کارنامهٔ ماندگار امیرکبیر محصول سه سال ریاست بر دولت
یکی از نامهای دارای افتخار در تاریخ ما - به همان اندازهیی که واقعیت دارد - امیرکبیر است. امیرکبیر در کشور ما سه سال در رأس دولت بوده است. معلوم میشود سه سال وقت خیلی زیادی است. همهی کارهایی که امیرکبیر انجام داده و همهی خاطرات خوبی که تاریخ و ملت ما از این شخصیت دارد، محصول سه سال است. بنابراین چهار سال، وقت کمی نیست - وقت خیلی زیادی است - به شرط اینکه از همهی این وقت به نحو درست استفاده شود.
تأسیس دارالفنون بهعنوان افتخار او در قیاس با پیشینهٔ علمی ملت
… و تسخیر دنیا بهوسیلهی قدرتهای غربی در دنیا راه افتاد، بر اثر سیاستهای آنها ما به علم یا بیاعتنا شدیم، یا از تحصیل آن نومید شدیم، یا در روشهای آن خطا کردیم؛ لذا نتیجه شده این. با همتِ خود معجزهآفرینی کردند که در دورهیی در این کشور دارالفنون ایجاد کردند. شما ببینید ما امروز هم حتّی یکی از افتخارات امیرکبیر را تأسیس دارالفنون میدانیم. مگر دارالفنون در قبال آن حجم عظیم و تاریخ عمیق و عریقی که ملت ما در علم داشته است، چیست؟ اینقدر ما عقب نگه داشته شدیم. یا بیهمتی کردیم و یا بیتوجهی، و بالاخره وضع ما به کیفیتی رسیده که شماها از آن آگاهید.