رفتن به محتوای اصلی

انسان ۲۵۰ سالهاصطلاح

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تعبیری برای نگریستن به زندگی همهٔ امامان (ع) چون حرکت پیوستهٔ یک انسان از سال ۱۱ تا ۲۶۰ هجری.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۴/۰۱/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۵
۱۳۶۴۱۳۶۵

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اینی که میگویم ائمه، یعنی همه‌ی ائمه؛ از امیرالمؤمنین تا امام عسگری (علیهم السّلام). بنده بارها گفته‌ام زندگی ائمه (علیهم السّلام) را که دویست و پنجاه سال طول کشیده، زندگی یک انسان به حساب بیاورید؛ یک انسان دویست و پنجاه ساله؛ از هم جدا نیستند، «کلّهم نور واحد». هر کدام از اینها که یک حرفی زدند، این حرف در حقیقت از زبان آن دیگران هم هست. هر کدام از اینها که یک کاری انجام دادند، این در حقیقت کار آن دیگران هم هست. یک انسانی که دویست و پنجاه سال گوئی عمر کرده است. تمام کارهای ائمه در طول این دویست و پنجاه سال، کار یک انسان با یک هدف، با یک نیت و با تاکتیکهای مختلف است. ائمه (علیهم السّلام) وقتی که احساس کردند که اسلام رو به غربت افتاد و جامعه‌ی اسلامی تشکیل نشد، چند هدف را اهداف اصولی خود قرار دادند: یکی تبیین اسلام به شکل درست. اسلام از نظر آن کسانی که در رأس قدرت در طول این سالیان طولانی و درازمدت قرار داشتند، یک چیز مزاحم بود. اسلام پیغمبر، اسلام قرآن، اسلام جنگ بدر و حنین، اسلام ضد تجمل‌پرستی، اسلام ضد تبعیض، اسلام طرفدار مستضعفان، اسلام کوبنده‌ی مستکبران، به درد آن کسانی نمیخورد که میخواستند با ماهیت فرعونی، لباس موسوی بپوشند؛ با ماهیت نمرودی، لباس ابراهیمی بپوشند؛ امکان نداشت، مجبور بودند اسلام را تحریف کنند. امکان نداشت که اسلام را از دل مردم، از ذهن مردم یکباره دور کنند؛ چون مردم مؤمن بودند؛ مجبور بودند اسلام را از روح و محتوا و ماهیت خودش عوض کنند و خالی کنند.
بنده شخصاً، علاقه‌‌ای به این بُعد و جانب از زندگیِ ائمّه (علیهم ‌السّلام) پیدا کردم و بد نیست این را عرض کنم که اوّلْ‌‌بار، این فکر برای بنده در سال ۱۳۵۰ و در دوران محنت‌‌بارِ یک امتحان و ابتلاء دشوار پیدا شد. اگر‌چه قبل از آن به ائمّه به‌صورت مبارزان بزرگی که در راه اِعلاء کلمه‌‌ی توحید و استقرار حکومت الهی فداکاری میکردند توجّه داشتم امّا نکته‌‌ای که در آن برهه ناگهان برای من روشن شد، این بود که زندگی این بزرگواران علی‌رغم تفاوت ظاهری -که بعضی حتّی احساس تناقض کردند میان برخی از بخشهای این زندگی- درمجموع یک حرکت مستمر و طولانی است که از سال ۱۱ هجرت شروع میشود و ۲۵۰ سال ادامه پیدا میکند، و به سال ۲۶۰ که سال شروع غیبت صغرا است، خاتمه پیدا میکند. این بزرگواران، یک واحدند، یک شخصیّتند؛ نمیشود شک کرد که هدف و جهت آنها یکی است. پس ما به جای اینکه بیاییم زندگی امام حسن مجتبی (علیه السّلام) را جدا و زندگی امام حسین (علیه السّلام) را جدا و زندگی امام سجّاد (علیه السّلام) را جدا تحلیل کنیم تا احیاناً در دام این اشتباه خطرناک بیفتیم که سیره‌ی این سه امام به‌خاطر اختلاف ظاهریِ با هم، متعارض و متخالفند، باید یک انسانی را فرض کنیم که ۲۵۰ سال عمر کرده و در سال ۱۱ هجرت قدم در یک راهی گذاشته و این راه را تا سال ۲۶۰ هجری طی کرده؛ تمام حرکات این انسان بزرگ و معصوم، با این دید قابل فهم و قابل توجیه خواهد بود. هر انسانی که از عقل و حکمت برخوردار باشد ولو نه از عصمت، در یک حرکت بلندمدّت، تاکتیک‌ها و اختیارهای موضعی خواهد داشت؛ گاهی ممکن است لازم بداند تند حرکت کند و گاهی کُند، گاهی حتّی ممکن است به عقب‌‌نشینیِ حکیمانه دست بزند، امّا همان عقب‌‌نشینی هم از نظر کسانی که علم و حکمت او را و هدف‌داریِ او را میدانند، یک حرکت به جلو محسوب میشود. با این دید، زندگی امیرالمؤمنین با زندگی امام مجتبی، با زندگی حضرت ابی‌عبدالله‌، با زندگی هشت امام دیگر، تا سال ۲۶۰، یک حرکت مستمر است؛ این را در آن سال بنده متوجّه شدم و با این دید وارد زندگی اینها شدم، یک بار دیگر نگاه کردم و هر‌چه پیش رفتم، این فکر تأیید شد.
این بزرگواران یک واحدند، یک شخصیتند. شک نمی‌شود کرد که هدف و جهت آنها یکی است. پس ما به‌جای اینکه بیاییم زندگی امام حسن مجتبی علیه‌السلام را جدا و زندگی امام حسین علیه‌السلام را جدا و زندگی امام سجاد علیه‌السلام را جدا تحلیل کنیم ـ تا احیاناً در دام این اشتباه خطرناک بیفتیم که سیرۀ این سه امام به‌خاطر اختلاف ظاهری باهم متعارض و مخالفند ـ باید یک انسانی را فرض کنیم که 250 سال عمر کرده، و در سال یازدهم هجرت قدم در یک راهی گذاشته و تا سال دویست‌وشصت هجری این راه را طی کرده.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

نگاه به زندگی همهٔ ائمه همچون یک انسان در یک راه از سال ۱۱ تا ۲۶۰ هجری

… برخی از بخشهای این زندگی- درمجموع یک حرکت مستمر و طولانی است که از سال ۱۱ هجرت شروع میشود و ۲۵۰ سال ادامه پیدا میکند، و به سال ۲۶۰ که سال شروع غیبت صغرا است، خاتمه پیدا میکند. این بزرگواران، یک واحدند، یک شخصیّتند؛ نمیشود شک کرد که هدف و جهت آنها یکی است. پس ما به جای اینکه بیاییم زندگی امام حسن مجتبی (علیه السّلام) را جدا و زندگی امام حسین (علیه السّلام) را جدا و زندگی امام سجّاد (علیه السّلام) را جدا تحلیل کنیم تا احیاناً در دام این اشتباه خطرناک بیفتیم که سیره‌ی این سه امام به‌خاطر اختلاف ظاهریِ با هم، متعارض و متخالفند، باید یک انسانی را فرض کنیم که ۲۵۰ سال عمر کرده و در سال ۱۱ هجرت قدم در یک راهی گذاشته و این راه را تا سال ۲۶۰ هجری طی کرده؛ تمام حرکات این انسان بزرگ و معصوم، با این دید قابل فهم و قابل توجیه خواهد بود. هر انسانی که از عقل و حکمت برخوردار باشد ولو نه از عصمت، در یک حرکت بلندمدّت، تاکتیک‌ها و اختیارهای موضعی خواهد داشت؛ گاهی ممکن است لازم بداند تند حرکت کند و گاهی کُند، گاهی حتّی ممکن است به عقب‌‌نشینیِ حکیمانه دست بزند، امّا همان عقب‌‌نشینی هم از نظر کسانی …

زندگی همهٔ ائمه (ع) به‌منزلهٔ زندگی یک انسان با یک هدف و تاکتیک‌های مختلف

اینی که میگویم ائمه، یعنی همه‌ی ائمه؛ از امیرالمؤمنین تا امام عسگری (علیهم السّلام). بنده بارها گفته‌ام زندگی ائمه (علیهم السّلام) را که دویست و پنجاه سال طول کشیده، زندگی یک انسان به حساب بیاورید؛ یک انسان دویست و پنجاه ساله؛ از هم جدا نیستند، «کلّهم نور واحد». هر کدام از اینها که یک حرفی زدند، این حرف در حقیقت از زبان آن دیگران هم هست. هر کدام از اینها که یک کاری انجام دادند، این در حقیقت کار آن دیگران هم هست. یک انسانی که دویست و پنجاه سال گوئی عمر کرده است. تمام کارهای ائمه در …

فرض زندگی ائمه (ع) به‌مثابهٔ یک انسان با هدف و جهت واحد

این بزرگواران یک واحدند، یک شخصیتند. شک نمی‌شود کرد که هدف و جهت آنها یکی است. پس ما به‌جای اینکه بیاییم زندگی امام حسن مجتبی علیه‌السلام را جدا و زندگی امام حسین علیه‌السلام را جدا و زندگی امام سجاد علیه‌السلام را جدا تحلیل کنیم ـ تا احیاناً در دام این اشتباه خطرناک بیفتیم که سیرۀ این سه امام به‌خاطر اختلاف ظاهری باهم متعارض و مخالفند ـ باید یک انسانی را فرض کنیم که 250 سال عمر کرده، و در سال یازدهم هجرت قدم در یک راهی گذاشته و تا سال دویست‌وشصت هجری این راه را طی کرده.

زندگی ۲۵۰ سالهٔ همهٔ ائمه (ع)، زندگی یک انسان واحد

اینکه می‌گویم ائمه، یعنی همۀ ائمه، از امیرالمؤمنین تا امام عسکری علیهم‌السلام. بنده بارها گفتم زندگی ائمه علیهم‌السلام را که 250 سال طول کشیده، زندگی یک انسان به‌حساب بیاورید، یک انسان 250 ساله؛ از هم جدا نیستند، «کُلُّهُم نورٌ واحِدٌ»[7]. هرکدام از اینها که حرفی زدند، این حرف درحقیقت از زبان آن دیگران هم هست. هرکدام از اینها که کاری انجام دادند، این درحقیقت کار آن دیگران هم هست. یک انسانی است که 250 سال گویی عمر کرده است. تمام کارهای ائمه در طول این 250 سال کارِ یک انسان با یک هدف، با یک نیت، …

زندگی ائمه (ع) به‌منزلهٔ زندگی یک انسان در راهی ۲۵۰ ساله با اقتضائات هر مرحله

بنده همواره این نکته را مورد تأکید قرار داده‌ام که ما، زندگی ائمه علیهم‌السلام را باید زندگی یک انسان بدانیم. زندگی‌ای که 250 سال ادامه پیدا کرد ـ یعنی از سال دهم هجرت تا سال 260 هجرت ـ دویست‌وپنجاه سال زندگی ائمه علیهم‌السلام مستمراً بر همین روال بود. مثل‌اینکه یک فرد، یک انسان، یک راهِ دویست‌وپنجاه‌ساله‌ای را طی می‌کند، که هر بخشی از راه و هر زمانی از زمان‌هایش یک اقتضایی دارد. (66/5/9)

زندگی ائمه به‌منزلهٔ زندگی یک انسان واحد

ما گفتیم که زندگی ائمه درحقیقت مثل زندگی یک انسان است؛ یعنی شما نمی‌توانید تفکیک قائل بشوید بین زندگی امام سوم و امام ششم و امام دهم؛ اینها یک نفرند. شما یک انسانی را فرض کنید که این انسان، دویست‌وپنجاه سال عمر کرده؛ ائمۀ ما همان انسانند. از سال 10 هجرت یعنی سال وفات پیغمبر، تا سال 260 هجرت، یعنی سال غیبت امام زمان و وفات امام عسکری، می‌شود چند سال؟ دویست‌وپنجاه سال. دویست‌وپنجاه سالِ تمام، مجموعۀ سالیان زندگی یک انسان است. اگر ائمۀ ما به‌جای یازده نفر ـ از امیرالمؤمنین …

زندگی ائمه (ع) حرکتی مستمر از سال ۱۱ تا ۲۶۰ هجری

… بدون توجه به روش و منش سیاسی این بزرگواران، ممکن نیست. بنده شخصاً علاقه‌ای به این بُعد و جانب از زندگی ائمه علیهم‌السلام پیدا کردم، و بد نیست این را عرض کنم که اول‌بار این فکر برای بنده در سال 1350 و در دوران محنت‌بارِ[1] یک امتحان و ابتلای دشوار پیدا شد. اگرچه قبل از آن به ائمه به‌صورتِ مبارزان بزرگی که در راه اعلای کلمۀ توحید و استقرار حکومت الهی فداکاری می‌کردند توجه داشتم، اما نکته‌ای که در آن برهه ناگهان برای من روشن شد، این بود که زندگی این بزرگواران، علی‌رغم تفاوت ظاهری ـ که بعضی، حتی میان برخی از بخش‌های این زندگی احساس تناقض کردند ـ در مجموع، یک حرکت مستمر و طولانی است که از سال دهم، یازدهم هجرت شروع می‌شود و 250 سال ادامه پیدا می‌کند و به سال دویست‌وشصت ـ که سال شروع غیبت صغری است ـ در زندگی ائمه خاتمه پیدا می‌کند.

پیوستگی حرکت همهٔ امامان (ع) تا سال ۲۶۰ هجری

… حرکت بلندمدت، تاکتیک‌ها و اختیارهای موضعی خواهد داشت. گاهی ممکن است لازم بداند تند حرکت کند و گاهی کُند، گاهی حتی ممکن است به عقب‌نشینی حکیمانه دست بزند، اما همان عقب‌نشینی هم ازنظر کسانی که علم و حکمت و هدف‌داری او را می‌دانند، یک حرکتِ به جلو محسوب می‌شود. با این دید، زندگی امیرالمؤمنین با زندگی امام مجتبی با زندگی حضرت ابی‌عبدالله، با زندگی هشت امام دیگر ـ تا سال دویست‌وشصت ـ یک حرکت مستمر است. این را بنده در آن سال متوجه شدم و با این دید وارد زندگی آنها شدم، یک‌بار دیگر نگاه کردم و هرچه پیش رفتم این فکر تأیید شد.

استمرار خط جهاد ائمه (ع) در تمام دوران ۲۵۰ ساله

اینها و صدها حادثۀ توجه‌برانگیز و پرمعنی و درعین‌حال ظاهراً بی‌ارتباط و گاه متناقض با یکدیگر در زندگی موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام هنگامی معنی می‌شود و ربط می‌یابد که ما آن رشتۀ مستمری را که از آغاز امامت آن بزرگوار تا لحظۀ شهادتش ادامه داشته، مشاهده کنیم. این رشته، همان خط جهاد و مبارزۀ ائمه علیهم‌السلام است که در تمام دوران 250 ساله و در شکل‌های گوناگون استمرار داشته و هدف از آن، اولاً تبیین اسلام ناب و تفسیر صحیح قرآن و ارائۀ تصویری روشن از معرفت اسلامی است و ثانیاً، تبیین مسئلۀ امامت و حاکمیت سیاسی در جامعۀ اسلامی و ثالثاً، تلاش و کوشش برای تشکیل آن جامعه و تحقق‌بخشیدن به هدف پیامبر معظّم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله و همۀ پیامبران؛ یعنی اقامۀ قسط و عدل و زدودن اَندادُالله[13] از صحنۀ حکومت و سپردن زمام ادارۀ زندگی به خلفاءالله و بندگان صالح خداوند.

زندگی هشت امام از امام سجاد (ع) تا امام عسکری (ع)، دورهٔ چهارم

امام موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام نیز همۀ زندگی خود را وقف این جهاد مقدس ساخته بود؛ درس و تعلیم و فقه و حدیث و تقیّه و تربیتش در این جهت بود. البته، زمان او ویژگی‌های خود را داشت؛ پس جهاد او نیز به تناسب زمان مختصاتی می‌یافت؛ عیناً مانند دیگر ائمۀ هشت‌گانه، از زمان امام سجاد علیه‌السلام تا امام عسکری علیه‌السلام که هریک یا هر چند نفر، مختصاتی در زمان و به تبع آن، در جهادِ خود داشتند و مجموعاً زندگی آنان، دورۀ چهارم از زندگی 250 ساله را تشکیل می‌دهد که خود نیز به مرحله‌هایی تقسیم می‌گردد. (1368/7/26)

حکومت علی (ع) دورهٔ دوم از دوره‌های ۲۵۰ ساله و بازگشت حق به حق‌دار

از آن لحظه و آن ساعت، دورۀ دوم از دوران‌های پی‌درپی 250 ساله شروع شد. این 250 سال به چند دوره تقسیم می‌شود که این دورۀ دوم، دورۀ بازگشتن حق به حق‌دار و تشکیل حکومتِ حقیقت و فضیلت، یعنی حکومت اسلام است. البته حکومت علی یک حکومت انقلابی [است]، مثل حکومت پیغمبر. یک حکومتی است که جامعۀ قبل از خود را از بنیان تغییر می‌دهد. جامعۀ عثمانی را با جامعۀ علوی نمی‌شود قیاس کرد. نمی‌شود گفت همان جامعه است منتها اصلاح شده؛ نه، تغییر بنیادی پیدا کرده، لذا مخالف دارد.

تقسیم زندگی ۲۵۰ سالهٔ ائمه به چهار دوره

خب، ما آمدیم این زندگی 250 ساله را ـ که آغاز و پایانش از سال دهم تا سال دویست‌وشصتم است ـ تقسیم کردیم به چهار دوره؛ دورۀ اول و دوم و سومش را [مطرح کردیم]. دورۀ چهارم از زمان امام سجاد آغاز می‌شود؛ یعنی از سال 61 هجرت که سال شهادت امام حسین است، تا سال 260 یعنی سال شهادت امام عسکری. این دورۀ چهارم، خصوصیات ویژۀ خودش را دارد. ائمۀ ما از اول این دوره شروع کردند [به انجامِ] این کارهایی که می‌گویم.