عالم صاحبنظر فارسینویس با انگیزهٔ در اختیار مردم گذاشتن دانش
… این چیز مهمّی است. بنده بارها گفتهام مرحوم مجلسی با آن مقامات عالی، وظیفهی خود میدانست که کتاب فارسی هم بنویسد؛ در کنار دریای عظیمی مثل کتاب بحار که واقعاً یک اقیانوس است، [نوشتن] کتاب حقّالیقین و حیاتالقلوب؛ [یعنی] فارسینویسی برای استفادهی مردم. خب، حالا [اینکه] مرحوم آقای آقانجفی در این کتابهایی که به زبان فارسی نوشته شده، چقدر توانستهاند ادبیّات معاصر را مورد ملاحظه و مورد استفاده قرار بدهند، آن بحث دیگری است -اگرچنانچه در این زمینه کمبودی وجود داشته باشد، همانطور که شما[2] گفتید، راهش همین است که یک عدّه از فضلای قم، طلبههای قم، دقایق[3] را استخراج کنند و درواقع ادبیّات این [متون] را تبدیل کنند- لکن مهم، این انگیزه است، انگیزهی با مردم بودن، این ذهن فعّال و پُرتلاش و پُرمحتوا را در اختیار مردم گذاشتن؛ این را مرحوم آقای آقانجفی نشان دادند. درجات ایشان انشاءالله عالی است پیش خدای متعال و خداوند عالیتر کند مقامات ایشان را.
شاگردی نزد نائینی و ارزش علمی تقریرات درس اصول او برای حوزه
خب ایشان از لحاظ سلوکی و معنوی شاگرد پدرشان و اساتید دیگری در نجف -مرحوم آقای قاضی[4] و شاید دیگران- بودند؛ شاگرد علمی مرحوم آقای نائینی[5] و مرحوم حاج شیخ محمّدحسین[6] و دیگران هم که بودند. انصافاً ایشان زحمت کشیدند؛ شنیدم یک دوره تقریرات [دارند]؛ در همان مصاحبهای[7] که آقای صالحی اشاره کردند که بنده آن مصاحبه را خواندهام و دیدهام، آنجا ایشان ظاهراً میگویند که من یک دوره درس اصول آقای نائینی را رفتم و نوشتههای خودم را به ایشان نشان میدادم. خب این باارزش است؛ یعنی اگر واقعاً یک چنین چیزی الان حاضر باشد، آماده باشد و در اختیار حوزههای علمیّه قرار بگیرد، از لحاظ علمی چیز باارزش و یک بخشی از ثروتِ علمی و اصولی ما است. خب، ایشان از جنبهی علمی که مقاماتشان این است.
سلوک انقلابی و پیوند گرم با جوانان جبههرو در دوران جنگ
از جنبهی سلوکی [هم]، ایشان انصافاً مردی پارسا و مؤمن [است]، لکن در کنار اینها آن چیزی که به چشم انسان خیلی میآید و خیلی جلوه میکند، سلوک انقلابی ایشان است. در دوران جبهه و در دوران جنگ، بنده یکی دو بار همدان رفتوآمد کردم؛ هم ایشان، هم مرحوم آقای تألّهی،[8] این دوتا پیرمرد ملّا، با جوانهای جبههبرو آنچنان گرم و گیرا بودند که کأنّه یکی از آنها هستند. و همیشه [برای ما] میگفتند و ما اینجا هم از دوستانی که با همدان مرتبطند شنیده بودیم و نقل میکردند و به نظرم میرسد آنجا هم برای ما نقل کردند که این دو بزرگوار جوری بودند که مرجع جوانهای جبههای بودند؛ هم مسجدشان، هم نمازشان، هم منزلشان، هم برای رفتن به جبهه. این خیلی چیز مهمّی است که یک کسی در این سن و با این مقامات و مرتبهی علمی، غافل از مسئلهی مهمّ زمان خودش نباشد. بعضیها از مسئلهی مهمّ زمان خودشان که آن تهاجم دشمن و تهدید کشور و تهدید ملّت و تهدید …