… روزى است که همهى [افراد] داراى استعداد میتوانند در زمینهى فرهنگى کار کنند؛ کارِ نکرده هم زیاد است و باید انجام بگیرد. این، آن چیزى است که من امروز براى خطاب به همهى اهل فکر و فرهنگ و هنر و ادب و دانش و معلومات و معارف عرض میکنم و آن را یک چیز لازم میدانم. البتّه شما جایگاه خودتان را دارید، شما تبریزى هستید، شما جزو پیشروان هستید و انشاءالله که در این میدان هم جزو پیشروان باشید.
شهر قهرمانپرور، شهر شهیدان و مجاهدتهای تاریخی
از خداى متعال بسیار سپاسگزارم که این توفیق را به بنده عنایت فرمود که یک بار دیگر به شهر قهرمانپرور تبریز، شهر شهیدان، شهر مردان بزرگ، شهر مجاهدتهاى تاریخى و بهیادماندنى بیایم و شما مردم عزیز را، چه مردم شهر تبریز و چه برادران و خواهرانى که از بعض شهرها یا روستاهاى نزدیک به تبریز تشریف آوردهاید، ملاقات کنم.
احتمال بزرگتر بودن تبریز از تهران در دوران مشروطه
… عبادت اینها و بقیّهى مسائلشان و بعد هم مسائل سیاسى در این شهر بزرگ داستانها و ماجراهایى دارد؛ یک عدّه از علماى تبریز در طرف مشروطه، یک عدّه در طرف ضدّ مشروطه؛ هر دو دسته هم از علما، هر دو دسته هم عالِم، مجتهد، فقیه و داراى مرید و دوستان و علاقهمندان. شهر باعظمت تبریز هم با آن جمعیّت زیاد و آن فضاى وسیع آن شهر ــ که شاید در ایران در آن وقتها، اوّلشهر بوده است؛ از تهران هم شاید آن زمانها بزرگتر بوده است ــ محلّ قضایاى گوناگون و اختلافات فراوان در قضایاى مشروطیّت [بوده است که] بخش مهمّى [از آن] به خاطر اختلافات همین علماى بزرگ، همین شخصیّتهاى معروف [بود]؛ یک طرف امامجمعه[7] و شیخ سلیم،[8] شیخالاسلام[9] و ثقةالاسلام[10] و دیگران، یک طرف هم آمیرزا حسن مجتهد و بقیّهى علما؛ قبل از آنها یک جور، بعد از آنها یک جور. البتّه به نظر این بندهى حقیر، سعى همهى آنها مشکور است؛ زیرا که فقیه بودند و به وظایف خودشان عمل …
گواهی تبریز بر حضور صادقانهٔ روحانیت از ۱۵ خرداد تا چهلم شهدای قم
… بودند که براى مردم حرف میزنند یا قلم میزنند یا فکر میکنند امّا از راه مردم کناره گرفتند. دربارهى آنها در تاریخ ما و در تاریخ انقلاب هم ــ در آینده هم همین جور است ــ قضاوت خوبى نخواهد شد. روحانیّت به فضل الهى از روز اوّل، با دل و جان وارد این میدان شد. همین شهر تبریز شما، شاهد قضایاى بسیارى بود؛ چه در اوّل انقلاب، چه در قضایاى پانزدهم خرداد، چه در طول این چندین سال، چه در قضایاى قُبِیل[27] پیروزى انقلاب، که از آن چهلم پُرشکوه و پُرسطوت که تبریزىها گرفتند براى شهداى قم[28] شروع شد؛ در همهى این مراحل روحانیّت به فضل الهى داراى قدمِ صدق بود؛ و این بسیار چیز باارزشى است. البتّه بحمدالله آن کسانى هم از مسئولین کشور که از جملهى روحانیّون هستند، انصافاً خوب امتحان دادند. البتّه وظیفهى روحانیّت قبول مسئولیّت ادارهى کشور نیست؛ روحانیّت وظیفهى مشخّصى دارد امّا اگر شغلى از مشاغل و مسئولیّتى بزرگ و …