دوران دشوار هر انقلابی، آن دورانی است که حق و باطل در آن ممزوج بشود. ببینید امیرالمؤمنین از این مینالد: «ولکن یؤخذ من هذا ضغث و من هذا ضغث فیمزجان فهنا لک یستولی الشّیطان علی اولیائه»[10] . در دوران پیامبر، اینطوری نبود. در دوران پیامبر، صفوف، صفوف صریح و روشنی بود. آن طرف، کفار و مشرکان و اهل مکه بودند؛ کسانی بودند که یکییکی مهاجرین از اینها خاطره داشتند: او من را در فلان تاریخ زد، او من را زندانی کرد، او اموال من را غارت کرد؛ بنابراین شبههیی …
آمیختن بخشی از حق با باطل برای فریب مردم به بیان امیرالمؤمنین (ع)
… همه مایلند از باطل اجتناب کنند -البتّه غیر از انسانهایى که وجودشان به آتش قهر الهى تبدیل شده است و مظهر شیطانند- عموم مردم و انسانهاى داراى عقل و انصاف و صفات انسانى، میخواهند از باطل اجتناب بکنند و به حق گرایش پیدا کنند؛ امّا تشخیص اینها همیشه آسان نیست. امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) در یکى از خطبههایى که دردمندىِ آن بزرگوار در کلمات و جملات آن آشکار است، همین مطلب را بیان میکنند و میفرمایند که اگر حق، صریح و خالص بود، کسى به شبهه نمیافتاد؛ اگر باطل، لخت و عریان ظاهر میشد، کسى آن را تعقیب نمیکرد؛ وَ لٰکِن یُؤخَذُ مِن هٰذا ضِغثٌ وَ مِن ذاکَ ضِغثٌ فَیُمزَجانِ فَهُنالِکَ یَستَولِى الشَّیطانُ عَلىٰ اَولِیائِه؛[2] یعنى دستهاى کجاندیش و ترفندکار، یک قسمتى از حق را مخلوط میکنند با باطل و لعابى از حق بر روى باطل میدهند تا باطل، قابل عرضه و براى مردم سادهلوح قابل قبول باشد. اینجا است که حق بر اولیاى حق مشتبه میشود.ما چوب اشتباه حق و باطل را در طول تاریخ انبیا و در طول تاریخ اسلام بارها خوردهایم. شاید یکى از علل اینکه دوران اختناق در این کشور طولانى شد و اقلّاً دو قرن استعمار در این کشور بود -یک بودنِ موذیانهاى- و ما مردم نتوانستیم آنچنان به دهان استعمار بکوبیم که برود و نیاید، همین بود که حق و باطل مشتبه میشد، صریح نبود، صراط روشن براى مردم وجود …
پنهان نماندن باطل خالص و کوتاه شدن زبان معاند در برابر حق خالص
«فَلَو اَنَّ الباطِلَ خَلَصَ مِن مِزاجِ الحَقِّ لَم یَخفَ عَلَی المُرتادینَ» اگر باطل، بدون ماسک حقیقت، آرایشی و جلوهای از گونۀ آرایشهای حقیقت برای خود فراهم نیاورد، «لَمِ یَخفَ عَلَی المُرتادینَ» بر مردم پنهان و پوشیده نخواهد ماند. «وَ لَو اَنَّ الحَقَّ خَلَصَ مِن لَبسِ الباطِلِ» (48/9/11) اگر حق، عریان و بدون آمیزش به اندکی از باطل، در معرض دید مردم قرار گیرد، «اِنقَطَعَت عَنهُ اَلسُنُ المُعانِدینَ»، معنایش این نیست که همۀ مردم درآنصورت به حق گرایش پیدا میکنند؛ نه! بازهم ممکن است کسانی بهخاطر شرایط ذهنی خودشان، شرایط اجتماعی خودشان، و پیشقضاوتهای خودشان، به حق گرایش پیدا نکنند، اما زبان معاند کوتاه خواهد شد؛ یعنی نمیتواند حق را متهم کند؛ حق را که نورانیت است، ظلمت جلوه دهد. این، آن نیاز همیشگی انسانهاست. (79/7/11)
نبود اختلاف در صورت آشکار بودن حق و باطل
اگر باطل و حق، صریح و بیشائبه وسط میدان بیایند، اختلافی باقی نمیماند؛ همه حق را دوست دارند، همه از باطل بدشان میآید. (89/8/4)
مخلوط کردن حق و باطل به دست ترفندکاران برای فریب سادهلوحان
«وَ لَکِن یُؤخَذُ مِن هَذا ضِغثٌ وَ مِن هَذا ضِغثٌ فَیُمزَجانِ فَهُنالِکَ یَستَولِی الشَّیطانُ عَلیَ اَولِیائِهِ» یعنی دستهای کجاندیش و ترفندکار، قسمتی از حق را با باطل مخلوط میکنند و لعابی از حق روی باطل میدهند تا باطل قابل عرضه شود و برای مردم سادهلوح، قابل قبول باشد. (68/7/12)
عرضهٔ باطل در پوشش حق و فریب افراد بیاطلاع
یکلقمه از حق، یکلقمه از باطل را مخلوط میکنند، و یک غذایی که ظاهرش نشان نمیدهد مسموم است در اختیار کسی که بیاطلاع است، میگذارند. این تحلیل در ذهنها اثر میکند. (90/6/2) اینجاست که شیطان بر دوستانش مستولی شده و حق مشتبَه میشود. (68/7/12) یعنی معاویه، معاویهای که میخواست دشمنهای خود را مسموم کند، اگر یک ظرف سَم میفرستاد، یک کپسول سَم و زهر میفرستاد که دشمنها هرگز نمیخوردند این کپسول را؛ میگفتند این زهر است. شما [اگر] بدانید یک چیزی سَم است، حاضرید بخورید؟ بفهمید این دوا مسموم …
آمیختن حق و باطل و مشتبه شدن حق بر اولیای حق
… به امام اهانت بشود، به عکس امام اهانت بشود. این، کار کمی نیست؛ کار کوچکی نیست. دشمنان از این کار خیلی خوشحال شدند. فقط خوشحالی نیست، تحلیل هم میکنند. بر اساس آن تحلیل، تصمیم میگیرند؛ بر اساس آن تصمیم، عمل میکنند؛ تشویق میشوند علیه مصالح ملی، علیه ملت ایران. اینجا آن چیزی که مشکل را ایجاد میکند، همان فریب، همان غبارآلودگی فضا و همان چیزی است که در بیان امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) هست: «و لکن یؤخذ من هذا ضغث و من هذا ضغث فیمزجان فهنالک یستولی الشّیطان علی اولیائه»؛[13] یک کلمهی حق را با یک کلمهی باطل مخلوط میکنند، حق بر اولیاء حق مشتبه میشود. اینجاست که روشنگری، شاخص معیّن کردن، مایز معیّن کردن، معنا پیدا میکند.