کمبود بودجهٔ پژوهش، تحققنیافتن وعدهٔ یکونیم درصد و پرداخت ناقص
یک نکته هم مسئلهی بودجهی پژوهش است. بودجهی پژوهش، اوّلاً کم است، ثانیاً همانی هم که هست، همهاش داده نمیشود. ما البتّه وعده گرفتیم از یکی از دولتها -نمیدانم حالا کدام یکی از حضرات بودند- که بودجهی پژوهش را برسانند به یکونیم درصد و دودرصد و حدّاکثر هم به سه درصد امّا خب، یکونیم درصد را قول دادند. بعد اینجا دانشگاهیها که آمدند سخنرانی کردند، گفتند این حرفها چیست؟ ششدهم درصد و پنجدهم درصد و از این حرفها است قضیّه، تازه از همان هم همهاش را نمیدهند! خب حالا جوری بشود که بودجهی پژوهش داده بشود.
لزوم تحقق دستکم ۱/۵ تا ۲ درصد بودجهٔ عمومی برای پژوهش
… اجرائی کشور، روی این مسئله تکیه کردهام، متأسّفانه اطّلاعاتی که به من میدهند و گزارشی که به من میدهند، نشان میدهد که نه، این حرفهای ما مثل نصیحت است؛ نصیحتی که مثلاً یک نفر منبر میرود و یک نصیحتی میکند؛ با این چشم نگاه شده؛ اینجور نیست؛ باید سعی بشود. حالا در چشمانداز، ۴ درصد از بودجهی عمومی را برای پژوهش در نظر گرفتند؛ ما حالا آنقدر همّتمان برای این در کوتاهمدّت، بلند نیست؛ امّا همان ۱/۵ درصد یا ۲ درصدی که ممکن است و صحبت است، باید انجام بگیرد؛ هنوز بودجههایی که وجود دارد برای پژوهش، بحث چند صدم درصد است؛ یکی این مسئله است؛ یکی هم صَرف درست و برنامهریزیشدهی منابع مالی پژوهش؛ باید درست صرف بشود و درست در جای خود قرار بگیرد.
کمی بودجهٔ تحقیقات در برابر هدف سه درصد و لزوم افزایش آن
بودجهی تحقیقات هم حقیقتاً یکی از آن نقاط ضعف ماست. من گاهی که با دانشگاهیها و اساتید و مسؤولین بخشهای علمی کشور مواجه میشوم، این مسألهی بودجه تحقیقات را مطرح میکنند. سه، چهار سال است که مرتب به ما گفتهاند بناست به سه درصد بودجه برسد؛ اما حالا مثلاً با شش دهم درصد یا هفت دهم درصد داریم پیش میرویم و کار میکنیم! واقعاً خیلی کم است. همهاش وعده میدهند آقا بهتر خواهد شد و نمیدانم چه خواهد شد؛ اثری هم دیده نمیشود. بودجهی تحقیقات را حقیقتاً زیاد کنید؛ به جاهای دیگر فشار بیاورید، ولی این را پیش ببرید. این معاونت علمی و تحقیقیای که بحمداللَّه اخیراً در ریاستجمهوری تشکیل شد، این از آن کارهای …
لزوم افزایش و مدیریت درست بودجهٔ علم و فناوری
در مورد شرکتهای دانشبنیان هم ضوابط شرکتها را نبایستی کاست. مراقبت کنید که ضوابط شرکتهای دانشبنیان ضوابط بالایی باشد. اینجور نباشد که ما فقط عدد را اضافه کنیم. بودجهی علم و فنّاوری نباید کم بشود، باید افزایش پیدا کند؛ البتّه گفتند دوستان به من که این صندوق نوآوری مشکل دارد؛ من انشاءالله سفارش خواهم کرد، تأکید خواهم کرد که این مشکل برطرف بشود. البتّه منابع مالی هم بایست درست مدیریّت بشود.
فاصلهٔ زیاد بودجهٔ تحقیقات با نیاز کشور و لزوم پیگیری آن در دولت
بیاناتی که فرمودند، به نظرم بیانات مفید و باارزشی بود. چند جمله دربارهی بیانات این دوستان عرض بکنم. در باب بودجهی تحقیقات، حق با شماست. آنچه که ما در زمینهی بودجهی تحقیقات نیاز داریم، با آنچه که امروز بودجهی تحقیقات ما در مجموعهی بودجهی کشور است، فاصلهی زیادی دارد. من هم سفارش کردهام، تأکید کردهام و غیر از جلسات عمومی، در دیدارهای خصوصی هم به مسئولین گفتهام که باید این را دنبال کنند؛ آقای دکتر زاهدی - وزیر محترم - اینجا هستند؛ حتماً این را در دولت دنبال کنند و به یک جایی برسانند. امروز مسألهی تحقیقات برای ما یک مسألهی تجملاتی نیست، یک مسألهی حیاتی است. من نمیدانم همهی تصمیمگیران چقدر به عمق این حرف واقفند، اما من از بُن دندان اعتقادم …
لزوم عملیاتی شدن و پرداخت بودجهٔ تحقیقات
… شما به عنوان یک جوان این است که اینجا میآیید و میگویید بودجهی تحقیقاتی ما 7/0 درصد است - که البته ظاهراً بیشتر است؛ آماری که برادرمان گفتند، اینقدر نیست؛ حدود همان 5/1 درصدی است که گفتند؛ البته الان دقیق یادم نیست، اما از آن مقداری که گفته شده، بیشتر است؛ هرچند اینها باید عملیاتی و داده شود - یا شما بیایید پیش من شکوه کنید از اینکه بودجهی تحقیقات نمیدهند یا پای صبر تحقیقات نمینشینند. نهایت آرزوی ما این بوده که این احساس در شما بهوجود بیاید و شما دنبالش باشید.
تفاوت آمارهای گزارششده از سهم آن و تصمیم به بررسی بیشتر
… که یکونیم درصد بودجه قرار بوده برای کارهای پژوهشی گذاشته شود که چهار دهم درصد شده است. البته این آمار کاملاً غیر از آماری است که در آخرین جلسهای که داشتیم - به نظرم آخرین جلسه یا جلسه با هیأت دولت بود و یا یکی از جلسههای رسمی در یک ماه اخیر - مطرح شد. آماری که در آن جلسه، مسؤولان و یا فکر میکنم خود آقای رئیسجمهور درباره سهم بودجه پژوهش به من گفتند با آنچه که الان از این برادرمان شنیدم، کاملاً تفاوت دارد. من انشاءاللَّه این را در ذهنم نگه میدارم و بیشتر دربارهاش تحقیق میکنم. آنچه که به من گفته شد این است که بودجه پژوهش از چند سال قبل خیلی بیشتر شده؛ به نظرم دو یا سه برابر شده است.
لازم بودن افزایش بودجهٔ تحقیقات در کنار جنبهٔ کیفی آن
مسئله ی مدیریت تحقیقات، جزو چیزهای بسیار اساسی است که من در ماه رمضان هم که جلسه ی با دانشجویان یا اساتید بود، یادداشت کرده بودم که بگویم - حالا یادم نیست کدامیک از این دو جلسه بود - اما وقت نشد؛ حالا می گویم: تحقیقات باید مدیریت پیدا کند. ما همه اش می گوییم بودجه ی تحقیقات از چهل و هفت صدم در صد مثلاً، به سه درصد برسد؛ روی جنبه ی مادی و کمی اش بحث می کنیم که البته لازم هم هست؛ اما یک جنبه ی کیفی هم دارد؛ تحقیقات موازی و غیر لازم نباید باشد؛ مهم تحقیقات بنیادی، تحقیقات کارکردی و تحقیقات تجربی - سه نوع تحقیقات داریم - است که هر کدام در مجموعه ی تحقیقات کشور، یک سهم و وزنی دارند. این سهم را رعایت نکردن و ملاحظه نکردن، از مشکلات ماست. یک مرکزِ مدیریت تحقیقات در …