عقبماندگی در سوادآموزی و تقصیر برنامهریزان و صاحبان بودجه نه مجریان
… آنها چگونگی معلم فرستادنشان به شکلی بود که با موازین اسلامی ما سازگار نیست. ما با احتفاظ بر عفت، عصمت و حجاب این کار را کردیم. همانطور که اشاره کردند[1] ، دخترهایی که میروند و درس میدهند، حجاب کامل دارند. لذا، با این وضعیت نمیتوان آنطور حرکت کرد. درعینحال، با اینکه فکر نمیکنیم باید آن روشها را به کار میبردیم، تصورم این است که ما در این قضیه - سوادآموزی - مقداری عقبیم. من احساس تقصیر میکنم و البته این تقصیر، در عوامل و عناصر فعال و اجرایی مثل شما نیست. شما یا مسؤولین سوادآموزی، همهی تلاشتان را کردهاید؛ لکن برنامهریزهای کشور - آنهایی که بودجه و پول دستشان است و آنهایی که برنامهها را سبک و سنگین میکنند - باعث اسقاط این برنامه میشوند. مثلاً آن را حذف میکنند، این را تقویت میکنند؛ به آن پول میدهند، به این نمیدهند؛ درصدی از این کم میکنند، به آن اضافه میکنند، و توجه نکردهاند که رشد و توسعه در یک کشور، با داشتن بازوهای اجرایی با سواد، به مراتب سریعتر و آسانتر از رشد و توسعه به وسیلهی …
سفارش به سوادآموزی بزرگسالان و فرستادن فرزندان به مدرسه
اینجا، هم مسؤولان عشایری کشور، هم وزیر محترم جهادسازندگی و هم سایر مسؤولان دولتی همراه ما هستند؛ آمدهاند تا وضع شما را از نزدیک ببینند و انشاءالله به شما خدمت کنند. چیزی که من به شما سفارش میکنم، این است که سوادآموزی را فراموش نکنید. یکی از کارهایی که انشاءالله در اینجا انجام خواهند داد، ساختن مدرسه و راه است. بههرحال در سفر ما به شهرکرد و استان چهارمحال و بختیاری تصمیمهای خوبی برای عشایر و بقیهی بخشهای این استان گرفته شده، که اجرا خواهد شد. آنچه مهم است، این است که بچههای شما انشاءالله به مدرسه بروند و بزرگها هم تا آنجا که میتوانند، سواد آموزی را جدی بگیرند. بحمدالله استعدادهای شما خوب است؛ بنابراین باید برای شما امکانات فراهم شود و از این استعدادهای خوب بهرهبرداری گردد؛ یعنی استعدادتان را به کار بیندازید و به کمک فکر خودتان این سرزمین را آباد کنید.
خواست انگلیس، آمریکا، خوانین و سلطنت به بیسواد ماندن مردم و عزم نظام به ریشهکنی آن
انگلیس و امریکا و خوانین و دستگاههای سلطنت - که لعنت خدا بر همهی آنها باد - میخواستند مردم عقب بمانند؛ تصمیم آنها این بود که مردم را بیسواد نگه دارند؛ اما جمهوری اسلامی بعکس تصمیم دارد انشاءالله بیسوادی را ریشه کن کند؛ باید شما هم کمک کنید.
احساس تقصیر در امر سواد در مقایسه با کشورهای فقیری که بیسوادی را به صفر رساندند
… میدهید، این خود حسنهی بسیار بزرگی است. حقیقتاً نهضت سوادآموزی در کشور ما بر بخش عظیمی از مردم حقِ حیات دارد؛ برای خاطر اینکه به آنها سواد، کلید تفکر و فراگیری بخشیده است و این نعمت بسیار بزرگی است. بنده دربارهی موضوع سواد و درسخواندن، خیلی صحبت کردهام. درعینحال، هر وقت به این قضیه در کشورمان نگاه میکنم، خودمان را مقصر میبینم. بههرحال، ما پرچم اسلام را برافراشتهایم. بنده دیدهام کشورهایی در طول چند سال، بیسوادی را به صفر رساندهاند؛ آن هم کشورهایی که از لحاظ مالی تمکنی نداشته و فقیر و کمکبگیر بودهاند. اما همت کرده و این کار را به سامان رساندهاند.
تشویق زن و مرد و پیر و جوان روستایی و عشایری به باسوادی
… همین است. همهی آنها مقدمهی مسلمان کردن و متدین کردن یک انسان است. «لان یهدی الله بک رجلا خیر مما طلعت علیه الشمس.» اگر یک انسان را خدا بهدست تو هدایت کند، این بهتر از همهی آن چیزی است که خورشید بر آن تابیده است. یعنی همهی طلاهای عالم، ارزش این را ندارد. زن روستایی، زن عشایری، زن شهری، مردشان، جوانشان، پیرشان، همه را تشویق کنید باسواد شوند.