ترسیم آینده و راه رسیدن به آن و حرکت گامبهگام بدون عجله
امروز شما نگاه کنید، فکر کنید، برای فردا، برای آینده، هم از لحاظ نظامات ارزشی، هم از لحاظ نظامات برنامهای و کاری یک تصوّر درستی، یک آیندهی مشخّصی ترسیم کنید، راه برای رفتن به آن آینده را مشخّص کنید و قدمبهقدم حرکت کنید؛ عجله هم لازم نیست. ما هیچ احتیاجی به عجله نداریم؛ راه معمولی شماها، شما را به مقصود میرساند. مطمئنّاً پنج سال دیگر وضعیّت از امروز بهتر خواهد بود؛ یعنی تردیدی در این وجود ندارد؛ [البتّه] اگر چنانچه ما به آنچه فکر میکنیم و عرض کردم، عمل کنیم.
لزوم فکر امروز برای نیازهای آینده تا فردا درنماندن
یک چیزهایی هم هست که نیازهای آینده است؛ اینها را خیلیها تشخیص میدهند و انجام میدهند، بعضیها هم غفلت میکنند. مراد من از این نیازهای مربوط به آینده نیازهایی است که اگر شما امروز به فکر نیفتید و برایش کاری انجام ندهید، فردا درخواهید ماند؛ یعنی فردا گیر میکنید؛ اگر امروز به فکرش نباشید، فردا مشکل برای شما درست میشود. مثلاً تربیت دانشمند و محقّق از این قبیل است. امروز اگر ما محقّقین را تربیت نکنیم، یک حرکت علمی بزرگ و یک نهضت علمی به راه نیندازیم، پانزده سال دیگر، بیست سال دیگر، دانشمندان برجستهای که بتوانند با دنیا برابری کنند یا از خطوط مقدّم علم دنیا جلو بزنند دیگر …
بهتر بودن وضع کشور در صورت ترسیم نگاه چهلساله در آغاز انقلاب
یک نکتهی دیگری که در باب نگاه به چهلسالهی دوّم مطرح است، این است که ما اگر در اوّل انقلاب -البتّه در واقع فرضِ نشدنی است- این فرصت را میداشتیم که بنشینیم یک نگاهِ گام اوّل برای چهل سال ترسیم بکنیم، قطعاً وضعمان از وضع فعلی بهتر بود، علیالظّاهر جلوتر بود. البتّه ارادهی الهی و کمک الهی و مانند اینها مسائلی است که همیشه وجود دارد، لکن به حسب موازین، از حالا جلوتر بودیم. اگر میتوانستیم فکر کنیم و مثلاً فرض کنید که تهاجم نظامیِ یک همسایهی ناباب ]مثلاً[ صدّام را، پیشبینی کنیم -[چون] پیشبینی نمیکردیم؛ یعنی آن وقت، گاهی بعضیها میگفتند که ممکن است حملهای، تهاجمی [بشود، امّا] غالب دستاندرکارها که خود ماها آنجا آن زمان فعّال …
لزوم علمی، دینی و دلسوزانه بودن نگاه به آینده و نقد تکیه بر منابع نامطمئن
البتّه این نگاه حتماً بایستی علمی باشد، حتماً بایستی مستند به معارف اسلامی باشد یعنی دینی باشد، و حتماً بایستی دلسوزانه باشد یعنی از طرف کسانی باشد که دلسوز باشند، و حتماً بایستی از طرف کسانی باشد که به هدف انقلاب و هدف نظام اسلامی ایمان کامل داشته باشند؛ وَالّا الان شما در مطبوعات و در نوشتهها و در این قبیل چیزها میبینید که گاهی اوقات کسانی که مثلاً از بعضی از منابع نامطمئن و غیر دلسوز الهام میگیرند و به آن منابع تکیه میکنند، آینده را جور دیگری تصویر میکنند؛ در حالی که شما اگر چنانچه یک جمع دانای عاقلِ علاقهمندِ مؤمنِ اهلفکرِ متّکی به مبانی دینی را بگمارید به اینکه آینده را تصویر کنند، آیندهی روشن و خوبی را تصویر خواهند کرد؛ مشکلاتش را فکر خواهند کرد، پیشبینی خواهند کرد، و پیشآگهی خواهند داد به مسئولین و …
نگاه به ایران بیست سال بعد، وظیفهٔ دانایان و نخبگان کشور
مطلبی که میخواهم عرض بکنم این است که یکی از وظایف دانایان و خردمندان و نخبگان یک کشور، نگاه به آینده است. ما میخواهیم بیست سال بعد چهجور ایرانی داشته باشیم، این مهم است. اگر دربارهی اقتصاد بحث میکنیم، دربارهی علم بحث میکنیم، دربارهی فنّاوری بحث میکنیم، دربارهی اخلاق و معرفت بحث میکنیم، هدف این است که معلوم باشد ما برای مقطع بیست سال بعد چهجور ایرانی را میخواهیم. خب حالا ما چشمانداز بیستساله را ده یازده سال قبل از این مطرح کردیم که تا ۱۴۰۴ [است]؛ خیلی خب، حالا البتّه ارزیابیها مختلف است که در این ده سالی که گذشته، آیا به قدر ده سال پیش رفتیم یا به قدر پنج سال پیش رفتیم یا به قدر دوازده سال و پانزده سال پیش رفتیم؛ …
برنامهریزی ارکان حوزه برای ارتقای حوزه در بیست سال آینده
اگر امروز ارکان حوزه یعنی مدیران، صاحبنظران، اساتید، برجستگان همت بکنند، درست فکر کنند و برنامهریزی کنند، حوزه بیست سال دیگر از لحاظ سطح و عمق و عرض و طول و توسعهی نفوس، از حالا بمراتب بهتر خواهد بود. اگر حالا ما پیشبینی نکنیم، نه؛ هیچ معلوم نیست حوزهی قمی در آینده با همین عرض و طول فعلی هم وجود داشته باشد. بزرگانی، محققینی، علمای خوبی، فقهائی، فلاسفهای از حوزه گرفته میشوند؛ میروند - ننقصها من اطرافها - جای اینها باید شخصیتهائی رشد کنند، ببالند؛ جای …
لزوم نهادینه شدن فکر بیست و سی سال آیندهٔ حوزهها
… نفت باقی نماند. دنیا دارد فکر انرژی آن روز را میکند. ما هم با این دردسرهائی که ملاحظه میکنید، ایستادهایم برای اینکه آن آینده را، امروز تأمین کنیم. اگر نکنیم، آن روزی که نفت تمام میشود، ما نیستیم، اما اثر سوء این عمل ما آن روز خواهد بود. ما مسئول خواهیم بود. باید این فکر را در حوزه نهادینه کنید. هم مدیران حوزه، هم شورای عالی حوزه، هم بزرگان حوزه، هم حضرات مراجع باید این را بدانند و به این توجه کنند که ما امروز باید به فکر حوزهی قم یا اصفهان یا مشهد یا بقیهی شهرها در بیست سال آینده باشیم؛ در سی سال آینده باشیم. سی سال آینده یعنی چه؟ یعنی دنیائی که احتمالاً هیچ شباهتی با امروز ندارد؛ از لحاظ امکان اثرگذاری، امکان تسخیر دلها، امکان تسخیر سرزمینها. بیست سال قبل این فناوری اطلاعات که این آقای عزیز به این خوبی آمدند اینجا شرح دادند، وجود نداشت؛ چیزکی بود، امروز ببینید چه …
وجود ایرادهای فراوان در وضع کنونی و امید رفع آن با برنامهریزی برای آینده
… با این خصوصیّات، انتظاراتی از این جمع دانشجو هست؛ هم جوان است، هم پُرتوان است، هم آیندهدار است، هم باسواد است، اهل درس و علم و بحث و فکر و مانند اینها است؛ طبعاً بایستی نسبت به آینده فعّال باشد، حسّاس باشد. اصرار من این است که دانشجوها به آینده نگاه کنند. شما امروز از مسائل جاری کشور ایراد میگیرید، مثل همین بیاناتی که اینجا امروز بیان شد، ده برابرِ این حرف نسبت به وضعیّت کنونی کشور وجود دارد؛ ممکن است ایرادهای بیشتری ــ یعنی یقیناً، نه اینکه ممکن است ــ وجود داشته باشد و وجود دارد. بله، ما اگر چنانچه امروز آینده را نگاه کنیم، برای آینده فکر کنیم، برنامهریزی کنیم و یک منظومهی هم کاری، هم ارزشی برای آینده تنظیم بکنیم، امید این هست که این مشکلات در آینده دیگر وجود نداشته باشد؛ یکی از توقّعات بنده از مجموعهی دانشجویی همینها است. خب ما سالها است در همین جلسات مطالبی را میگوییم؛ من میبینم آن مطالب مورد توجّه شما هم قرار میگیرد؛ حالا امروز هم اشاره میکنید، در موارد دیگر هم مفصّل اشاره میشود که فلان چیز را که شما گفتید؛ بله، خیلی حرفها …
تنظیم حرکت دانشجویان با نگاه به افقهای بلند پیش رو
یک مطلب دیگر در مورد دانشجو: با اینهایی که عرض میکنم، نمیخواهم الان سؤالهای شما را پاسخ بدهم ــ یعنی من الان دنبال این نیستم، در این فضای محدود هم نمیشود این کار را کرد ــ من میخواهم شما حرکتتان را مبنائی کنید؛ یعنی با نگاه به افقهای بلندِ پیشِ رو حرکتتان را تنظیم کنید. شما اهل حرکتید؛ یعنی بهترین جوانهای کشور غالباً دانشجوهای ما هستند و شما دانشجوهای مؤمن میخواهید حرکت کنید. من میخواهم این مقصود تأمین بشود: نگاه به افقهای دوردست. از من میپرسند به نظر شما وظیفهی یک دانشجوی مطلوب و دارای همّت بلند و آیندهنگر چیست؟ جواب بنده …
لزوم آماده کردن از پیش نیازهای فردای کشور
… دیگر نمیتوانیم به دست بیاوریم یا مقرونبهصرفه نیست. خب آن روزی که ما احتیاج پیدا کردیم، چه کار کنیم؟ برویم درِ خانهی چه کسی؟ از آمریکا، از اروپا درخواست کنیم، گدایی کنیم که آقا بیایید به ما برق هستهای بدهید یا بیایید برای ما غنیسازی راه بیندازید؟ میکنند؟ ما امروز بایستی فکر فردا را بکنیم. این نیازها، نیازهایی نیست که در ظرف شش ماه و یک سال و دو سال تأمین بشود، اینها را باید از قبل آماده کرد؛ ما این را آماده کردهایم، زمینهاش را فراهم کردهایم. خب با اینکه حالا در برجام خسارت فراوانی در این زمینه به ما وارد شد، امّا خوشبختانه اصل این کار محفوظ است و کارهای بزرگ و خوبی هم در این زمینه دارد انجام میگیرد؛ دشمن این را نمیخواهد؛ در زمینهی مسائل دفاعی و موشکی هم همین جور است.
اندیشیدن به پیشامدهای احتمالی پیش از وقوع آنها
… خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم بهخاطر دوستان و برادران میآورم. در آن حدیث از قول پیامبر خدا اینجور نقل شده: «رحَمِ َالله ُامرءَ ًعمَلِ َعمَلاَ ًفاَتَقنَهَ»ُ[1] یعنی خدا رحمت کند کسی را که هر کاری انجام میدهد، محکم و متقن انجام بدهد. در کارها محکمکاری بکند؛ یعنی فکر احتماالت را هم در کارها بکند. احتمال خاموشی برق، احتمال خرابی میکروفن، احتمال دهها حادثۀ دیگر از این قبیل. پیشامد ِامروز، یک درسی شد برای ما. چقدر خوب است که ما قبال ًبه فکر پیشامدهای احتمالی باشیم. موالی ما امیرالمؤمنین صلواتاللهوسلامهعلیه در خطبهای از نهجالبالغه همین مطلب را بیان میکنند، میفرمایند: من مثل آن حیوان گیج ِبیهوش نیستم، توی ِالنه نمیخوابم تا صیاد بیاید مرا بگیرد، بلکه از پیشامدها، از آنچه که برای من پیشآمده و اتفاق افتاده، برای …