رفتن به محتوای اصلی

بعثت

نام‌های دیگر: مبعث، بعثت پیامبر اکرم (ص)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

برانگیخته شدن پیامبر اکرم (ص) و انبیا و اهداف و آثار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۴۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

در دورانى که پیغمبران مبعوث میشوند، وضع انسانها به این کیفیّت است؛ یعنى از لحاظ مادّى وضع مردم بد است. گیرم عدّه‌اى از مردم نانِ بخور و نمیرى هم پیدا بکنند، امّا عامّه‌ى مردم، هیئت جمعىِ جوامع بشرى در زیر فشار قدرتها است، در زیر فشار مکندگان سرمایه‌هاى مادّى و معنوى انسان است. فرعون‌ها، نمرودها، ابوجهل‌ها که بر مردم حکومت میکردند ــ مثل قدرتهاى مادّى امروز ــ آن‌ چنان مردم را در زندگى تلخ و زهرآگین نگه میداشتند که مردم از همه‌ى مواهب مادّى و معنوى محروم بودند. حکومت، حکومت طغیان؛ حکومت، حکومت هوسها؛ حکومت، حکومت انسانهاى آلوده و ناپاک؛ از لحاظ معنویّت و اخلاق هم انسانها در انحطاط مطلق اخلاقى. پیغمبر در یک چنین زمینه‌اى مبعوث میشود. بعثت پیغمبر اسلام هم در یک چنین زمینه‌اى بود. مردم مکّه و جزیرة‌العرب را در دوران بعثت پیغمبر اسلام، اگر در تاریخ بخوانید و مطالعه کنید، مى‌بینید از همه جهت در سختى بودند؛ گرسنگى در میان آن مردم رواج داشت، تبعیض فراوان بود، آزادى اصلاً نبود، اخلاق و معنویّت در میان آن مردم وجود خارجى نداشت، جنگ و اختلاف بر سر هواها و هوسها در میان آنها برافروخته بود. در یک چنین زمینه‌اى است که پیغمبر ظهور میکند، مبعوث میشود. بعثت پیغمبر یعنى برانگیختگى پیغمبر؛ آن انسان والایى که خدا او را از میان انسانها بر طبق معیارها و ملاکها انتخاب کرده است، با نهیب الهى بلند میشود، بیدار میشود، برانگیخته میشود، بعد او نهیب میزند تا انسانها بیدار بشوند، تا انسانها برانگیخته بشوند، مردم را از همه‌ى آن اسارتها آزاد میکند؛ وَیَضَعُ عَنهُم اِصرَهُم وَالاَغلٰلَ الَّتی کانَت عَلَیهِم. در این آیه، اسارتهاى مادّى و معنوى هر دو را میگوید؛ زنجیرها را، غلها را از دست‌ و پاى انسانها پیغمبر باز میکند؛ اسارت معنوى را از مردم میگیرد. وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتٰبَ وَ الحِکمَةَ وَ یُزَکّیهِم؛[6] مردم را تزکیه میکند، اخلاق به مردم میدهد، آموزش به مردم میدهد، جهالت را از مردم میگیرد، انسان را از محدوده‌ى تنگ دیدگاه مادّى بیرون مى‌آورد. عرب در دوران قبل از ظهور پیغمبر در جزیرةالعرب به‌ هیچ ‌چیز فکر نمیکرد، مگر چهاردیوارى محدود و محصور زندگى مادّى خود، [امّا] اسلام آمد به او یک افق دید وسیع داد؛ او را به جاى اینکه به خود و به منافع محدود خود فکر بکند، به فکر اصلاح عالم انداخت؛ اسلام آمد از انسانهایى جاهل، انسانهایى بزرگ، فداکار، ایثارگر، انسانهایى که پرچم آزادى بشریّت را به دست گرفته بودند، ساخت؛ و لذا بود که بزرگ‌ترین دشمنى که در مقابل پیغمبران و پیغمبر ما ایستادگى و مقاومت میکردند، همان کسانى بودند که انسانها را به آن اسارتها دچار کرده بودند. همه‌ى کسانى که شهوت را در انسانها تحریک میکنند، انسانها را به شهوت‌رانى دعوت میکنند، با بعثت پیغمبران مخالفند؛ همه‌ى کسانى که اموال مردم را غارت میکنند، با بعثت پیغمبران معارضند؛ همه‌ى آن حکّام و زمامدارانى که میخواهند بر مردم بِزور حکومت کنند و نظام سیاسى جوامع را در اختیار بگیرند، با پیغمبران دشمنند؛ همه‌ى طاغوتها، همه‌ى شیطانهاى بزرگ و کوچک با پیام بعثت و پیام اسلام مخالفند. بعثت یعنى حرکت الهى بشر براى رها کردن خود، براى رستگار کردن خود از زندانهایى که قدرتها و طاغوتها و شیطانها براى او به ‌وجود آوردند؛ لذا در این آیه میفرماید: اُولئکَ هُمُ المُفلِحون؛ آن کسانى که به پیغمبر ایمان مى‌آورند، بعثت را قبول میکنند، زنجیر اسارت را باز میکنند، استقلال و آزادى الهى را که پیغمبر و بعثت به آنها هدیه کرده است، میپذیرند، اینها مفلحند، رستگارند، آزادشده هستند. این، مجمل معناى بعثت است.
بعثت را به‌ عنوان نهضت رهایى و نجات انسان میشود نام‌گذارى کرد؛ منتها رهایى و نجات همه‌جانبه، نه فقط به معناى به دست آوردن نان. آن نهضتهایى که میخواهد مردم را فقط از چنگ فقر نجات بدهد، خوب است امّا محدود است، کوچک است. آن نهضتهایى که میخواهد انسانها را فقط از شرّ یک رژیم یا چند نفر آدمِ خاص که ظلم میکنند، خلاص کند، البتّه خوب است امّا محدود است. نهضت حقیقى و شایسته و بزرگ، آن نهضتى است که میخواهد انسانها را به شکل همه‌جانبه‌اى آزاد کند؛ هم از لحاظ مادّى، تا در میان مردم دیگر فقر نباشد، تبعیض نباشد، استثمار نباشد، بدبختى نباشد، وابستگى نباشد، مردم آزاد باشند، مستقل باشند، باشخصیّت باشند، تحقیر نشوند؛ و هم از لحاظ معنوى، یعنى انسانها فکر درست داشته باشند، بینش و بصیرت کامل داشته باشند، جهان‌بینى صحیح الهى را فرا گرفته باشند، راه زندگى را از فرستادگان خدا و مبعوثان الله‌ تعلیم گرفته باشند و داراى اخلاق و فضیلت باشند؛ این نهضت حقیقى است. البتّه [فرق] بعثت پیغمبر با بعثتهاى دیگر که قبل از پیغمبر در طول تاریخ بشر اتّفاق افتاده، این است که مخاطبان این بعثت، زمان معیّنى از تاریخ ندارند. بعثت حضرت موسىٰ بعثتى بود که مخاطبانش فقط آن مردمانى بودند که تا قبل از نبوّت عیسىٰ به این دنیا آمده بودند؛ و مخاطبان بعثت حضرت عیسىٰ آن مردمى بودند که تا قبل از ظهور نبوّت خاتم‌الانبیا در این دنیا آمده بودند. امّا مخاطبان بعثت پیغمبر اسلام حد و مرز ندارند؛ نه طبقه‌ى خاصّى از مردم، نه کشور خاصّى از کشورهاى دنیا، و نه زمان خاصّى از زمانها؛ مال همه‌ى انسانها است در طول تاریخ.
بعثت برای ما عید است. یعنی یک حرکت دوباره است. یک حرکت نوین است. این، معنای عید است. به یادآوردن آن چیزی است که قرنهای متوالی از یادهای ما رفته بود و امروز مسلمین، به برکت اسلام میتوانند حیات دوباره پیداکنند.

شاهدها (۱۹۰ پاراگراف)

تحولات منطقه ادامهٔ بعثت و حرکت نبوی

… ترورها و فتنه‌انگیزیها را به راه خواهند انداخت. علاج عبارت است از همین بیداری مردم، بیداری نخبگان؛ نخبگان علمی، نخبگان سیاسی، مسئولان دلسوز و علاقه‌مند به سرنوشت کشور. اینها باید بیدار باشند، مراقبت کنند و ان‌شاءالله کار به بهترین وجهی ادامه پیدا خواهد کرد. این همان ادامه‌ی بعثت پیغمبر و حرکت نبوی است که امروز به این شکل دارد خود را نشان میدهد.

آماده‌سازی دل مسلمانان با رحمت الهی در آغاز بعثت

خداوند متعال روح و دل ملت مسلمان را در آغاز بعثت با رحمت، عنایت و با توجه خود آماده کرد برای ورود در این میدانهای دشوار؛ «هو الّذی یصلّی علیکم و ملائکته لیخرجکم من الظّلمات الی النّور و کان بالمؤمنین رحیما». رحمت الهی به مسلمانها و به مؤمنین به او و به بندگان او این است که اگر آنها دل از برخی دلبستگیهای کوچک و ضعیف بکنند و در مقابل موج کفر و فساد و استکبار بایستند، خدای متعال به آنها کمک میکند؛ همچنان‌که کمک کرد. هیچ‌کس باور نمیکرد در قلب دنیای اسلام، آن‌جایی که …

بعثت درس و تذکر مسئولیت عظیم الهی برای مسئولان

… آماده‌اند. ملت بزرگ ما در تجربه‌های انقلاب و بعد از انقلاب تا امروز این‌طور نشان داد که شجاعانه آماده فداکاری است؛ امروز هم همان گونه است. ملت فلسطین، ملت لبنان و ملتهای مسلمان همه جا نشان داده‌اند که آماده‌اند. ما مسؤولان هستیم که باید به عهد خود وفا کنیم. بعثت و روز مبعث و یاد مبعث برای ما درس و مایه تذکّر به مسؤولیت عظیم الهی است.

عید مبعث به‌عنوان عید تاریخ انسانیت

عید شریف مبعث را که در حقیقت عید تاریخ انسانیّت است، به همه ملتهای مسلمان، بخصوص به ملت عزیز ایران و به شما حضّار محترم که در این مجلس تشریف دارید، تبریک عرض میکنم. البته امسال عید ما در این روز به خاطر فجایع افغانستان، عید کاملی نیست. جمع کثیری از اجزای همین امّت بزرگ اسلامی و پیروان همین نبىّ مکرم، امروز دستخوش برخورد تعصّب‌آمیز، کینه‌آمیز و انتقام‌آمیزِ قدرتهای ظالم و ستمگرند. امیدواریم که ان‌شاءاللَّه به برکات …

امید به نقش اساسی مبعث در زندگی جوانان بسیجی

… به فرمان امام راحل حکیم ما، با ایّامى مصادف شده است که از لحاظ تاریخى حامل خاطره‌هاى بزرگى است. امروز روز شهادت هفتمین امام معصوم، حضرت موسى‌بن‌جعفر (علیه السّلام) است که من به شما عزیزان و فرزندان بسیجی‌ام این خاطره‌ى مصیبت‌بار را تسلیت عرض میکنم. و در روزهاى آینده مبعث عظیم و الهى حضرت خاتم‌النّبیّین محمّد مصطفىٰ (صلّى الله‌ علیه و آله) است که پیشاپیش این عید بزرگ را هم به همه‌ى ملّت ایران و همه‌ى مسلمانان جهان و بخصوص به شما جوانان عزیز بسیجى در سرتاسر کشور تبریک میگویم و امیدوارم که مبعث در دل ‌و جان شما، در رفتار شما، در جهت‌گیری‌هاى عمده‌ى زندگى شما نقش اوّل و اساسى را داشته باشد.

موضوع خطبه: بعثت پیامبر و پاسخ امروز جهان اسلام به آن

… مسلمانان اسلام‌خواه و مبارز سراسر جهان تبریک عرض میکنم. بحث مربوط به بعثت نبىّ ‌اکرم به مباحثى که در باب تعلیم ‌و تربیت به ‌عنوان وظایف دولت جمهورى اسلامى قبلاً عرض میشد، مرتبط است و مناسبت عید مبعث ایجاب میکند که درباره‌ى مسئله‌ى بعثت و پیام بعثت صحبت بشود. لذا خطبه‌ى اوّل به بحثى در باب بعثتها و بعثت نبىّ‌ اکرم و لبّیکى که امروز جهان اسلام به بعثت پیغمبر اسلام میدهد، اختصاص خواهد داشت. البتّه این یک بحث مهم و مفصّلى است، من سعى میکنم خلاصه و کوتاه عرض کنم. کوشش بر کوتاهى بحث است؛ اگر کشش بحث قدرى از وقت را بیش از اندازه‌ى مورد نظر من بگیرد، در خطبه‌ى دوّم جبران خواهم کرد. به ‌هر حال این اجتماعات عظیم، بهترین مکان و بهترین فرصت براى بیان این …

بالا بردن سطح فکر و اندیشهٔ مردم، هدف رسالت‌ها

اینها جاهایی است که دین به سود اوست، طبق نفع‌های شخصی و هوس‌های متجاوزانۀ اوست. اما آنجا که دین و پایبندی به احکام دین به زیان اوست، آنجا دیگر دین نمی‌شناسد. آنجا که حساب عدل می‌آید، مراعات عدالت اجتماعی، مراعات طبقات مظلوم و محروم، برابر قراردادن نزدیکان و دوران ـ اینها برای دین است، از اسلام است اینها ـ بالا آوردن سطح فکر و اندیشۀ مردم که هدف رسالت‌ها و نبوت‌ها و بعثت‌هاست؛ وقتی پای اینها به میان می‌آید، معاویه از دین اطلاعی ندارد، درمقابل دین تعهدی احساس نمی‌کند. من معاویه را مثال می‌زنم تا امکانی باشد که من و شما خودمان را مطرح کنیم در این میدان، با این محک بیازماییم. بگذار کسی را مثال بزنم که ازنظر همه روشن و مسلّم است بد …

طرح پرسش از معنای برانگیختگی و رابطهٔ آن با نبوت

آن‌وقت چندین مسئلۀ دیگر اینجا پیش می‌آید، چندین مسئلۀ دیگر اینجا هست، که بنده اینجا مختصراً فهرست بعضی از اینها را نوشتم.[22] یکی این است؛ نبوت چه مفهومی دارد؟ با بعثت و برانگیختگی رابطه‌اش کدام است؟ می‌گوییم نبی مبعوث شد، برانگیخته شد، برانگیخته یعنی چه؟ مگر انگیزشی در نبوت هست؟ مگر تحرکی هست؟ این‌هم یک بحث است. در مباحث مربوط به نبوت به این بحث برخورد نمی‌کنیم.

احتمال اشارهٔ «ضحی» به نور فراگیر بعثت پیامبر اسلام

﴿وَ الضُّحىٰ﴾[14] سوگند به روشنایی چاشت‌گاه. ضُحیٰ یعنی پیش از ظهر. ببینید، خود این قسم خوردن معنی‌دار است، خود این قسم خوردن به آن‌وقت، این معنی‌دار است. شاید اشاره‌ای در آن باشد، و پیداست که چون سخن دربارۀ بعثت و رسالت پیغمبر است؛ لذا این ضحیٰ اشارۀ به آن نوری‌ست که بر اثر بعثت پیامبر اسلام و نبوت اسلام، همۀ آفاق عالم را فرا گرفت. ﴿وَ الضُّحىٰ وَ اللَّيلِ اِذا سَجىٰ﴾ و قسم به شب، آن‌گاه که بپوشاند تاریکی‌اش همۀ آفاق را، ﴿ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلىٰ﴾. گویا بعد از آنی‌که وحی آغاز شده بود، مدتی که گذشت، وحی قطع شد. پیغمبر بعد از آنی‌که آن برانگیختگی در او به‌وجود آمده، آن شور و هیجان …

انعکاس تحول درونی پیامبر در متن جامعه

… باز بازگشت به پروردگار توست؛ عاقبت برای خداست، پایان کار به سود خدا و جبهۀ خدایی‌ست. همان راهی که پروردگار عالم معین کرده، بالاخره بشریت در همان راه به سرمنزل خواهد رسید، تردیدی نیست، ﴿اِنَّ اِلىٰ رَبِّكَ الرُّجعىٰ﴾. و بعد مطالب دیگری در این سورۀ شریفه هست. باری، ببینید این مطالب با چه حقایقی، در پیغمبر ما، انقلاب و تحول را به‌وجود می‌آورد و همین تحول است که در متن جامعه منعکس می‌شود.