نامهای دیگر: انقلابهای معاصر، انقلابهای قرن بیستم، انقلابهای بزرگ جهان، انقلابهای بزرگ، انقلابهای دیگر جهان، انقلابهای چپ، انقلابهای چپگرا، انقلاب اجتماعی
خروج انقلابهای آغازشده از مساجد از مسیر مذهبی بهدلیل نبود رهبری کافی
… و کمونیستى؛ یا بر مبناى مادّینگرى، مثل این گروههاى میهندوست و میهنپرستى که در بعضى از کشورها اقداماتى را انجام میدهند و بینش دینى ندارند و بینششان بینش مادّى است، ولو اینکه اعتقادى به یک مکتب مادّى هم نداشته باشند. در همهی انقلابها اینجورى است؛ حتّى انقلابهایى که مقدّمات آنها مذهبى بوده یا اسلامى بوده، در انتها از حالت اسلامى بودن خارج شدند؛ مثل بعضى از کشورها که انقلابشان اوّل در مساجد شکل گرفت، نهضت از مساجد یا از مدارس دینى شروع شد -هم در آسیا اینجور کشورى داریم، هم در آفریقا- لکن بعد که حرکات رشد پیدا کرد، چون در میان مذهبیّون یک قوّت رهبرىِ کافى وجود نداشته، دیگران آمدند و امور را قبضه کردند و خط را از حالت مذهبى، بردند به سمت لامذهبى. تقریباً هیچ نقطهاى از دنیا که در آن انقلاب شده باشد، بنده سراغ ندارم که از این «کلّى» خارج باشد؛ [ولى] در کشور ما اینجور نشد؛ انقلاب از خانهی مذهب -از مسجد و مدرسهی دینى- آغاز شد، و روزبهروز جهتگیرى مذهبى در انقلاب افزایش پیدا کرد، و نقش مذهب و ارزشهاى …
بیفایده بودن عقبنشینی انقلابهای دیگر از اصول خود
… برسیم، مگر اینکه به این اصول پابند باشیم. یعنی به خاطر اینکه مشکلاتی در رسیدن به آن هدفها پیش میآید، از اصول دست برنداریم، حالت قناعتِ حداقلی پیدا نکنیم؛ و بدانیم که اگر ما از اصول دست برداشتیم، حتّی هویت نظام که از بین خواهد رفت، به آن هدفها هم نمیرسیم. ما در همین انقلابهای گوناگون، نظائرش را دیدیم. البته اصول آنها، اصول باطلی بود؛ اما تنازلهای آنها به هیچ وجه به آنها کمک نکرد.
مقایسهٔ انقلاب اسلامی با سه انقلاب معروف
… بنیه، بسیار قوی است - من حالا مختصراً عرض خواهم کرد - به همین دلیل است که با وجود این که علیه این انقلاب، تهاجمها و ضربهها و محاصرهها، بیش از همهی انقلابهایی که من میشناسم بوده، آسیبپذیری این انقلاب، از همهی انقلابهای بزرگ دنیا بمراتب کمتر بوده است. من یادداشت کردهام که انقلابمان را با سه انقلاب معروف - که کم و بیش شما آقایان میشناسید - مقایسه کنم؛ البته غیر از اینها هم مواردی هست، اما این سه انقلاب، مهم است.
وابسته شدن انقلابیون به قدرتی دیگر در مبارزه با یک سلطه
از جملهى خصوصیّات دیگر این عصر جدیدى که امام بزرگوار ما و انقلاب ما در سطح جهان به وجود آوردند، عبارت است از اصل آزادى از سلطهى قدرتهاى بزرگ و تصرّف و نفوذ آنها؛ یعنى همان چیزى که در انقلاب ما به عنوان اصل «نه شرقى و نه غربى» شناخته شد. تقریباً در همهى انقلابهاى بزرگى که در قرن بیستم در دنیا اتّفاق افتاد، وقتى ملّتها یا گروههاى مبارز کار خودشان را آغاز میکردند و مبارزه را مختصرى علیه یک سلطه، یک قدرت پیش میبردند، خودشان را وصل میکردند به یک قدرت دیگر. اینکه یک ملّت با اتّکاء به خود، با توکّل به خدا، در مقابلهى با یک قدرت ظالم به هیچ کس و هیچ قدرت اعتماد و اتّکاء نکند، راهى بود که ملّت ایران به رهبرى امام بزرگوار آغاز کردند و امروز بتدریج در دنیا این راه دارد رهروان زیادى پیدا میکند، و این هم از خصوصیّات …
تمایز انقلابهای مردمی از تحولات ناشی از کودتای نظامی
… قرن -یعنى در قرن بیستم میلادى- در سرتاسر عالم انقلابهاى گوناگونى به وجود آمد، امّا انقلاب اسلامى در ایران، یک انقلاب استثنائى بود. تاکنون همهچیز این انقلاب استثنائى بوده است و از این جهات با انقلابهاى دیگر قابل مقایسه نیست. البتّه بحث بر سر انقلابها است؛ تحوّلاتى که با کودتاهاى نظامى در دنیا انجام گرفته -اگرچه در بعضى از کشورها اسم همان تحوّلات را هم انقلاب میگذارند- قابل این نیست که وقتى دربارهی انقلاب بحث میکنیم، از آنها هم صحبت کنیم؛ آنها حساب دیگرى و مسئلهی دیگرى است. بحث بر سر انقلابها است؛ یعنى آن تحوّلاتى که بهوسیلهی مردم انجام گرفت و ناظر به اصول و مبانى اعتقادى و اجتماعى جامعه بود. اینجور انقلابها اگرچه در چند ده سال اخیر در دنیا زیاد اتّفاق افتاده است، امّا هیچکدام مثل انقلاب اسلامى ما نبود؛ و لذاست که این انقلاب با گذشت یازده سال، همچنان درخشندگى خود را در سطح جهان حفظ کرده.
کنار گذاشتن مردم در نظامهای برآمده از انقلابهای دیگر
… را هم میآورند- یعنى حکومت مردمى. دموکراتیک، یعنى مردمى؛ سوسیالیستى، یعنى عمومى و مردمى؛ اسمش مردمى است، درحالیکه در هیچ امرى از امور آن کشور مردم دخالت ندارند؛ و این همان مردمى هستند که انقلاب را به پیروزى رساندند. اسم این کشورها هم کشور انقلابى است. همهی انقلابهایى که ما در دنیا دیدیم و کشورهایى که بر اساس یک انقلاب، نظامى را به وجود آوردند، تقریباً به همین شکلى بودند که عرض کردم.