رفتن به محتوای اصلی

انگلیسمکان

نام‌های دیگر: بریتانیا، انگلستان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کشور بریتانیا و سیاست‌های استعماری آن در ایران و جهان اسلام.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو با علی امینی (نخست وزیر) در مورد مشکلات و نابسامانی‌های جامعه «1»— ۱۳۴۰/۱۰/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۰۱۳۶۶

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

سابقهٔ تحمیل رضاخان و محمدرضا شاه بر ملت و ادامهٔ حمایت تسلیحاتی از شاه

- ما سالهای طولانی است که گرفتار این چیزها هستیم که دولت انگلیس به حکومت جائر ما همراهی می‌کند. از اول دولت انگلیس پدر این شاه را بر ما تحمیل کرد، و بعد هم که او خیانت به آنها کرد او را اخراج کردند. متفقین- که یکی‌شان انگلستان بود- محمد رضا شاه را بر ما تحمیل کردند و تحمیلات دولت انگلستان و ظلمهایی که به ملتهای ضعیف- که یکی از آنها ملت ماست- کرده‌اند، سابقه زیادی دارد و اینکه حالا هم به فرستادن سلاح و پشتیبانی از شاه ادامه می‌دهد، می‌خواهد سلطنت او ادامه پیدا کند و این ادامه جرمها و جنایاتی است که او مرتکب شده و می‌شود. و اینها می‌خواهند دولت شاه را هر چه بیشتر نگه دارند و هر روزی که بر سلطنت باقی بماند روز مصیبت بزرگ ملت ماست.

تصریح وزیر خارجهٔ انگلیس به حافظ منافع بودن شاه

… باز تلگرافی در چهارِ آبان کرده بودند؛ چند روز پیش از این، این سران مفت خور نفت خور، تلگرافی که کرده بودند و تبریک گفته بودند به شاه، چهارم آبان را؛ اظهار پشتیبانی [کرده بودند]! خصوصاً کارتر که قیامت کرده بود در اظهار پشتیبانی! که ما پشتیبان شما هستیم و فلان. پریروز هم، چند روز پیش از این هم که وزیر خارجه [انگلیس‌] مساله را همان طوری که بود، گفت! گفت ایشان حافظ منافع ماست- قریب به این معنا- حافظ منافع ماست! ما منفعت در اینجا داریم، ما باید حالا دیگر پشتیبانی از او بکنیم.

اعتراف وزیر خارجهٔ انگلیس به نقش شاه در حفظ منافع آنان در ایران

… ما از اول گفته بودیم که شاه سابق به دستور انگلیسها کودتا کردند و آمدند و منافع آنها را می‌خواستند حفظ بکنند؛ و وقتی که یک خطایی کرد، یک تخلفی کرد، بیرونش کردند و بردندش به جزیره موریس و رفت سراغ کارش؛ و شاه فعلی هم روی[1] منافع متفقین، ... در ایران هستند؛ و برای منفعت متفقین: شوروی و امریکا و بریتانیا، مشغول کارند، و وزیر خارجه بریتانیا همین مطلب را در چند روز پیش از این گفت که ما نمی‌توانیم که ساکت باشیم و کسی که برای منفعت ما در ایران هست و حافظ منافع ماست این طور باشد. ملت ایران هم که الآن قیام کرده است، روی همین معناست که وزیر خارجه انگلستان گفته است.

اعتراف وزیر خارجهٔ انگلیس به حمایت از شاه برای تأمین منافعش

دیروز وزیر خارجه، همین دیروز- پریروز وزیر خارجه انگلستان گفته است که ما منافع داریم در آنجا، در ایران، و ما نمی‌توانیم یک کسی که منافع ما را تامین می‌کند- قریب به این معانی- یک کسی که منافع ما را تامین بکند، از آن پشتیبانی نکنیم. ما دنبال همین معنا هستیم؛ ما هم همین ادعا را داریم که شاه برای تامین منافع انگلستان، برای تامین منافع امریکا، برای تامین منافع شوروی، مانده است الآن. متفقین او را گذاشته‌اند سرِ کار برای اینکه منافع آنها را تامین بکند. خود ایشان هم گفتند که متفقین گفتند که ما …

نداشتن جنگ با ملت انگلیس و متجاوز بودن دولت‌ها

امام: ما جنگی با ملت انگلیس نداشته و نداریم. این دولتها متعدی هستند. اگر با حُسن نیت و احترام با ما رفتار کنند، ما هم همین قسم با آنها رفتار خواهیم کرد.

آوردن محمدرضا پهلوی بر سر کار همراه متفقین

… چه گذشت بر این ملت. من از اول تا حالا شاهد قضایا بودم؛ من همه تلخیهایی که از زمان این پدر و این پسر گذشته است بر ملت ما، آن تلخیها را چشیده‌ام. و شما آقایان همین زمان این [شاه‌] را. و شاید اخیرْ زمانِ او را بعضی‌تان مطلع شدید و دیدید چه کردند اینها با ما. او را انگلیسها آوردند و مامور کردند، این را متفقین- به حَسَب آن طوری که خودش در کتاب نوشت و بعد شنیدم که آن جمله را برداشتند[2]- خودش در کتاب نوشت که متفقین که آمدند اینجا، صلاح دیدند که من باشم! «ماموریت» برای وطن داشت! راست می‌گوید اما ماموریت داشت که این وطن را به شکست برساند، به عقب برگرداند. ماموریت داشت که اقتصاد ما را فلج کند. ماموریت داشت که دانشگاههای ما را نگذارد عمل بکنند. ماموریت داشت که زراعت ما را و کشاورزی ما را بکلی ساقط کند. ماموریتها …

فشار بر ملت و حمایت از جنایتکاران، مایهٔ تنفر ملت

- دقیقاً صحیح است! دولتهای امریکا و انگلیس آن قدر به ملت ما فشار آورده‌اند و اشخاص جنایتکار را تایید کرده‌اند که کم کم موجب تنفر ملت ما شده است. البته شوروی هم دست کمی از آنها ندارد. من بارها توصیه کرده‌ام که دست از پشتیبانی دولت و شاه ایران بردارید و کاری نکنید که ملت ایران نسبت به ملتهای انگلیس و امریکا که در مقابل این روش دولتهای متبوعشان سکوت کرده‌اند بدبین شوند. و ما فعلًا امریکا و انگلیس و شوروی …

احتمال ساختن احزاب برای به دام انداختن کشورهای عقب‌مانده و الگوگیری آنان

… جناح خلق و اسلام است- می‌بینیم که بعض اختلافات ایجاد می‌شود. من حالا باید عرض کنم که اصل این احزابی که در ایران از صدر مشروطیت پیدا شده است، آنکه انسان می‌فهمد این است که این احزاب ندانسته به دست دیگران پیدا شده است؛ و خدمت به دیگرانْ بعضی از آنها کرده‌اند. من این طور احتمال می‌دهم که در سایر ممالک- که آن وقت مهم انگلستان بوده است- آنها یک احزابی درست کردند برای به دام انداختن ممالک عقب افتاده و ممالکی که از آنها استفاده می‌خواستند بکنند. احزاب در آنجا این طور نبوده است که دو حزب مثلًا با هم به حَسَب واقع یک اختلافی بکنند و یکی از آنها به نفع دولتشان یا مملکتشان، یکی آنها به خلاف او یک چیزی بگوید. لکن احزاب را به نظر می‌رسد که درست کرده‌اند برای اینکه دیگران هم به آنها اقتدا کنند در درست کردن احزاب.

سخن نخست‌وزیر انگلیس دربارهٔ منافع انگلیس و خدمت شاه به آن

… برای خودشان درست می‌کنند عوض پول نفت، نفت ما را می‌خورند و می‌برند و به اسرائیل که دشمن سرسخت مسلمین و اسلام است می‌دهند، اگر بنا باشد که اینها خدمتگزار به خارجی نباشند و خائن به مملکت نباشند، تسلط ندهند آنها را به مملکت، چطور شد صدا در آمده حالا؟ چرا؟ چرا نخست وزیر انگلستان می‌گوید ما اینجا منافع داریم، ایشان به ما خدمت کرده است؛ حالا باید ما عوضش کمک بکنیم به او! پس چرا تکذیب نکرد این حرف را؟ چطور کارتر می‌گوید که ما هجده میلیارد اسلحه دادیم به [ایران‌] و خطر است برای ما؛ ما چطور هستیم؛ اینجا برای ما منافع دارد! شما هجده میلیارد اسلحه‌ای که به درد ما نخورَد به ایشان تحمیل کردید و ایشان به شما خدمتگزاری کرده، این خیانت نیست به یک مملکتی؟!

تحمیل رضاشاه بر ملت ایران

… را تصویب نمود. بنا بر این، قانون اساسی در مرحله اول با حفظ متمم آن، برای همین مسائلی که ما طرح کرده‌ایم می‌تواند مستند ما باشد. در مرحله دوم، مساله سلطنت رضا شاه و سلسله پهلوی اصلًا قانونیت نداشته و این سلسله بر خلاف قانون اساسی بر این مملکت تحمیل شده است. رضا شاه را انگلیسی‌ها بر ما تحمیل کردند و بعد هم که متفقین به ایران آمدند محمد رضا شاه را تحمیل نمودند.

پشتیبانی وزیر خارجهٔ انگلیس از شاه به‌عنوان حافظ منافع آن کشور

این محمد رضا شاه خودش گفت که متفقین صلاح دیدند که ما باشیم! پریروز هم که وزیر خارجه انگلستان گفت که ایشان برای ماست، خوب، ایشان منافع ما را دارد حفظ می‌کند، چطور ما از او [پشتیبانی‌] نکنیم؟ ما می‌دانیم که ایشان منافع شما و امریکا را دارد حفظ می‌کند! داد ملت همین است که ایشان آمده برای اینکه منافع که خدمت به وطن بکند! «ماموریت» برای وطن دارد![6] ماموریت از طرف امریکا دارد و انگلستان، باید مردم را این طور کند؛ باید ایران را عقب نگه دارد، فرهنگ ایران را بشکند، روحانیت ایران را بشکند، اسلام را عقب بزند، …

آوردن رضاشاه و حاکم کردن او بر ایران به اعتراف انگلیسی‌ها

- ما بیش از پانزده سال است که دلایل محکومیت شاه و لزوم رفتن او را در اعلامیه‌های خود ذکر کرده‌ایم و الآن برای شما برخی دلایل را ذکر می‌کنم: بیش از پنجاه سال است که دولتهای خارجی، پدر شاه و شاه را در ایران بر ما تحمیل کرده‌اند. شاه سابق را به حسب اعتراف انگلیسی‌ها، آنان آوردند و بر کشور ما حاکم کردند. در رادیو دهلی این مطلب را تصریح نمودند. شاه فعلی در یکی از کتابهایش نوشت: «متفقین که زمان جنگ به ایران آمدند، مرا به سلطنت انتخاب کرده و صلاح این دیدند که من سلطان باشم»[1]. ما پنجاه سال است که تحت فشار و با اختناق فوق العاده به سر می‌بریم. ما نه فرهنگ مستقل داریم و نه لشکر و ارتش مستقل داریم و نه …

از سه دولت عامل بدبختی ایران و تسلط رضاخان و محمدرضا

امام: نظریات ما، بدبختیهای شرق عمدتاً- و ایران خصوصاً- از این سه دولت امریکا، انگلیس و شوروی است؛ و اینها هستند که رضا خان و محمد رضا را بر ما مسلط کردند؛ و ما می‌خواهیم از زیر سلطه آنها بیرون بیاییم. ملت قیام کرده است برای خروج از سلطه. چیزی را که یک ملت خواست، عملی خواهد کرد.

آوردن رضاخان با کودتا و مسلط کردن او بر ملت

و این فسادی که در ایران پیدا شده است که همه فسادها زیر سر رژیم شاهنشاهی بود در تاریخ، از اولی که رژیم شاهنشاهی پیدا شده است تا حالا که ما مشاهده می‌کنیم، هر چه مَفْسَده بوده است، رژیم شاهنشاهی این مفاسد را ایجاد کرده، منتها هر وقت به اقتضای خودش؛ یکوقت اقتضایش یک نحو بوده است و در این عصری که، در این عصری که من درک کردم و گمان دارم هیچ کدام از آقایان درک نکرده‌اید، ابتلای به رضا خان [است‌] که انگلیسها آن وقت رضا خان را آوردند و کودتا درست کردند و مسلط کردند رضا خان را بر ملت. مامور اجرای مقاصد اجانب بود او. از آن طرف، اجرای مقاصد آنها را می‌دید موقوف است به اینکه طبقه روشنفکر، طبقه علما، طبقه متدینین، اینها را بکوبد و از بین ببرد؛ از آن طرف هم چون آن منافع موقوف به این بود، عمل کرد به این کار [تا] منافع را به جیب آنها بریزد و خدا …

واگذاری دشت ارژن به ملکهٔ انگلستان و ثروتمندان انگلیسی برای دامپروری

این از این طرف. این زاغه‌نشینهای ما و این بدبختهایی که در ایران هست. از آن طرف، با اسم ملی کردن جنگلها، ملی کردن مراتع، ملی کردن آبها، ملی کردن رودخانه‌ها، آبهای زیرزمینی، تمام جاهای خوب را به شرکتهای بزرگ امریکایی یا صهیونیستی یا انگلیسی دادند. دشتهایی برای مرتع جوری بوده است که می‌گویند که- نوشتند، الآن نوشته‌اش پیش من است- نوشتند که وقتی که شوهر ملکه انگلستان آمد، رفت از دشتِ‌ارْژَن[3]، فقط ملاحظه کرد آنجا را گفت که بهترین جایی است، که در دنیا بهترین مرتع است از برای دامپروری هر جور دامی. این را ملی کردند، و بعد هم به انگلیسها دادند. و الآن هم- آن طور که به من نوشتند، الآن نوشته موجود است- بعد هم، ملکه انگلستان با یک عده از ثروتمندهای آنجا و شرکتهای آنجا، آنجا را دارند چه می‌کنند برای دامپروری که گوشت درست کنند. حالا برای خارج درست کنند یا به ما هم یک مقدارش را بدهند، خدا می‌داند. دشت عمران، که اطراف قزوین است، می‌گویند بهترین جاست از برای زراعت. تمام مردم آنجا را از آنجا کوچ دادند و آوردند بیرون، دادند دست یهودیها، صهیونیستها؛ دادند دست آنها. آنها الآن دارند آنجا …

تصاحب چمدان‌های جواهرات رضاخان

… را پر کردند از جواهرات و بردند. وقتی که در کشتی نشست- از قراری که برای ما نقل کرده‌اند- یک کشتی دیگری که مخصوص حیوانات بود آوردند متصل کردند به آن کشتی! و آن خبیث را، که از حیوان بدتر بود، گفتند بیا توی آن کشتی. گفت پس چمدانها چه؟ گفتند چمدانها مال بعد! بعد هم چمدانها را انگلستان بردند [و] خوردند.

نصب رضاشاه برای سرکوب ملت ایران

ایشان فرمودند که پانزده سال،[1] و من عرض می‌کنم که پنجاه و هفت- هشت سال. رنج ملت ما از زمان رضا شاه شروع شد و کسانی که آن زمان سیاه را به خاطر دارند می‌دانند که رضا شاه با این ملت چه کرد. رضا شاه، به حسَب آنچه در رادیو دهلی بود، منصوب از طرف انگلستان بود. برای سرکوبی ملت ما! و بعد از رضا شاه، محمد رضا از طرف قوای ثلاثه، از طرف امریکا و انگلستان و شوروی، تحمیل شد بر ما؛ چنانچه در کتاب خودش این مطلب را دارد که آنها صلاح دیدند که من باشم. البته آنها صلاح خودشان را دیدند! برای اینکه نوکری بهتر از او که همه خزاین ملت ما را به آنها …

تصریح وزیر خارجهٔ انگلیس به حفاظت شاه از منافع آن کشور

… را گم کرده که مبادا ثبات ایران یا ثبات منطقه به هم بخورد، برای این است که مبادا یکوقتی ثبات اینجا به هم بخورد و نفت را دیگر به ما ندهند! مبادا ثبات منطقه به هم بخورد و کشتیرانی برای بردن نفتها و برای سایر منافع به هم بخورد. مساله آن است. چرا درست نمی‌گویی؟! خوب درست مثل یک آدم صحیحی، خوب بگو به اینکه ما می‌ترسیم که این منافعی که در ایران داریم- همان طوری که وزیر خارجه انگلستان گفت، او تصریح کرد که ایشان بسته به ماست، ما منافع داریم در آنجا، ایشان حافظ منافع ماست و ما پشتیبانی از ایشان می‌کنیم- خوب شما هم صاف مساله را بگو که ما منافعی از ایران داریم می‌بریم: یک نفت را می‌خواهیم ببریم؛ می‌خواهیم پایگاه در ایران داشته باشیم که اگر یک جنگ عمومی پیش بیاید ما سنگر داشته باشیم؛ می‌خواهیم سایر ذخایر ایران را ببریم؛ و شاه است که می‌تواند برای ما تامین کند این امور را، از این جهت ما پشتیبانی از شاه می‌کنیم. خوب، این یک مطلبی است که آن مطلب را باید …

نقش سفارت انگلیس در تعیین نمایندگان مجلس در زمان رضاخان

… ابداً صحبت از اینکه یک مطلبی بر خلاف رای رضا خان بگویند، هیچ این مسائل نبود. با سرنیزه آمد و با سرنیزه مجلس درست کرد بدون اینکه ملت اصلًا اطلاعی از وکلایش داشته باشد یا اطلاعی از مسائل اصلًا داشته باشد. رضا خان هم معلوم نبود که خودش یک همچو کاری کرده باشد. لیستهایی از طرف- به طوری که شاه می‌گوید- لیست را از طرف سفارتخانه‌ها می‌آوردند و می‌دادند و همین لیست را که افرادی [بود] که کی وکیل کجا، کی وکیل‌ کجا، اینها را هم مامورها می‌رفتند و وکیل می‌کردند یک عده‌ای از وکلایی که انتصاب ابتدایی [شان‌] از سفارتخانه‌ها بود- زمان رضا خان سفارت انگلستان مهم بود و زمان ایشان هم سفارت امریکا حالا مهم است- لیستها را آنها می‌دادند، افراد را آنها تعیین می‌کردند؛ منصوب از قِبَل آنها به حَسَب واقع بود، و منصوب از قِبَل رضا خان یا محمد رضا خان در این زمان، در دست دوم و به حَسَب ظاهر بود! اما مردم چه دخالتی داشتند؟

نقش انگلیسی‌ها در کودتای رضاخان

در طول سلطنت این سلسله یک اشتباهاتی شده است که خیلی موجب تاسف است. بعضی اشتباهات در زمان رضا شاه و بعضی هم در زمان حکومت این آقا. از اول که کودتا شد- کودتای رضا شاه شد و با امر انگلیسها این امر واقع شد- اشتباه این بود که مردم را، آنهایی که اطلاعات داشتند و مسائل را می‌توانستند بفهمند، مردم را مطلع نکردند ...

پیشگامی انگلیسی‌ها و روس‌ها در نفوذ به ممالک شرق پیش از آمریکا

قبل از اینکه امریکا پایش باز بشود به این ممالک؛ مقدم بر همه، انگلیسها بودند و روسها هم بودند و بعضی ممالک دیگر. در هر صورت، این ممالک ما، این ممالک شرق از قریب سیصد سال یا یک قدری بیشتر، مورد بررسی اینها و طمع اینها بوده است؛ منتها هر چه جلوتر آمده است، کارشناسهای آنها بیشتر تخصص پیدا کرده‌اند و بیشتر آمده‌اند در اینجا، در این ممالک، و تمام اینها، آنها اطلاعاتشان از …