رفتن به محتوای اصلی

انتظار فرج

نام‌های دیگر: انتظار منجی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انتظار ظهور امام مهدی (عج) و معنا و آثار آن در زندگی فرد و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۲
۱۳۵۹۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۸۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

انتظار، یکى از پُربرکت‌ترین حالات انسان است؛ «منتظر بودن»؛ منتظرِ چه؟ منتظر یک دنیاى روشن از نور عدل و داد؛ یَملَاُ ا‌لله بِهِ الاَرضَ قِسطاً وَ عَدلا.[5] خداى متعال سرزمین بشرى را و همه‌ی روى زمین را به دست او از عدالت و دادگسترى پُر خواهد کرد. انتظار چنین روزى را باید داشت. نباید اجازه داد که تصرّف شیطانها و ظلم و عدوان[6] طواغیت عالم، شعله‌ی امید را در دل خاموش کند. باید انتظار کشید. انتظار، یک چیز عجیبى است؛ یک امر داراى ابعاد گوناگونى است. یکى از ابعاد انتظار، همین است: اعتماد به آینده داشتن، نسبت به آینده امیدوار بودن و مأیوس نبودن. همین روح انتظار است که به انسان تعلیم میدهد که در راه خیر و صلاح مبارزه کند. اگر انتظار و امید نباشد، مبارزه معنى ندارد؛ اگر اطمینان به آینده هم نباشد، انتظار معنا ندارد. انتظار واقعى ملازم است با اطمینان، با اعتماد. کسى را که شما میدانید خواهد آمد، انتظار میکشید؛ آن کسى را که [به آمدنش] اعتماد ندارید و اطمینان ندارید، انتظار [براى] او یک انتظار حقیقى نیست. اعتماد لازمه‌ی انتظار است، و این هر دو ملازم با امید است، و امروز این امید براى همه‌ی ملّتها و همه‌ی مردم دنیا لازم است.
امّا معناى صحیح انتظار داراى ابعادى است که توجّه به این ابعاد، براى کسى که میداند چقدر در فرهنگ اسلام و شیعه به انتظار اهمّیّت داده شده است، بسیار جالب است. یک بُعد، این است که انتظار به معناى قانع نشدن به وضع موجود است. «انتظار داریم» یعنى هر چه خیر و عمل خوب انجام داده‌‌ایم و به وجود آمده است، کم و غیر کافى است؛ منتظریم تا ظرفیّت نیکىِ عالم پُر بشود. یک بُعد دیگر از ابعاد انتظار، دلگرمى نسبت به آینده براى مؤمنین است؛ انتظار مؤمن یعنى اینکه تفکّر الهى ــ این اندیشه‌‌ى روشنى که وحى الهى بر مردم عرضه کرده است ــ یک روزى سراسر زندگى بشر را فرا خواهد گرفت. یک بُعد انتظار این است که منتظر، با شوق و با امید حرکت میکند؛ انتظار یعنى امید. و انتظار، ابعاد گوناگون دیگرى هم دارد؛ ما ملّت منتظر، ملّتى که به امید پیشرفت و به امید موفّقیّت اقدام کرد، تلاش کرد، انقلاب کرد و موفّق شد، براى انتظار، باید امروز یک باب بخصوصى در زندگى خودمان باز کنیم.
چند مطلب را در مدّت کوتاهى لازم میدانم عرض کنم که اینها مطالب اساسىِ فکرى و سیاسى ما است و به هم مرتبط هم هست. یک مطلب درباره‌ى این بخش عظیم‌ اعتقادى ما است که عبارت است از انتظار ظهور ولىّ‌عصر و مهدى موعود و منجى بشریّت. همه‌ى مسلمانان، حقیقت مهدى موعود را از طریق روایات خدشه‌ناپذیرى که از نبىّ اکرم (صلّى‌ الله ‌علیه و آله ‌و سلّم) و اولیاى دین رسیده است قبول دارند امّا این حقیقت در هیچ جاى جهان اسلام مثل محیط زندگى ملّت عزیز ما و شیعیان، این برجستگى را و این چهره‌ى درخشان را و این روح پُرتپش و پُرامید را ندارد. این از برکات آن است که ما به برکت روایات متواتره‌ى خودمان، شخص مهدى موعود را با خصوصیّاتش مى‌شناسیم. مردم ما ولىّ‌الله‌الاعظم را و جانشین خدا در زمین را و بقیّه‌ى اهل‌بیت پیغمبر را با نام و خصوصیّات مى‌شناسند؛ با او از لحاظ عاطفى و فکرى ارتباط برقرار میکنند؛ به او میگویند، به او شِکوه میبرند، از او میخواهند و در انتظار آن دوران آرمانى، دوران حاکمیّت ارزشهاى والاى الهى بر زندگى بشر را انتظار میبرند. این انتظار داراى ارزش زیادى است. این انتظار به معناى آن است که وجود ظلم و ستم در عالم، [امید را] از دلهاى منتظران نمیزداید و چشمه‌ى امید را خاموش نمیکند. اگر این نقطه‌ى امید در زندگى جمعیّتى نباشد، چاره‌اى ندارد جز اینکه به آینده‌ى بشریّت بدبین باشد.

تعبیر انتظار ظهور به انتظار فرج و فرج به‌معنای گشایش گره‌ها

یک نکته در باب مسئله‌ی مهدویت این است که شما در آثار اسلامی، در آثار شیعی میبینید که از انتظار ظهور حضرت مهدی تعبیر شده است به انتظار فرج. فرج یعنی چه؟ یعنی گشایش. کِی انسان انتظار فرج دارد؟ انتظار گشایش دارد؟ وقتی یک فروبستگیای وجود داشته باشد، وقتی گرهی هست، وقتی مشکلی هست. در زمینه‌ی وجود مشکل، انسان احتیاج پیدا میکند به فرج؛ یعنی سرانگشتِ گره‌گشا؛ بازکننده‌ی عقده‌های فروبسته. این نکته‌ی مهمی است.

شناخت وضع موجود دنیا به‌عنوان گره زندگی بشر و انتظار گشایش آن

معنای انتظار فرج به عنوان عبارة أخرای انتظار ظهور، این است که مؤمنِ به اسلام، مؤمنِ به مذهب اهل‌بیت(علیهم السّلام) وضعیتی را که در دنیای واقعی وجود دارد، عقده و گره در زندگی بشر میشناسد. واقعِ قضیه هم همین است. منتظر است که این فروبستگىِ کار بشر، این گرفتاری عمومی انسانیت گشایش پیدا بکند. مسئله، مسئله‌ی گره در کار شخص من و شخص شما نیست. امام زمان (علیه الصّلاة و السّلام) برای اینکه فرج برای همه‌ی بشریت به وجود بیاورد، ظهور میکند که انسان را از فروبستگی نجات بدهد؛ جامعه‌ی بشریت را نجات بدهد؛ بلکه تاریخ آینده‌ی بشر را نجات بدهد.

رد و نپذیرفتن نظم ناعادلانهٔ حاکم بر بشر

این معنایش این است که آنچه را که امروز وجود دارد؛ این نظم بشری غیرعادلانه، این نظم بشریای که در آن انسانهای بیشماری مظلوم واقع میشوند، دلهای بیشماری گمراه میشوند، انسانهای بیشماری فرصت عبودیت خدا را پیدا نمیکنند، مورد رد و اعتراض بشری است که منتظر ظهور امام زمان است. انتظار فرج یعنی قبول نکردن و رد کردن آن وضعیتی که بر اثر جهالت انسانها، بر اثر اغراض بشر بر زندگی انسانیت حاکم شده است. این معنی انتظار فرج است.

قانع نشدن به وضع موجود و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب

… مقهور خود کرده است، بشکند و این فضای ظلم و جور را دگرگون کند و نسیم عدل را بر زندگی انسانها بوزاند، تا انسانها احساس عدالت کنند. این نیازِ همیشگی یک انسان زنده و یک انسان آگاه است؛ انسانی که سر در پیله‌ی خود نکرده باشد، به زندگی خود دل خوش نکرده باشد. انسانی که به زندگی عمومی بشر با نگاه کلان نگاه میکند، به طور طبیعی حالت انتظار دارد. این معنای انتظار است. انتظار یعنی قانع نشدن، قبول نکردن وضع موجودِ زندگی انسان و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب، که مسلّم است این وضع مطلوب با دست قدرتمند ولی خدا، حضرت حجت‌بن‌الحسن، مهدی صاحب زمان (صلوات اللَّه علیه و عجّل اللَّه فرجه و ارواحنا فداه) تحقق پیدا خواهد کرد. باید خود را به عنوان یک سرباز، به عنوان انسانی که حاضر است برای آنچنان شرائطی مجاهدت کند، آماده کنیم.

رد برداشت انتظار به‌معنای سکون؛ انتظار یعنی حرکت و آمادگی

… کند و پرچم توحید را بلند کند؛ انسانها را بنده‌ی واقعی خدا بکند. باید برای این کار آماده بود. تشکیل نظام جمهوری اسلامی یکی از مقدمات این حرکت عظیم تاریخی است. هر اقدامی در جهت استقرار عدالت، یک قدم به سمت آن هدف والاست. انتظار معنایش این است. انتظار حرکت است؛ انتظار سکون نیست؛ انتظار رها کردن و نشستن برای اینکه کار به خودی خود صورت بگیرد، نیست. انتظار حرکت است. انتظار آمادگی است. این آمادگی را باید در وجود خودمان، در محیط پیرامون خودمان حفظ کنیم. و خدای متعال نعمت داده است به مردم عزیز ما، به ملت ایران، که توانسته‌اند این قدم بزرگ را بردارند و فضای انتظار را آماده کنند. این معنای انتظار فرج است. انتظار فرج یعنی کمر بسته بودن، آماده …