رفتن به محتوای اصلی

بصیرت

نام‌های دیگر: بصیرت دینی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آگاهی و دقت نظر در شناخت حق از باطل، دشمن و جریان‌های سیاسی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم در مقابل لانه جاسوسی— ۱۳۵۸/۰۹/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

نکته‌ی دوم: عناصر بسیجی در هر کجا هستند، باید درست توجّه کنند که دشمن، آنها را هم به عنوان شخص و هم به عنوان بسیجی هدف گرفته است. این توجّه باید این نتیجه را داشته باشد که هر عنصر بسیجی روزبه‌روز مانعِ در مقابل دشمن را مستحکم‌تر کند. این مانع چگونه مستحکم‌تر میشود؟ استحکام مانع انسانی در مقابل دشمن، با بالا رفتن بصیرت و ایمان و با خودسازی امکانپذیر است. عزیزان من! قبل از آن‌که دیگران بخواهند ما را بسازند، خودمان باید خود را مستحکم کنیم و از درون بسازیم. هر انسانی مسؤول دل و فکر و احساسات و انگیزه‌های خود در مقابل خداست. جوانان بهتر از قشرهای دیگر میتوانند خودسازی کنند؛ چون نیرومندند. بعضی کسان خیال میکنند جوانان در مقابل گناه بیتابند؛ ولی من میگویم جوان همچنان که از قدرت جسمانی برخوردار است، از قدرت اراده هم بهره‌مند است. اراده، همان چیزی است که انسان میتواند با اتّکای به آن، خود را به خدا نزدیک و از شیطان دور کند. اسلام برای انسان، تربیت و تهذیب نفس و به دست آوردن بصیرت را لازم دانسته و در خلال برنامه‌های اسلامی، آنها را تأمین کرده است. بصیرت جوان، یعنی این‌که او بداند با چه وسیله و انگیزه‌ای دنبال این هدف است؛ بداند کجا میرود و چه کار میکند. امروز ملت ایران و بخصوص جوانان از بصیرت برخوردارند؛ این را همه میفهمند.
بصیرت بسیجی این است که بداند امروز با تکیه به چه ایمانی و در مقابل چه کسی ایستاده است. خیال نکنید مخالفان شما چهار نفر آدمی هستند که به ظاهر ممکن است با اخم به شما نگاه کنند؛ نه، اینها برادران و خواهران شما هستند و حدّاکثر این است که در زمینه‌ای اشتباه میکنند. مخالفان و دشمنان شما قدرتهای استکباری و غارتگران بین‌المللی و کمپانیهای بزرگ اقتصادی دنیا هستند که تقریباً به طور کامل همه‌ی رسانه‌های جمعی را در اختیار دارند.
مهمترین نقطه‌ی قوت ما در قیام جمهوری اسلامی، نقطه‌ی قوت انسانی بود. ما که نه سلاح داشتیم، نه پول داشتیم، نه سازماندهی داشتیم، نه حزب داشتیم و نه پشتیبانی جهانی؛ ما ملت ایران در همه‌ی کشورهای دنیا یک نقطه را نداشتیم که از قیام، انقلاب و حرکت ما حمایت و دفاع کنند. آنچه این ملت را پیروز کرد، قدرت نیروی انسانی بود؛ یعنی آگاهی و ایستادگی؛ همان که امیرالمؤمنین در جنگ صفین فرمود: «اَلا لایحمل هذا العَلَم الّا اهل البصر والصبر»؛ بصر یعنی بصیرت و آگاهی؛ صبر یعنی پایداری؛ فقط اینها هستند که میتوانند این عَلَم را در دست بگیرند و پیش بروند. قله‌ی این صبر و بصر شهدای مایند؛ همین آزادگانی هستند که این‌جا حضور دارند و همین جانبازان عزیزی هستند که این‌جا نشسته‌اند. اینها بودند که جان خودشان را در معرض نابودی گذاشتند؛ از حیات خودشان برای دوام این حرکت و این قیام بزرگ و انسانی مایه گذاشتند؛ اینها اوج ایثار و مظهر بصر و صبرند؛ مظهر آگاهی و ایستادگی و پایداری. آیا کشور ما به آگاهی احتیاج ندارد؟ آیا رسیدن به آرمانهای این ملت و این انقلاب احتیاج به پایداری ندارد؟ آیا در مقابل شیطنتها و دشمنیها و بغضهای غارتگران جهانی این ملت احتیاج ندارد که آن سلاح کارآمد خود را همواره در دست داشته باشد؛ یعنی سلاح اراده، پایداری، ایمان و آگاهی؟ اگر احتیاج دارد - که دارد - پس بایستی این روحیه‌ی ایمان و آگاهی و پایداری در قالب احترام به نمادهای آن در مردم حفظ شود و نمادها، همین شهدایند؛ همین جانبازانند؛ همین آزادگانند.

شاهدها (۲۰ پاراگراف)

آگاهی و هوشیاری ملت ایران و بی‌اثری تبلیغات استکبار بر آن

آنچه مهم است، این است که بحمدالله‌ ملّت ما به آگاهى رسیده و هوشیار است. این‌همه تبلیغاتى که بر روى آن، دستهاى استکبار در سرتاسر عالم دارند سرمایه‌گذارى میکنند، بر روى این ملّت اثرى نمیگذارد. ملّت به تلاشهاى استکبارى در زمینه‌ى تبلیغات، لبخند تمسخر میزند؛ میداند که انگیزه‌ى آنها از این تبلیغات چیست. این توفیق بزرگى براى یک ملّت است.

لزوم آگاهی و شمّ سیاسی سپاه در کنار نظامی‌گری

شأن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این است که ضمن آموزش نظامی و انضباط و در یک کلمه نظامیگری - همان‌طور که قبلاً گفتم - از آگاهی هم برخوردار باشد؛ روشن‌بین باشد، شم سیاسی داشته باشد، از زمان و مکان آگاهی داشته باشد؛ والّا سرش کلاه خواهد رفت و اشتباه خواهد کرد؛ و اشتباه سپاهی، با اشتباه غیرسپاهی، خیلی تفاوت میکند و خسارت این خیلی سنگینتر است. سپاه باید در جای خود قرار بگیرد؛ آنچه را که لازم دارد، کسب کند؛ آنچه را هم که لازم ندارد، کسب نکند.

لزوم بصیرت چون روشنی صف‌ها همیشگی نیست

البته بحمداللَّه ما هنوز در چنان دورانی نیستیم. هنوز صفوف روشن است؛ هنوز خیلی از اصول و حقایق، واضح و نمایان است؛ اما مطمئن نباشید که همیشه این‌گونه خواهد بود. شما باید آگاه باشید. شما باید چشم بصیرت داشته باشید. شما باید بدانید بازویتان در اختیار خداست یا نه. این، بصیرت میخواهد؛ این را دست کم نگیرید.

وظیفهٔ همهٔ آحاد ملت در افزایش آگاهی و هوشیاری نسبت به توطئهٔ دشمن

آنچه من به شما به عنوان آخرین سخن و آخرین توصیه عرض میکنم، این است که همه‌ى آحاد ملّت وظیفه دارند آگاهى و هوشیارى خودشان را نسبت به مسائل کشور و مسائل انقلاب و اسلام روزبه‌روز بیشتر کنند. درست توجّه کنید به خباثتها و توطئه‌هاى دشمنان؛ غفلت نکنید از دشمن کمین‌کرده‌اى که منتظر فرصت است تا ضربت بزند؛ و بدانید که امروز با توکّل به خدا و با وحدت کلمه و با حرکت پشت سر مسئولین است که ملّت ایران میتواند این راه پُرافتخار را ادامه بدهد و به هدف برسد. وظیفه‌ى ما است که از خداى متعال بخواهیم و نیروى خودمان را هم به ‌کار بگیریم و امیدواریم که تفضّلات الهى و …

بصیرت همراه با صبر و مقاومت، رمز موفقیت امام و ملت در مبارزه

حقیقت دوّم این است که آنچه امام بزرگوار ما و ملّت شجاع ما را در راه این مبارزه‌ى بزرگ موفّق کرد، بصیرت و صبر بود؛ مقاومتى همراه با بصیرت؛ همان‌طور که امیرالمؤمنین (علیه ‌الصّلاة و السّلام) فرمود: اَلا ... وَ لا یَحمِلُ هٰـذَا العَلَمَ اِلّا اَهلُ البَصَرِ وَ الصَّبر.[3] علّت این است که امروز مبارزه با کفرِ خالص و شرکِ خالص نیست که مطلب روشن باشد، صف‌بندى‌ها مجزّا و جداى از هم باشد؛ امروز مبارزه …

نقش امام در ایجاد بصیرت مردم و لزوم بصیرت برای هر مبارزه

در ایران، امام عظیم‌الشّأن ما به برکت بصیرت مردم که با صبر و مقاومت آنها همراه بود، این راه را طى کرد و به موفّقیّت رسید و خود او در ایجاد این بصیرت و صبر در مردم، بزرگ‌ترین مؤثّر بود. هر جا در انحاء عالم مبارزه‌اى صورت میگیرد، حرکتى میشود یا انسان دلسوزى در پى نجات توده‌هاى مردم حرکت میکند، باید بداند که با هوشمندى و بصیرت و نیز با صبر و مقاومت، این راه طى‌شدنى است و لاغیر؛ این هم حقیقت دوّم.

لزوم حفظ بصیرت و شناخت ترفندها و شایعه‌های دشمن

… ملّت به ‌وجود آوردند ــ چه در گذشته در طول پنجاه سال، چه در جنگ تحمیلى و چه در حول ‌و حوش آن ــ برطرف کنید و کشور را یک کشور اسلامىِ حقیقىِ نمونه‌ى آزادِ آباد بسازید. مواظب باشید صبرتان را از دست ندهید. ما با صبر پیروز شدیم، باز هم با صبر باید پیشروى بکنیم. مواظب باشید بصیرتتان را از دست ندهید. دشمن را بشناسید، دشمنى‌هاى او را درست تشخیص بدهید، ترفندهاى دشمن را درست تشخیص بدهید، تبلیغاتى که دشمن میکند، حرفى که دشمن میزند، شایعه‌اى که دشمن مى‌اندازد، به چشمتان بیاید. توجّه کنید که دشمن با چه انگیزه‌اى این حرف را میزند، این شایعه را مى‌اندازد، این خبر دروغ را نقل میکند، این اظهار منافقانه را بر زبان جارى میکند. دشمن، دشمن است. صبرتان را حفظ کنید؛ بصیرتتان را حفظ کنید؛ وحدتتان را حفظ کنید. نگذارید به بهانه‌هاى گوناگون، آدمهاى کم‌بصیرت یا کم‌صبر یا خودخواه یا بى‌توجّه به مصالح عمومى مردم، میان صفوف مستحکم شما فاصله بیندازند، شما را نسبت به یکدیگر یا نسبت به مسئولین …

لزوم فریب نخوردن ملت‌های مسلمان از تبلیغات و شناخت دوست و دشمن

و نکته‌ى دوّم و بسیار مهمّى که باید ملّتهاى مسلمان و مبارز به فکر و به یاد داشته باشند، این است که فریب ترفندها و حیله‌گرى‌هاى دشمن را نخورند، فریب تبلیغات را نخورند، دوست را بشناسند، دشمن را بشناسند، دشمن را در اظهاراتش متّهم کنند. اگر این‌جور باشد، این حرکتهاى اسلامى به پیروزى خواهد رسید. و ما معتقدیم که این دوران، دوران اسلام است، دوران غلبه‌ى ارزشهاى الهى و معنوى است و همان‌طورى که سال گذشته عرض کردم، این دوران، دوران امام خمینى است و ان‌شاءالله‌ این آینده را نسلهاى جوان ما خواهند دید. من به عرایضم خاتمه میدهم. حال من خیلى مناسب و مساعد نبود …

اهمیت بصیرت در شناخت حقیقت در برابر وسوسه‌ها

… صفّین؛ چند بار اتّفاق افتاد؛ هر دفعه هم گمانم عمّار بود که خودش را رساند. بعد عمّار رفت دید بله، دارند میگویند که آقا، اینها مسلمانند، با مسلمان دارید میجنگید؟ با چه جرئتى این کار را میکنید؟ آنها هم نماز میخوانند، آنها هم جماعت دارند. عمّار گفت جنجال نکنید! حقیقت را بشناسید ــ مضمون حرف عمّار ــ گفت من این پرچم که در مقابل شما است، دیدم که آمد به جنگ پیغمبر و زیر این پرچم همان کسانى ایستاده بودند که الان ایستاده‌اند و این پرچم را ــ اشاره کرد به پرچم امیرالمؤمنین ــ دیدم که در مقابل آن پرچم بود و زیر آن، پیغمبر بود و همان کسانى که امروز ایستاده‌اند ــ یعنى امیرالمؤمنین ــ چرا اشتباه میکنید؟ چرا حقیقت را نمى‌شناسید؟ بصیرت؛ بصیرت خیلى چیز مهمّى است.

بصیرت و سپس صبر شرط حمل پرچم حق به تعبیر امیرالمؤمنین (ع)

… که حالا خوارج را عرض میکنم ــ قدرت تحلیلشان ضعیف بود؛ یک آدم نابابى، یک آدم بدجنسى، یک آدم زبان‌دارى پیدا میشد، میکشاند مردم را به یک طرف، شاخص را گم میکردند. در جادّه، شاخص باید همیشه مورد نظر باشد. اگر شاخص را گم کردید، زود اشتباه میکنید. اشتباه میکردند. امیرالمؤمنین میفرمود: وَ لا یَحمِلُ هٰذَا العَلَمَ اِلّا اَهلُ البَصَرِ وَ الصَّبر؛ اوّل، بصیرت، هوشمندى، بینایى، داراى قدرت فهم و تحلیل بودن، و بعد، صبر، مقاومت، ایستادگى: زود دل انسان آب نشود از آنچه پیش مى‌آید. راه حق راه دشوارى است.

استواری ملت در برابر تبلیغات به برکت ایمان، راه امام و عنایت الهی

امروز استکبار جهانى به ‌وسیله‌ى رادیوهاى خود و دستگاه‌هاى تبلیغاتى خود در دنیا، حکومتها را جابه‌جا میکند؛ کسانى را میبرد و کسانى را به جاى آنها مى‌آورد ــ این‌قدر قدرت تبلیغاتشان بر روى نظامهاى پوچ و بى‌پایه‌اى که به ملّتها متّکى نیستند، داراى تأثیر است ــ امّا این ملّت بحمدالله‌ بنیان مرصوصى[5] دارد. آن ایمان بزرگ، آن راهى که امام و معلّم بزرگ او ــ آن انسان استثنائى زمان ما، آن رهبر فوق‌العاده‌اى که تاریخ ما در این قرون اخیر نظیرش را مشاهده نکرده است، آن انسان والا با آن اخلاص فوق‌العاده‌ى خود ــ در پیش پاى ملّت گذاشت، خداى متعال هم تفضّل کرد، دست عنایت ولىّ‌عصر هم بحمدالله‌ همواره با این ملّت بوده است و به آنها کمک کرده است و این آگاهى در ملّت ما به وجود آمده.

لزوم شناخت درست دردهای بشر برای مصونیت از تبلیغات بیگانه

آنچه به این مطالب میخواهم اضافه بکنم، این است که امروز ملّت ما و همه‌ى ملّتهاى عالم بخصوص ملّتهاى مسلمان، باید دردهاى عمده‌ى بشر را درست بشناسند و تشخیص بدهند تا دستهاى تبلیغات بیگانه نتواند فکر غلطى را، برداشت نادرستى را از حقایق عالم در مقابل آنها قرار بدهد. آن چیزى که امروز ملّتها همه باید بدانند ــ و بحمدالله‌ ملّت ما این را بخوبى میداند ــ این است که امروز درد بزرگ بشریّت، تسلّط قدرتهاى استکبارى و بى‌مهار است. این، اساس مشکلات و دردهاى ملّتها است.

آگاهی و روشن‌بینی مردم از برکات انقلاب و دین‌داری

… خرج کنند و بین ملّت با این دولتى که با همه‌ى وجود دارد براى مردم کار میکند و زحمت میکشد ــ این دولت و این رئیس‌جمهور[8] و این مسئولینى که دارند واقعاً با همه‌ى وجودشان [کار میکنند] و همّ‌وغمّى جز خدمت به مردم ندارند ــ فاصله بیندازند، دریغ نمیکردند. خداى متعال را سپاسگزار هستیم که به شما مردم، آن آگاهى و روشن‌بینى را عطا کرده است؛ و این از برکات انقلاب است و از برکات دین‌دارى شما است. هرجا دین هست، این آگاهى هست، این ثبات قدم هست؛ و باید این را حفظ کنید. البتّه توجّهات ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) و ادعیه‌ى زاکیه‌ى آن بزرگوار بلاشک متوجّه شما ملّت و متوجّه این کشور است. اینجا مملکت امام زمان است و امیدواریم که ان‌شاءالله‌ همواره مشمول دعوات زاکیه‌ى آن بزرگوار باشید و کار شما و تلاش شما، روح مقدّس امام بزرگوار را …

ضرورت بینش سیاسی برای فریب نخوردن جوانان و ملت

آنچه آمریکا از آن میترسد، حتّى لفّاظى‌هاى سیاسى هم نیست. البتّه شما باید قدرت سیاسى پیدا کنید، قدرت تحلیل پیدا کنید، و اگر جوانى و ملّتى بینش سیاسى نداشته باشد فریب میخورد، او را از صحنه خارج میکنند، با ابزار دین او را کنار میزنند؛ مثل خیلى از کسانى که متظاهر به دین و مقدّس‌مآبى هستند که بینش سیاسى ندارند؛ خیلى راحت اینها را برمیدارند، میگذارند کنار. هنوز هم یک عدّه وجود دارند که خودشان را دین‌دار و متدیّن میدانند، و با این انقلابى که بر اساس دین است سر سازگارى ندارند؛ گوشه و کنار پیدا میشود. پس بینش سیاسى لازم است امّا همه‌چیز نیست؛ اصل قضیّه، آن ایمان الهىِ معنوى است که باید در دلهاى شما باشد. خودتان را …

بیداری و هوشیاری ملت و خانواده‌های شهدا در برابر توطئه‌ها

… و فحشائى که به جامعه‌ی ما تزریق میکنند تا جوانهاى ما را مبتلا کنند، توطئه است؛ دروغ‌پراکنى‌هایى که میکنند، همه توطئه است؛ توطئه است تا این بنا را از بیخ‌وبُن برکَنند و این پایه‌هاى محکم را فروبریزند و باز بناى استعمارى مثل دوران ستم‌شاهى اینجا به ‌پا کنند؛ مقصودشان آن است امّا غافلند که ملّت ما بیدار شده است، ملّت ما هوشیار است، خانواده‌هاى شهدا هوشیارند.

اشتباه نکردن عمار در وقت حساس به عنوان خط مستقیم

چرا شما عمّار را میگویید سلام الله علیه و نسبت به آن یکى دیگر صحابىِ رفیقِ عمّار، که از مکّه بوده ــ او هم مکّه کتک خورده، این هم کتک خورده ــ نمیگویید؟ چرا؟ چون در وقت حسّاس، عمّار اشتباه نکرد، او اشتباه کرد. عمّار فهمید. ببینید خطّ مستقیم این را میگویند: خط عمّار. به‌‌ نظر من عمّار هنوز هم ناشناخته است؛ عمّار یاسر را خود ماها هم درست نمى‌‌شناسیم. عمّار یاسر یک حجّت قاطعه‌‌ى الهى بود. من در زندگى امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) که نگاه کردم، هیچ کس مثل عمّار یاسر نیست، هیچ کس! یعنى از صحابه‌‌ى رسول‌‌الله هیچ کس …

لزوم هوشیاری و شناخت وظیفه به سان عمار

خب، باید مثل عمّار بود، باید هوشیار بود، باید فهمید وظیفه چیست، نمیشود گفت که آقا به من ربطى ندارد! پس امروز هر روحانى‌‌اى، هر عمامه‌‌به‌‌سرى به مقتضاى تلبُّس به این لباس و تزیُّئ به این زىّ،[11] موظّف است از حکومت اسلام و حاکمیّت قرآن دفاع کند؛ هر که هر جور میتواند: یکى شمشیر دستش میگیرد و میرود در جبهه، یکى زبان گویایى دارد و میرود منبر، یکى یک پست قضاوتى …

لزوم روشن‌بینی ملت در برابر هر حرفی تا فریب نخورد

… قتل‌عام میکنند ــ از این کارها دارند میکنند دیگر ــ این منافقین، ده سال قبل، یازده سال قبل در همین تهران، تبلیغات ضدّ جنگ داشتند که چرا با عراق میجنگید؟ [الان] سروکارشان به اینجا رسید. اینها تصادفى نیست؛ یک سیاست است؛ از آنجا شروع میشود، به اینجا ختم میشود. ملّت ما باید با روشن‌بینى به هر حرفى که گفته میشود نگاه بکند تا فریب نخورد. این ملّت تا هوشیار است، تا باایمان است، تا به این انقلاب علاقه‌مند است، تا به نظام اسلامى دلباخته است، تا با مسئولین این نظام پیوسته و متّصل است، آن ضربات و آن مزدورها هیچ‌ کارى نمیتوانند بکنند و همین‌طور که امام فرمودند، آمریکا و غیر آمریکا هیچ غلطى …

عنصر اساسی حرکت اسلامی در کنار صبر

اوّلاً در این راه که خطرات زیادى از ناحیه‌ى بى‌صبرى یا بى‌بصیرتى حرکت را تهدید میکند، بر دو عنصر «صبر» و «بصیرت» بیش از همه‌چیز تأکید بورزید.

لزوم هوشیاری در برابر انتقام‌جویی آمریکا و استکبار

… این است که این ملّت را از آرمان‌خواهى نسبت به اسلام و ارزشهاى اسلامى دچار فراموشى کنند، سرگرم مسائل روزمرّه‌ى زندگى کنند؛ سعى‌شان این است که این پشتوانه‌ى باعظمت را از اسلام و ملّتهاى مسلمان منطقه بگیرند؛ سعى‌شان این است که این توده‌ى مقاوم را متلاشى کنند. دوازده سال است که آمریکا و استکبار از این ملّت خون دل دارد میخورد؛ میخواهد انتقام بگیرد؛ هوشیار باشید.