رفتن به محتوای اصلی

بنیادگرایی اسلامی

نام‌های دیگر: اتهام بنیادگرایی، بنیادگرایی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عنوان به‌کاررفته در غرب برای جریان‌های اسلامی و معنای پایبندی به اصول دین.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم— ۱۳۶۸/۰۴/۱۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۰
۱۳۶۸۱۳۸۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

رسانه‌هاى صهیونیستى با جنجال و هوچیگرى، ما را به بنیادگرایى نسبت میدهند؛ درحالی‌که ما بنیادگرایى را اگر به معناى بازگشت به اصول و بنیادهاى اسلامى است، بزرگ‌ترین افتخار خودمان میدانیم و مسلمانان در هیچ نقطه‌ی عالم، از نام اصول‌گرا و بنیادگرا باید تحاشى[3] نکنند. اصول مقدّس اسلام، تضمین‌کننده‌ی سعادت انسان است. دست استعمار، اصول را در زندگى ما کم‌رنگ و ضعیف کرد. ما افتخار میکنیم که به اصول اسلامى و قرآنى برگردیم.همچنین رسانه‌هاى صهیونیستى و دستگاه‌هاى استعمارى عالم، جمهورى اسلامى را به صدور انقلاب منسوب میکنند. مقصود از صدور انقلاب چیست؟ اگر صدور انقلاب به معناى صدور موادّ منفجره و ایجاد جنجال و اغتشاش در میان ملّتها و کشورهاى دیگر است، این تهمت از دامان جمهورى اسلامى بکلّى دور است. به این معنا، صادر کردن شر و فساد، متعلّق به آمریکا و دستگاه‌هاى جاسوسى و مخرّب نظامهاى استکبارى از قبیل آمریکا است: آنها هستند که ناراحتى و اغتشاش و ناامنى را به میان ملّتها میبرند؛ آنها هستند که در کار ملّتها و در زندگى آنها و امور داخلى آنها بناحق دخالت میکنند؛ آنها هستند که به‌وسیله‌ی عوامل و مزدوران خودشان بر ضدّ حکومتهاى انقلابى و مردمى وارد عمل میشوند و ایجاد زحمت و ناراحتى میکنند؛ آنها هستند که به جان بی‌گناهان تهاجم میکنند که نمونه‌ی آن را در همه جاى دنیا، ملّتها سراغ دارند و می‌شناسند.
ابتدا میگفتند ما با «بنیادگرایی» مخالفیم. بنیادگرایی اصطلاحی است که آنها در خصوص پایبندىِ ایمانی ملت مسلمان به قرآن و اسلام به کار میبرند. به همین که شمااسلام و قرآن را دوست میدارید بنیادگرایی میگویند و در دنیا آن را یک دشنام میدانند! بعضی بیعقلها هم درگوشه وکنار دنیا باورشان شده‌است و تا میگویند «شما بنیادگرایید»، فریاد برمی‌آورند: «مابنیادگرا نیستیم!» انگاربنیادگرایی خصوصیّت بدی است! بنیادگرایی یعنی پایبندی به اصول درست و متقن. این، بنیادگرایی است. باری؛ ابتدا میگفتند: «با بنیادگرایی مخالفیم.» بعد دیدند نه؛ اسلام درهرجا که هست؛ آن‌جاکه ایمان با او همراه است و آن‌جا که مردم دلشان‌به یاداسلام میتپد، همین خطر، عیناً وجوددارد. لذا شما ملاحظه کردیدکه در جمهوریهای شوروی سابق، امریکاییها با دستپاچگی خودشان را رساندند و تلاش کردندتا شایدبتوانند مردم را از اسلام، از رابطه با اسلام و ایران اسلامی بازدارند. البته ممکن است بعضی آدمهای غافل در این سرزمینها تحت تأثیر قرار گرفته باشند؛ اما ملت آذربایجان، ملت ترکمنستان، ملت ازبکستان، ملت تاجیکستان و سایر ملتهای بزرگی که درآن نقطه از جهانند و مسلمانند، دلشان به عشق اسلام میتپد. دلیلش هم این است که بعد از هفتاد سال که نامی ازاسلام نبوده و هرچه بوده ضدّاسلام بوده، بدون این‌که کسی تبلیغی کرده باشد، شعار اسلام میدهند. این، نفوذاسلام رانشان میدهد.
در این چند سال اخیر، یعنی از حدود پنج، شش سال پیش به این طرف، سیاستهای استکباری هر چه توانستند تلاش کردند تا اسلام را در چشم توده‌های مردم و ملتها، بیآبرو و بیاعتبار کنند. نه در چشم توده‌هایی که مسلمان نیستند، بلکه در چشم ملتهای مسلمان! سعی کردند اینها را به اسلام بیعقیده کنند. به چه نحو؟ به این نحو که جوانانشان را بیاعتقاد و سرگرم فساد کنند؛ ذهنشان را با شُبَهات مشغول کنند و آنها را از آن ایمان عمیق دور کنند. در کشور ما هم تلاش کردند. در دیگر کشورهای اسلامی - در عراق، در کشورهای شمال آفریقا و در کشورهای شرق اسلامی - هر چه توانستند کردند. یکی از موضوعاتی را که به شدّت تبلیغ کردند بنیادگرایی اسلامی است! گفتند: «اسلام، غیر از بنیادگرایی اسلامی است. ما با اسلام مخالف نیستیم؛ بلکه با بنیادگرایی مخالفیم!» بنیادگرایی یعنی چه؟ برداشت من و شما از بنیادگرایی، غیر از متفاهَم توده مردم و فضای ذهنی مردم در غرب است. بنیادگرایی از نظر ما، یعنی پایبند بودن به اصول و بنیادهای دینی. این‌که چیز بدی نیست؛ ما افتخار هم میکنیم. وقتی هم میگویند «آقا، شما بنیادگرا هستید»، میگوییم «البته که ما بنیادگرا هستیم.» انکار و نفی هم نمیکنیم. پایبندی به اصول که بد نیست! شرافت اخلاقی هم یک اصل است؛ راستگویی هم یک اصل است؛ عدالت هم یک اصل و بنیاد اخلاقی است؛ خیانت نکردن هم یک بنیاد اخلاقی است، تکذیبِ کارهای بد هم یک بنیاد اخلاقی است. همه دنیا هم به این بنیادها و نهادهای اخلاقی پایبندند و به آنها افتخار میکنند و کسی هم آنها را بد نمیداند. ما از بنیادگرایی، استنباطی این گونه داریم و البته با این دید، درست هم هست. حتّی میبینیم که در بعضی از ممالک، دولتها مردم را در پایبندی به سنن پوسیده بیمعنىِ قومی، تشویق میکنند. استخوان‌پوسیده اجدادشان را از گورها بیرون می‌آورند و به آنها تقدّس میبخشند! در همین کشورهای گوناگون اروپایی، مردم تشویق میشوند که برخی از سنن و آداب پوسیده قدیمىِ بیمعنا را حفظ کنند. پس، ایرادی ندارد که انسان به اصول دین؛ به اصول عالیه ایمان و معرفت دینی، پایبند باشد.

شاهدها (۱۴ پاراگراف)

نقد برچسب بنیادگرایی از سوی آمریکا و محافل صهیونیستی به معنای تحجر

… و آن‌ها را در راه یک حرکت عظیمِ ملّی دستگیری کند، نداشتیم. این پدیده و رخدادی جدید است. اگر به کشورهای اسلامی و به گروههای مسلمان در سراسر عالم نگاه کنید، این رخداد و پدیده را مشاهده خواهید کرد. این رخداد و پدیده همان چیزی است که دشمن اسلام از آن نگران است. امروز آمریکاییها، محافل صهیونیستی عالم و محافل سرمایه‌داریِ عمده‌ی دنیا وقتی به چشم دشمن به حرکتهای مؤمنانه‌ی مردم مسلمان نگاه می‌کنند، اسمش را بنیادگرایی می‌گذارند. البته مقصود آن‌ها از کلمه‌ی بنیادگرایی، التزام به اصول و به پایه‌های فکری و ارزشهای اساسی نیست. مرادشان از کلمه‌ی بنیادگرایی، واپس‌نگری، کهنه‌پرستی و نگاه متحجّرانه به مسائل است. یعنی به عنوان یک دشنام، بنیادگرایی را به ملتها نسبت می‌دهند. از نظر آنان، بنیادگرا یعنی متحجّر و عقب‌افتاده و دگم و مانند آن! دشمن اگر فحش ندهد باید تعجّب کرد. دشمنِ لجوج که بلندگویی به آن قوّت در دست دارد و برای تبلیغات، میلیونها دلار خرج می‌کند، می‌خواهید دشنام ندهد؟! معلوم است که دشنام خواهد داد. ما از دشنام دادن او …

رد اتهام بنیادگرایی به معنای تحجر و تفسیر آن به تسلیم‌ناپذیری ملت

… که هرمِ قدرتِ بین‌المللی، نظام جمهوری اسلامی را متّهم کند. اتّهاماتی که به ما میزنند و اصلاً آنچه به عنوان اتّهام مطرح میگردد، از این‌جا ناشی میشود. این نکته دوم، غالباً تحریف واقعیت است و در موارد متعدّد، اشاره به یک نقطه قوت در نظام جمهوری اسلامی است. مثلاً جمهوری اسلامی را به «بنیادگرایی» متّهم میکنند و منظورشان از بنیادگرایی، تعصّب و تحجّر است. این در حقیقت همان تسلیم‌ناپذیرىِ ملت و دولت ایران است. همین که در مقابل خواسته‌های غیرمنصفانه قدرتهای جهانی تسلیم نمیشوند، گفته میشود: «اینها متحجّرند.» نه؛ این موضع، موضعِ حق‌طلبانه یک ملت مسلمان است و به معنای تحجّر نیست. اگر بنیادگرایی به معنای احترام به‌اصولِ پذیرفته شده است، مقوله خوبی است، و همه به آن افتخار میکنند. اما اگر به معنای تحجّر و تعصّب است، دروغ است و تهمت به دولت و ملت ایران تلقّی میشود.

برچسب تبلیغاتی استکبار بر بازگشت مسلمانان به اصول اسلام

… فرهنگى است. یعنى دستهاى استعمار از زمانى که استعمار اروپایى وارد کشورهاى اسلامى شده است و امروز دستهاى پلید استکبار جهانى سعى میکنند مسلمانها را از اعتقاد و دین و معرفت اسلامى خودشان جدا کنند و اسلام را در نظر مردم یک چیز نسخ‌شده و قدیمى وانمود کنند. لذا شما مى‌بینید که امروز بلندگوهاى استکبار وقتى میخواهند علیه مسلمانانِ به‌پاخاسته و بخصوص علیه جمهورى اسلامى تبلیغاتى بکنند، عنوان «بنیادگرایى» را بر روى آنها میگذارند. عجیب این است که دنباله‌روان آنها و مزدوران آنها از بعضى از سران کشورهاى اسلامى هم همین تعبیر را به‌ کار میبرند: «بنیادگرایى»! بنیادگرایى اشاره‌ى به همین مطلب دارد؛ یعنى از اینکه مسلمانها از ظواهر اسلامى و مراسم و تشریفات اسلامى عبور کنند و به بنیادها و پایه‌ها و اصول اسلام برسند مثل اصل توحید، اصل حاکمیّت دین، اصل حکومت قوانین الهى بر مردم؛ اینها بنیادهاى اسلامى است بشدّت عصبانى و ناراحتند؛ این علّت اصلى مبارزه‌ى آنها است. و اینها در حقیقت میخواهند ملّتهاى اسلامى را از گذشته‌ى خودشان جدا کنند؛ میخواهند آنها را از اسلام و احکام اسلامى دور کنند؛ میخواهند آنها را از فرهنگ اسلامى و ارزشهاى اسلامى …

بنیادگرایی از نظر ما یعنی پایبندی به اصول دین، مایهٔ افتخار

… را که به شدّت تبلیغ کردند بنیادگرایی اسلامی است! گفتند: «اسلام، غیر از بنیادگرایی اسلامی است. ما با اسلام مخالف نیستیم؛ بلکه با بنیادگرایی مخالفیم!» بنیادگرایی یعنی چه؟ برداشت من و شما از بنیادگرایی، غیر از متفاهَم توده مردم و فضای ذهنی مردم در غرب است. بنیادگرایی از نظر ما، یعنی پایبند بودن به اصول و بنیادهای دینی. این‌که چیز بدی نیست؛ ما افتخار هم میکنیم. وقتی هم میگویند «آقا، شما بنیادگرا هستید»، میگوییم «البته که ما بنیادگرا هستیم.» انکار و نفی هم نمیکنیم. پایبندی به اصول که بد نیست! شرافت اخلاقی هم یک اصل است؛ راستگویی هم یک اصل است؛ عدالت هم یک اصل و بنیاد اخلاقی است؛ خیانت نکردن هم یک بنیاد اخلاقی است، تکذیبِ کارهای بد هم یک بنیاد اخلاقی است. همه دنیا هم به این بنیادها و نهادهای اخلاقی پایبندند و به آنها …

معنای بنیادگرایی: پایبندی به اصول درست و متقن، نه صفتی بد

ابتدا میگفتند ما با «بنیادگرایی» مخالفیم. بنیادگرایی اصطلاحی است که آنها در خصوص پایبندىِ ایمانی ملت مسلمان به قرآن و اسلام به کار میبرند. به همین که شمااسلام و قرآن را دوست میدارید بنیادگرایی میگویند و در دنیا آن را یک دشنام میدانند! بعضی بیعقلها هم درگوشه وکنار دنیا باورشان شده‌است و تا میگویند «شما بنیادگرایید»، فریاد برمی‌آورند: «مابنیادگرا نیستیم!» انگاربنیادگرایی خصوصیّت بدی است! بنیادگرایی یعنی پایبندی به اصول درست و متقن. این، بنیادگرایی است. باری؛ ابتدا میگفتند: «با بنیادگرایی مخالفیم.» بعد دیدند نه؛ اسلام درهرجا که هست؛ آن‌جاکه ایمان با او همراه است و آن‌جا که مردم دلشان‌به یاداسلام میتپد، همین خطر، عیناً وجوددارد. لذا شما ملاحظه کردیدکه در جمهوریهای شوروی سابق، امریکاییها …

بازگشت به اصول اسلامی مایهٔ افتخار است نه اتهام

رسانه‌هاى صهیونیستى با جنجال و هوچیگرى، ما را به بنیادگرایى نسبت میدهند؛ درحالی‌که ما بنیادگرایى را اگر به معناى بازگشت به اصول و بنیادهاى اسلامى است، بزرگ‌ترین افتخار خودمان میدانیم و مسلمانان در هیچ نقطه‌ی عالم، از نام اصول‌گرا و بنیادگرا باید تحاشى[3] نکنند. اصول مقدّس اسلام، تضمین‌کننده‌ی سعادت انسان است. دست استعمار، اصول را در زندگى ما کم‌رنگ و ضعیف کرد. ما افتخار میکنیم که به اصول اسلامى و قرآنى برگردیم.همچنین رسانه‌هاى صهیونیستى و دستگاه‌هاى استعمارى عالم، جمهورى اسلامى را به صدور انقلاب منسوب میکنند. مقصود …

معادل گرفتن بنیادگرایی با تحجر در غرب، تهمتی برای بی‌اعتقاد کردن مسلمانان

… تحجّر و حالت بسته بودن برروی حرف حساب و نفهمیدن منطق برابر میدانند و در حقیقت ما را به این متّهم میکنند! نمیگویند اینها پایبند به توحیدند. وقتی میگویند بنیادگرا هستند، معنایش این نیست که اینها پایبند به توحید و صدق در کلام و زهد نسبت به پدیده‌های مادّیاند. میگویند اینها متحجّرند! اینها چشم برروی پیشرفتهای دنیا میبندند! یعنی یک تهمت و یک دروغ. به این وسیله میخواهند اسلام را از چشم جوامع مسلمان بیندازند و توده‌های مسلمان را نسبت به دینشان بیاعتقاد کنند. همچنین میخواهند بیاعتقادی را در توده‌های غربی که به اسلام گرایش دارند، بیشتر کنند. این، از جمله کارهایی است که همراه با تبلیغات میکنند.

توصیه به نهراسیدن از برچسب بنیادگرایی و ارتجاع

مسلمین، بخصوص جوامعى که نسیم آزادى و قیام لِلّه‌ بر آن وزیده، و بالاخص علما و روشنفکران و پیشگامان آنان باید مراقب باشند که در این دام نیفتند؛ از عنوان بنیادگرایى نترسند؛ از تهمت ارتجاع و سنّت‌گرایى آشفته نشوند؛ براى راضى کردن دشمنان خبیث و حسابگر، از اصل اسلامى خود، از احکام نورانى اسلام، از تصریح به هدفهاى جامعه‌ى دینى و نظام توحیدى تبرّى نجویند و به سخن خدا گوش فرا دهند که: «وَلَن تَرضیٰ عَنکَ الیَهودُ وَلَا النَّصٰریٰ حَتّیٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُم»[22] و «قُل …

پذیرش ارزش‌های اسلامی و تلاش و مجاهدت در راه آن

… اصل برایش قدرت هست، ظواهر اسلامی را هم ملاحظه می‌کند، این دلیل نیست؛ باید باطن کار را نگاه کرد و هوشیارانه تشخیص داد که کدام جریان منطبق با کجاست، این مطلب اول. مشخصۀ این دو جریان این است: قدرت‌گرایی در یک طرف و اصول‌گرایی و ارزش‌گرایی و بنیادگرایی در یک‌سو. بنیادهای اسلامی، تفکرات بنیادین اسلام؛ یعنی ارزش‌های اسلامی را قبول‌داشتن، برایش تلاش‌کردن، در راهش مجاهدت‌کردن. در یک طرف بنیادگرایی است، اصول‌گرایی است، ارزش‌های اصیل را حفظ‌کردن است، در یک جهت نه، قدرت‌گرایی است، قدرت را می‌خواهد به‌دست بگیرد. حالا یک‌وقت این‌طور می‌شود، یک‌وقت آن‌طور می‌شود، هرطور شد می‌خواهد در اختیارش زمام قدرت را داشته باشد. این مطلب اول.

نقد تفکیک ظاهری اسلام و بنیادگرایی به‌عنوان سطحی‌نگری غرب

عنصر پنجم، گسترش موج بیداری اسلامی در دنیاست. این‌که متظاهرانه بگویند ما اسلام را قبول داریم، بنیادگرایی را قبول نداریم، این ناشی از همان سطحینگری و تحلیلهای ناشیانه‌ای است که اینها غالباً از دنیای اسلام داشتند و چوبش را هم خورده‌اند. امروز موج بیداری اسلامی یک واقعیت جدّی و یک حقیقت غیرقابل انکار است. امروز مسلمانها احساس میکنند که میتوانند در دنیا، در وضعیت بشر، در سرنوشت خود، اثرگذار باشند. وقتی این احساس در ملتها به یک نقطه معیّنی برسد، تبلور و تجسّم خواهد یافت و تبدیل به واقعیتها …

متهم شدن ملت ایران به‌خاطر مبارزه با سلطه و مصونیت دولت‌های تسلیم آمریکا

… امروز پرچم مبارزه با ظلم و استکبار امریکایی‌ و این سلطه‌ی‌ ناحق استکبار، به دست کیست؟ به دست مسلمانهایی‌ است که این روحیه را از اسلام درس گرفتند. البته دشمن - همان‌طور که برادران گفتند - یک ملت مبارز را متهم می‌‌کند. متهم می‌‌کند به بنیادگرایی‌ و ارتجاع. دشمنی‌ آنها با ملت ما به خاطر مبارزه‌ی‌ این ملت با ظلم و بی‌‌عدالتی‌ و سلطه‌ی‌ استکباری‌ است. بعضی‌ از احکام اسلامی‌، امروز در کشورهای‌ دیگر مسلمان هم اجرا می‌‌شود؛ اما امریکا و وسایل تبلیغاتش، آنها را متهم به بنیاد گرایی‌ و ارتجاع نمی‌‌کنند؛ زیرا در آن کشورها دولتهایی‌ بر سر کارند و نظامهایی‌ مستقرند که تسلیم قدرت امریکا هستند. بحمدالله امروز، ملت ما ملت زنده‌ای‌ شده است. کل این ملت در حال حرکت و تلاش برای‌ ساختن ایران، برای‌ استقرار عدالت و برای‌ جبران ویرانیهای‌ دوران طولانی‌ استعمار در این کشورند. این حرکت و تلاش را اسلام به این ملت داده و این ایمان عمیق، بین مسلمانهای‌ این …

وحشت جهانی از اثرگذاری اسلام با عنوان بنیادگرایی

… که دولتهاى اروپایى یا آمریکایى یا کشورهاى عربى به ما چه‌کار دارند؛ یک سیاستى دارند، میخواهند مخاطب خودشان را سرگرم کنند ــ آن که نفتى است، نفتى؛ آن که آن روز سوسیالیست است، سوسیالیست ــ امروز این فکر را دیگر نمیتوانیم بکنیم. مى‌بینید امروز دنیا چه خبر است! مى‌بینید از اثرگذارى اسلام و ساخت انسان مسلمان و آنچه آنها به آن بنیادگرایى اسلامى میگویند چه وحشتى در دنیا هست. آیا معقول است که بر اساس این وحشت برنامه‌ریزى نکنند؟ میشود فرض کرد چنین چیزى را؟ اصلاً ممکن نیست چنین چیزى.

افتخار به برچسب بنیادگرا به‌معنای بازگشت به اصول اسلامی

… ایمان است؛ چون دشمن فهمیده است که این ملّت به برکت ایمان است که متّحد شدند، به برکت ایمان است که رهبرى پیدا کردند، به برکت ایمان است که از قدرتهاى بزرگ دنیا نترسیدند. فهمیدند که همه‌ی موفّقیّتهاى ما به برکت ایمان است؛ لذا با ایمان ما، با اسلام ما دشمن شدند؛ با روشهاى تبلیغاتى، سیاسى، با گذاشتن اسمهایى که از نظر آنها دشنام و از نظر ما تعریف است، به ما میگویند بنیادگرا ! ما افتخار میکنیم که به اصول اسلامى و بنیادهاى اسلامى برگشته‌ایم. این راز قوّت و قدرت ما است. تمام تبلیغات استکبار جهانى در این چندساله، متمرکز بوده است روى اینکه ایمان اسلامى را در مردم ما مورد اهانت قرار بدهند. مردم ما از کسانى که نسبت به اسلام و ایمان اسلامى به هر شکلى اهانت کنند نخواهند گذشت. اسلام، همه‌چیزِ مردم ما …

برچسب آمریکا برای ترساندن دولت‌های آسیای میانه از گرایش اسلامی

ارتباطات فشرده‌ی امریکا و عواملش با دولتهای تازه مستقل آسیای میانه برای ترساندن آنان از گرایش‌های اسلامی و آنچه آنان نام بنیادگرایی بر آن می‌نهند موضعگیری‌های خصمانه‌ی آنان در برابر بیداری اسلامی در همه‌جا و بطور نمونه‌یی بارز با حرکت سیاسی پیروزمندانه‌ی مسلمانان در الجزایر، رفتار حیله‌گرانه و غدرآمیز آنان با ملت عراق و افکندن آنان در وضعیت غم‌انگیز و مظلومانه‌ی کنونی، دشمنی عنادآمیز آنان با زمامداران سودان که صرفاً عکس‌العمل گرایش اسلامی آنان است و دهها نمونه‌ی دیگر در سرتاسر جهان، مجموعاً شواهد انکارناپذیری برخصومت علنی امریکا ودیگر سلطه‌گران نسبت به اسلام و بیداری اسلامی و بازیافتن هویت اسلامی از سوی مسلمین جهان است.