رفتن به محتوای اصلی

امام کاظم (ع)شخص

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

هفتمین امام شیعیان، زندگی، مبارزه و زندان او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به کنگره‌ی علمی بین‌المللی امام علی‌بن‌موسی‌الرضا علیه‌السّلام— ۱۳۶۳/۰۵/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۳ تا ۱۳۹۹
۱۳۶۳۱۳۹۹

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۷۹ پاراگراف)

روشنگری امام در زندان و تأثیر بر خانوادهٔ زندانبان

البته شخصیت موسی‌بن‌جعفر در داخل زندان هم همان شخصیتِ مشعلِ روشنگری است، که تمام اطراف خودش را روشن می‌کند. ببینید، حق این است. حرکت فکر اسلامی و جهادِ متکی به قرآن یک‌چنین حرکتی است، هیچ‌وقت متوقف نمی‌ماند، حتی در سخت‌ترین شرایط..و این همان کاری بود که موسی‌بن‌جعفر کرد، که دراین‌باره داستان‌های زیادی و روایات متعددی هست که یکی از جالب‌ترین آنها این است که سندی‌بن‌شاهکِ معروف ـ که شما می‌دانید یک زندانبان بسیار غلیظ و خشن و از سرسپردگان بنی‌عباس و از وفاداران به دستگاه سلطنت و خلافتِ آن روز بود ـ این، زندانبانِ موسی‌بن‌جعفر بود و در خانۀ خودش موسی‌بن‌جعفر را در یک زیرزمینِ بسیار سختی زندانی کرده بود. خانوادۀ سندی‌بن‌شاهک گاهی اوقات از یک روزنه‌ای زندان را نگاه می‌کردند، وضع زندگی موسی‌بن‌جعفر آنها را تحت تأثیر قرار داد و بذر محبت اهل‌بیت و علاقه‌مندی به اهل‌بیت در خانوادۀ سندی‌بن‌شاهک پاشیده شد. یکی از فرزندان سندی‌بن‌شاهک به نام کشاجِم از بزرگان و اَعلام تشیّع است. دو نسل بعد از سندی‌بن‌شاهک، یکی از اولاد سندی‌بن‌شاهک، کشاجِم است که از بزرگ‌ترین اُدبا و شعرا و از اَعلام تشیّع در زمان خودش است که این را همه ذکر کردند؛ اسمش هم کشاجم‌السّندی، که از …

ایستادگی در برابر تهدید و تطمیع در زندان و حفظ قرآن و اسلام

این وضع زندگی موسی‌بن‌جعفر است که زندان را موسی‌بن‌جعفر این‌طور گذراند. البته بارها آمدند در زندان حضرت را تهدید کردند، تطمیع کردند، خواستند آن حضرت را دل‌خوش کنند؛ اما این بزرگوار با همان صلابتِ الهی و با اتکای به پروردگار و لطف الهی ایستادگی کرد و همان ایستادگی بود که قرآن را و اسلام را تا امروز حفظ کرد. این را بدانید که استقامت ائمۀ ما درمقابل آن جریان‌های فساد، موجب این شد که امروز ما می‌توانیم اسلامِ حقیقی را پیدا کنیم؛ امروز نسل‌های مسلمان و نسل‌های بشری می‌توانند چیزی به نام اسلام، به نام قرآن، به نام سنت پیغمبر در کتب پیدا کنند، اعم از کتب شیعه و حتی در …

شهادت با زهر در زندان و افشای ظاهرسازی دستگاه به دست امام

بالاخره موسی‌بن‌جعفر را در زندان مسموم کردند. یکی از تلخی‌های تاریخ زندگی ائمه، همین شهادت موسی‌بن‌جعفر است. البته می‌خواستند همان‌جا هم ظاهرسازی بکنند. در روزهای آخر سندی‌بن‌شاهک عده‌ای از سران و معاریف و بزرگان را که در بغداد بودند آورد دور حضرت، اطراف حضرت، گفت ببینید وضع زندگی‌اش خوب است، مشکلی ندارد. حضرت آنجا فرمودند: «بله، ولی شما هم بدانید که اینها من را مسموم کردند»[37]. و حضرت را مسموم کردند با چند دانۀ خرما و در زیر بار سنگین غُل و زنجیری که بر گردن و بر دست و پای امام بسته بودند، امام بزرگوار و مظلوم و عزیز در زندان، روحش به ملکوتِ اعلی پیوست و به شهادت رسید.

ترس دستگاه عباسی از پیکر و مزار امام و دفن او در کاظمین

البته بازهم می‌ترسیدند؛ از جنازۀ امام موسی‌بن‌جعفر هم می‌ترسیدند، از قبر موسی‌بن‌جعفر هم می‌ترسیدند. این بود که وقتی‌که جنازۀ موسی‌بن‌جعفر را از زندان بیرون آوردند و شعار می‌دادند به‌عنوانِ اینکه این کسی است که علیه دستگاه حکومت قیام کرده بوده، این حرف‌ها را می‌گفتند تا اینکه شخصیت موسی‌بن‌جعفر را تحت‌الشعاع قرار بدهند، آن‌قدر جَو بغداد برای دستگاه، جوِ نامطمئنی بود که یکی از عناصرِ خودِ دستگاه که سلیمان‌بن‌جعفر باشد ـ سلیمان‌بن‌جعفر بن منصورِ عباسی یعنی پسرعموی هارون که یکی از اشراف بنی‌عباس بود ـ او دید با این وضعیت ممکن است که مشکل برایشان درست بشود؛ یک نقش دیگری را او به عهده گرفت و جنازۀ موسی‌بن‌جعفر را آورد، کفنِ قیمتی بر جنازۀ آن حضرت پوشاند، آن حضرت را با احترام بردند در مقابر قریش، آنجایی که امروز به‌عنوانِ «کاظمین» معروف هست و مرقد مطهر موسی‌بن‌جعفر در نزدیکی بغداد، آنجا دفن کردند[38] و موسی‌بن‌جعفر زندگی سراپا جهاد و مجاهدت خودش را به‌این‌ترتیب به پایان رساند. (1364/1/23)

شرط پذیرش فدک با حدود واقعی آن پس از امتناع نخستین

… با این کار، شعار فدک را که در خاندان اهل‌بیت همواره به‌عنوان یک سند مظلومیت تاریخی مطرح بود، بی‌اثر کند و این حربه را از آنان بگیرد. و شاید با این کار، مقایسه‌ای میان خود و آنان که روزی فدک را از تصرف آنان خارج کرده‌اند، در ذهن شیعیان اهل‌بیت به‌وجود آورد. حضرت ابتدا امتناع کردند، سپس که او اصرار کرد، گفتند: «لا آخُذُها اِلّا بِحُدودِها» اگر قرار است فدک را برگردانی، باید با محدودۀ واقعی‌اش، آن را بدهی.

آشکار شدن داعیهٔ امام کاظم (ع) در گفتگوی فدک و عزم هارون به قتل او

..در این گفتگو بارزترین مطلب، داعیۀ موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام است، همان چیزی که هارون هم دریافت و کمر به قتل آن حضرت بست. و ازاین‌قبیل اظهارات، که مدعای ائمه علیه‌السلام را آشکار می‌سازد، در زندگی امام باقر علیه‌السلام و امام صادق علیه‌السلام و امام رضا علیه‌السلام دیده می‌شود؛ که جمع‌بندی آن، استراتژی امامت را ترسیم می‌کند.

بیعت با نفس زکیه به اشارهٔ امام صادق (ع)

… به این دو آقازاده و گفت: «شما هم با پدرتان بروید، بیعتم را از شما [هم] برداشتم» شما از این جملۀ «بیعتم را از شما برداشتم» چه استفاده‌ای می‌کنید؟ معلوم می‌شود بیعت کرده بودند. «بیعتم را از تو برداشتم» یعنی چه؟ یعنی بیعتی را که با من کردی، از گردنت برداشتم. پس موسی‌بن‌جعفر و عبدالله‌بن‌جعفر ـ دو فرزند امام صادق علیه‌السلام ـ با بودن پدرشان، با محمد بن‌ عبدالله بن حسن علیه‌السلام بیعت کرده بودند. آیا این بیعت، بدون اجازۀ امام صادق علیه‌السلام و با مخالفت امام صادق علیه‌السلام بوده؟ چنین چیزی را اگر شما برای موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام احتمال بدهید، من احتمال نمی‌دهم؛ با اشارۀ امام صادق علیه‌السلام بوده است.

پوشیده بودن بخش عمدهٔ زندگی و وجود کارهای مخفی و متواری شدن

ما چیز زیادی از زندگی حضرت موسی‌بن‌جعفر سلماا‌الله‌علیه نمی‌دانیم. اگر واقعاً روایات گوناگونی که از حضرت نقل شده و اسم صحابۀ آن بزرگوار آمده، نبود، بخش عمدۀ زندگی حضرت مخفی و مستور بود و نمی‌دانستیم حضرت چه‌کار می‌کردند؛ یعنی دورۀ امامت و نوع فعالیت حضرت، از سال 148 تا سال 183 که سال شهادت حضرت است، بر ما پوشیده بود. در تاریخ، فقط همین را گفته‌اند که حضرت چند بار به زندان افتاده‌اند، یا در زمان هارون ایشان را به بغداد آورده‌اند. (83/6/21) [درحالی‌که] کارهای مخفی، متواری‌شدن و در کوه و بیابان گشتن، و از این چیزها [هم] در زندگی موسی‌بن‌جعفر هست. (60/2/26) [اما] زندگی این بزرگوار خیلی روشن نیست.

آغاز امامت در بیست‌سالگی و سختی بی‌مانند دوران ایشان

حضرت در آغازِ پذیرفتن امامت، بیست‌ساله بودند. دوازده سال از دوران امامتِ ایشان در زمان منصور گذشته، که جزو سخت‌ترین زمان‌ها برای خاندان پیغمبر بوده. (83/6/21) هیچ دورانی ـ به گمان من ـ بعد از دوران امام سجاد، به‌سختی دوران موسی‌بن‌جعفر نبود. (64/1/23) آن‌کسانی‌که در دوران اختناق در ایران، دستشان به کار مبارزه آشنا بوده، می‌فهمند که مبارزۀ سیاسی چگونه است. رنج و هراس و دلهره و خطرش، کمتر از مبارزۀ در میدان‌های جنگ نیست؛ و موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام این مبارزه را شروع کرد، منتها با تقیّه،..با …

شکوفایی امامت و گرد آوردن یاران در دوران مهدی و هادی عباسی

بعد، مهدی پسر منصور خلیفه شد؛ ده سال مهدی خلافت کرد. پس از مرگ او، موسی‌الهادی پسر مهدی خلیفه شد، یک سال موسی‌الهادی خلافت کرد، مسموم شد[2] یا به‌شکل مرموزی کشته شد و هارون الرشید خلیفه شد. (60/3/9) این دو نفری که در وسط فاصله شدند البته که اوضاع مختلفی دارند ـ مهدی یک‌طور بود، هادی یک‌طور بود ـ هیچ‌کدام وضع منصور را نداشتند، نه آن کارآزمودگی را، نه آن پختگی را...و دوران، دورانِ شکوفایی امامت موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام است، دورانی است که موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام توانسته در عرض این چند سال، موفقیت‌هایی به‌دست بیاورد و کسانی را دور خود جمع کند. (51/11/24)

طرح بی‌پرده‌تر قضایا و برخورد صریح و قاطع با هارون

اگر انسان وضعیت را بیشتر مطالعه کند، شاید به چیزهای بیشتری دست یابد. ولی جایی که تاکنون به آن رسیده‌ام، این است که موسی‌بن‌جعفر قضایا را بی‌پرده‌تر مطرح می‌کرد؛ شاید نیاز اجتماعی آن روز این‌طور ایجاب می‌کرد، مردم احتیاج داشتند که از مرکز قدرت امامت و رهبری عالی شیعه، تقویت خاطر بیشتری پیدا کنند؛ حرکاتی که امام هفتم انجام می‌دهد، مجادلات او با هارون عباسی و وضعی که در برخوردهایش با هارون ـ که خیلی صریح و قاطع است ـ پیش می‌گیرد، شاید تأثیری در تشجیع شیعیان دوردست داشته؛ خبرها به آنها می‌رسید که امام این‌طور گفت و این‌طور با هارون حرف زد، و اینها تشجیع می‌شدند. هارون تازه روی کار آمده بود. (51/11/24) دستگاه امنیتی هم داشت ـ برخلاف بسیاری از خلفای قبل از او که نداشتند ـ در همان وقتی که مبارزات موسی‌بن‌جعفر می‌رسید به یک …

خطرناک‌ترین نقطه در نگاه هارون به سبب مبارزهٔ تند امام

آن‌وقتی‌که هارون‌الرشید به حکومت رسید، حدود بیست‌وپنج سالش بود، یک جوان نیرومندِ شجاع و باهوش، و البته ظالم، هوس‌ران، شهوت‌ران و سفاک. (57/8/8) و مصمم بر اعادۀ مجد[5] حکومت منصوری! وقتی‌که نگاه کرد، یک نقطۀ خطرناک را از همه لازم‌العلاج‌تر دید، و آن موسی‌بن‌جعفر بود. (60/3/9) امام هفتم در دوران هارون دست به یک مبارزۀ تند زده بود.

پاسخ «السلام علیک یا ابه» به ادعای خلافت هارون از راه خویشاوندی

… و او از پدرش عباس و عباس از پیغمبر! یک‌چنین سلسله‌ای برای خودشان درست کرده بودند، و خودشان را احقّ و اُولی به امامت و خلافت معرفی می‌کردند. هارون برای اینکه این را تثبیت کند، می‌گوید: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یَا بنَ عَمِّ»؛ موسی‌بن‌جعفر هم که در حرم پیغمبر است. تا شنید که هارون گفت: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یَا بنَ عَمِّ»، صدایش را بلند کرد و گفت: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یَا اَبَه» درود بر تو ای پدر، ای نیا! یعنی فوراً زد توی دهان هارون که تو می‌خواهی بگویی پسرعموی او هستی، پس خلافت برای توست؛ من که فرزند اویم، اگر ملاک این است که پسرعمو از پسرعمو به‌خاطر قوم و خویشی ارث خلافت و امامت ببرد، خب من که بیشتر باید از پدر، ارث خلافت و ولایت ببرم. (51/11/24)

امتناع مکرر از پذیرفتن فدک با وجود اصرار هارون

روایت را من از «مناقب» ابن‌شهر آشوب[9] نقل می‌کنم: «اَنَّ هارونَ الرَّشیدَ کانَ یَقولُ لِموسَی‌بنِ‌جَعفَرٍ خُذ فَدَکاً حَتَّی اَرُدَّها اِلَیکَ فَیَأبَی» معلوم می‌شود یک بار هم نبوده، چند بار مکرر به موسی‌بن‌جعفر گفته بود آقا ما می‌خواهیم این فدک را به شما بدهیم. مکرر هارون می‌گفت: اجازه بدهید فدک را به شما بدهم و رد کنم، اما حضرت اِبا می‌کردند و می‌گفتند نه، فدک را نمی‌خواهم. او مدام اصرار می‌کرد، اما حضرت اِبا می‌کردند. «حَتَّى اَلَحَّ عَلَیهِ» تا اینکه یک‌وقتی هارون اصرار و الحاح کرد که خواهش می‌کنم اجازه بدهید من این فدک را به شما بدهم.

اعلام حکومت به‌عنوان حق غصب‌شدهٔ ائمه در برابر هارون

… دریاست، درآنجایی‌که ارمینیه و جزایر قرار دارد. یعنی کنار دریای مدیترانه، منتهی‌الیه شمالی کشور اسلامیِ آن روز. وقتی این را فرمود، «قالَ الرَّشیدُ فَلَم یَبقَ لَنا شَیءٌ» هارون گفت: برای ما چیزی نماند! «فَتَحَوَّلَ اِلَى مَجلِسی» پس بیا جای من بنشین! «قالَ موسَی قَد اَعلَمتُکَ اَنَّنی اِن حَدَدتُها لَم تَرُدَّها» موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام فرمود: گفتم که اگر معیّن کنم فدک چیست، تو آن را بر نخواهی گرداند. یعنی چه؟ یعنی شعار تشیّع یک روزی فدک بود! امروز شعار تشیّع، حکومت است. حکومت برای ماست و تو آن را گرفته‌ای. این را هارون فهمید، «فَعِندَ ذَلِکَ عَزَمَ عَلیَ قَتلِهِ» تصمیم قتل موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام از همین مجلس گرفته شد. (51/11/24) مصمم شد که موسی‌بن‌جعفر را از بین ببرد؛ اما متقابلاً امام هم وضعی به‌وجود آورده بود که این کار برای دستگاه حکومت آسان نبود. (60/3/9)

احتمال اقدام سرنوشت‌ساز امام و دستگیری پنهانی ایشان از ترس توجه مردم

من تصور می‌کنم که اگر این طاغیۀ بنی‌عباس نبود، امام موسی‌بن‌جعفر دست به عملی می‌زد که در سرنوشت عالم اسلام تأثیر می‌گذاشت، لذا بود که حضرت را خائفاً و مرعوباً گرفت و دو عَماری[11] درست کرد، یکی را به یک طرف، یکی را به یک طرف، که مردم ندانند که موسی‌بن‌جعفر به کجا برده شد. خود این حاکی از توجه مردم به موسی‌بن‌جعفر است. قضایای بعدی هم این را تأیید می‌کند. بعد امام را هم که به زندان انداخت، باز دچار زحمت شد، زیرا تأثیر حضور امام در زندان‌ها بر روی زندانبان‌ها از یک‌طرف و هیجان ناشی از زندانی‌شدن امام ازطرف دیگر، کار را بر دستگاه حکومت مشکل می‌کرد.

متواری بودن ناشناخته در کوه‌ها و روستاهای اطراف شام

… رفته در غار. (53/7/17) در منابر از اینجا به بعد خوانده می‌شود که امام موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام در میان غاری با راهب نصرانی برخورد کرد و با این راهب مباحثه کرد و او را در مباحثه گیر انداخت و آن راهب مسلمان شد. از اینجا به بعدِ روایت، اینهاست. تا اینجا چیست؟ تا اینجا این است که موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام همین موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام خودمان، حضرت باب‌الحوایج، ناشناخته و فراری، در کوه‌ها و قریه‌های اطراف شام می‌گشت و متواری بود تا رسید به یک غاری. ما فقط به باب‌الحوایجی موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام نظر دوخته‌ایم، برای اینکه قرضمان ادا شود، مشکلمان حل شود، و ازاین‌قبیل. اما آخر، برادر! این باب‌الحوایجِ ما یک مدتی از عمرش را در کوه‌های اطراف شام و در قریه‌های اطراف شام، به‌صورت ناشناخته، فراری بوده! زندانش …

شهادت با سم در زندان بغداد دور از خانواده

… سال هم در زندان می‌ماند، می‌ماند؛ یعنی هارون‌الرشید آدمی نبود که موسی‌بن‌جعفر را از زندان بیاورد بیرون. (60/9/26) منتها محکوم به حبسِ ابدی که، در اثنای دوران زندان، برای زندانبانان ـ یعنی حکام وقت ـ غیر قابل تحمل می‌شود. (59/6/30) و بالاخره دیدند که نمی‌شود! موسی‌بن‌جعفر را در زندان مسموم کردند و شهید شدند. کجاست این ماجرا؟ بغداد! خانوادۀ موسی‌بن‌جعفر کجایند؟ مدینه. (60/9/26)

وقف همهٔ زندگی بر جهاد برای تحقق مکتب با درس و فقه و تقیه و تربیت

… اینها یک گوشه‌ای از تلاش‌ها و مبارزات موسی‌بن‌جعفر است. (60/3/9) برای حفظ [و تحققِ] مکتب؛ چون اگر فرض کنیم مکتب باقی بماند، اما هیچ تحقق خارجی پیدا نکند، مکتب می‌شود بی‌فایده. اصلاً مکتب برای این است که تحقق پیدا کند و ائمه هم برای این کار تلاش می‌کردند. (83/6/21) امام موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام نیز همۀ زندگی خود را وقف این جهاد مقدس ساخته بود؛ درس و تعلیم و فقه و حدیث و تقیّه و تربیتش دراین‌جهت بود. البته، زمان او ویژگی‌های خود را داشت؛ پس جهاد او نیز به تناسب زمان مختصاتی می‌یافت؛ عیناً مانند دیگر ائمۀ هشتگانه، از زمان امام سجاد علیه‌السلام تا امام عسکری علیه‌السلام که هر یک یا هر چند نفر، مختصاتی در زمان و به تبعِ آن، در جهادِ خود داشتند. (68/7/26)

سفارش به علی بن یقطین برای پنهان داشتن پیوندش با امام

… یک مهرۀ اساسی دارد. کیست او؟ (51/11/27) علی‌بن‌یقطین، آجودان مخصوص هارون. (57/8/8) مهرۀ اساسی موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام در خانۀ هارون است، [امام] خیلی کارها را به‌وسیلۀ علی‌بن‌یقطین در تشکیلات حکومت انجام می‌دهند. خب حیف نیست او را از اینجا بکَنند یا بکُشند؟ لذا به علی‌بن‌یقطین می‌گویند: آقا جان! در خانه‌ات وضو را آن‌طوری بگیر، اینها جاسوس علیه تو می‌گمارند یا خودشان نگاه می‌کنند می‌بینند؛ نگذار بفهمند که تو با ما هستی.[11] توجه کردید؟ نماز را دست‌بسته بخوان، خیلی اهمیتی ندارد؛ برای اینکه از راهت، از هدفت که ما تو را به‌خاطر آن گماشته‌ایم در خانۀ هارون، [باز نمانی]. گاهی همین علی‌بن‌یقطین هم خودش داغ می‌شد، می‌خواست اشتباه کند؛ [مثلاً] موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام را [گرفتند] بردند منزل …

خواندن آیهٔ کفران نعمت برای هارون و هشدار به هلاکت او و قومش

این آیه را موسی‌بن‌جعفر صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه برای هارون خواندند، به هارون فهماندند که تو همان کسی هستی که قومت را و خودت را به بدترین منزلگاه و هلاکت‌بارترینِ جایگاه‌ها خواهی افکند. برای هارون صریحاً این معنا را خواندند موسی‌بن‌جعفر. سؤال کرد مگر ما کافریم؟ منظورش این بود که یعنی ما معتقد به خدا و به پیغمبر و به دین نیستیم؟ امام علیه‌السلام در جوابش این آیه را خواندند تا بفهمانند به او که کافر فقط آن کسی نیست که راست و صاف و صریح می‌گوید نه‌خیر خدا نیست، نه‌خیر قرآن دروغ است یا پیغمبر …

مصادف شدن نوروز با شهادت امام کاظم (ع) و آغاز سخن با صلوات مخصوص ایشان

نوروز امسال ما مصادف است با روز شهادت حضرت موسی‌بن‌جعفر (سلام ‌الله ‌علیه)؛ لذا مناسب است بخشی از صلوات مخصوص آن بزرگوار را در آغاز سخن عرض کنیم: اَللهُمَّ صَلِّ عَلى مُوسَى بنِ جَعفَرٍ وَصیِّ الاَبرارِ وَ اِمامِ الاَخیارِ وَ عَیبَةِ الاَنوارِ ... حَلیفِ السَّجدَةِ الطَّویلَةِ وَ الدُّموعِ الغَزیرَةِ وَ المُناجاةِ الکَثیرَة؛[1] اللٰهمّ صَلّ علیه و علی آبائه و ابنائه الطّیّبین الطّاهرین المعصومین و رَحمة الله و برکاته.

سفارش به خوار شمردن دنیا برای گوارا شدن زندگی

وَ قالَ موسَى ‌بنُ جَعفَرٍ علیهما السّلام: اَهینُوا الدُّنیا؛ دنیا را پست و خوار بشمارید. فَاِنَّهُ اَهنَى ما یَکونُ لَکُم اَهوَنُ ما یَکونُ عَلَیکُم؛ زیرا که هر چه دنیا در نظر شما پست‌تر و بى‌اهمّیّت‌تر باشد، به همین نسبت براى شما گواراتر و دلنشین‌تر است. دنیا که میگوییم، یک چیز خیالى نیست؛ دنیا همین متاع زندگى ما است، همین لذّتهاى ما است، همین خواسته‌هاى ما است؛ پول‌طلبى، قدرت‌طلبى، تجمّل‌طلبى، زیاده‌طلبى است؛ لذّات گوناگون اعمّ از حلال و حرامش است؛ اینها همه دنیا است. استفاده‌ى از اینها، شرعاً و عقلاً و از …

سعایت نزد هارون به سبب گردآوری خمس مردم نزد ایشان

خب، وقتى که موسى‌‌بن‌‌جعفر (سلام الله علیه) را میخواستند سعایت[8] کنند که هارون او را ببرد به زندان، آن شخصى که آمد پیش هارون سعایت کرد، گفت: خَلیفَتانِ یُجبیٰ اِلَیهِمَا الخَراج؛[9] براى دو خلیفه خراج جمع میشود. گفت: چه ‌‌کسى غیر از من؟ گفت: موسى‌‌بن‌‌جعفر؛ از خراسان، از هرات، و از جاهای مختلف مردم خمس مالشان را میبرند پیش او. خب، پس درست توجّه کنید که مسئله این بود؛ مسئله‌‌ى داعیه‌‌ى خلافت بود، داعیه‌‌ى امامت بود. در راه این داعیه ائمّه‌‌ى ما کشته شدند، در راه این داعیه زندان رفتند. امامت یعنى چه؟ یعنى همین که مسئله بگویى و دنیا را دیگرى اداره کند؟ این است معناى امامت در نظر شیعه …

شهادت پس از سال‌ها حبس و شکنجه و لزوم گرامیداشت روز وفات

در این ایّام که مصادف با بزرگ‌ترین عید انقلاب عظیم ملّت ما است، یعنى عید پیروزى، چند حادثه‌ى دیگر نیز هست که به آنها اشاره میکنم و سپس به بعضى از مسائل مربوط به انقلاب خواهم پرداخت. روز دوشنبه بیست‌ودوّم (بهمن)، روز وفات موسى‌بن‌جعفر (علیه الصّلاة و السّلام) و شهادت این بزرگوار پس از سالها تحمّل حبس و شکنجه است. آن جهاد عظیم با شهادتى جان‌گزا پایان یافت. باید آن روز را گرامى بداریم. روز بیست‌ودوّم (بهمن) هم هست؛ احترام و تجلیل آن بزرگوار را در قالب و چهارچوب حرکتى که ملّت ایران در بیست‌ودوّم بهمن میکنند، انجام خواهند داد تا بیست‌ودوّم بهمن را که شعاعى از انوار طیّبه‌ى مقدّسه‌ى موسى‌بن‌جعفر (علیه الصّلاة و السّلام) و بقیّه‌ى اهل‌بیت معظّم …

شهادت پس از ۳۵ سال مبارزهٔ سخت در تلخ‌ترین شرایط

امروز مجموعه‌اى از خاطرات پُراهمّیّت دوران انقلاب و همچنین پیش از آن، خاطرات پُرشکوه صدر اسلام، پیش روى ما است؛ از طرفى، روز شهادت حضرت اباالحسن موسی‌بن‌جعفر (علیه الصّلاة و السّلام) هم هست که یک خاطره‌ی فراموش‌نشدنى است. پس از ۳۵ سال مبارزه‌ی سخت ‌-که واقعاً درس است براى بنده و شما- این بزرگوار در تلخ‌ترین شرایط در سال ۱۸۳ به شهادت رسیدند. و یک نگاه به زندگى این بزرگواران نشان میدهد که ما یک تاریخ نورانى و بسیار آموزنده از این بزرگواران معصوم در اختیار داریم که براى روحانیّت شیعه و عموم مردم ‌-البتّه در درجه‌ی اوّل براى روحانیّون و علماى دین- تا قرنهاى متمادى درس است و ذخیره‌ی معنوى و آموزشى …

آشکار شدن عظمت جهاد امام در شرایط اقتدار عباسیان

در این دوران، تنها چیزى که میتواند مبارزه و حرکت فکرى و سیاسى ائمّه‌ی اهل‌بیت (علیهم السّلام) و یاران صدّیق آنان را مجال رشد و استمرار بخشد، تلاش خستگی‌ناپذیر و جهاد خطیر آن بزرگواران است و توسّل به شیوه‌ی الهىِ تقیّه. و بدین ترتیب است که عظمت حیرت‌آور و دهشت‌انگیز جهاد حضرت موسی‌بن‌جعفر (علیه و على آبائه التّحیّة و السّلام) آشکار میگردد.

ایجاد شبکهٔ ارتباط یاران در قلمرو اسلام تا چین

چرا به «علی‌بن‌یقطین» که صاحب‌منصب بلندپایه‌ی دستگاه هارون و از شیفتگان او است، عملى تقیّه‌آمیز را فرمان میدهد؛[14] امّا «صفوان جمّال» را بر خدمت همان دستگاه شماتت میکند و او را به قطع رابطه با خلیفه فرامیخواند؟[15] چگونه و با چه وسیله‌اى آن همه پیوند و رابطه در قلمرو گسترده‌ی اسلام، میان دوستان و یاران خود پدید می‌آورد و شبکه‌اى که تا چین گسترده است، میسازد؟

دوران امام کاظم دوران اوج مبارزه منتهی به زندان

… غیر ائمّه دیدیم [مانند] حسین‌بن‌علیِ شهید فخ که قبل از هارون، زمان موسی‌الهادی بود و دیگران و دیگران؛ [لذا] خیلی روشن بود که کار آنها نشان‌دهنده‌ی این است که اگر ائمّه قیام میکردند، چقدر میتوانستند مردم را دُور خودشان جمع کنند و هارون درست فهمیده بود این را. بنابراین دوران موسی‌بن‌جعفر، دوران اوج است که بعد هم به زندان منتهی میشود.

عظمت حیرت‌آور جهاد امام در شرایط اختناق عباسی

در این دوران، تنها چیزی که می‌توانست مبارزه و حرکت فکری و سیاسی اهل‌بیت علیهم‌السلام و یاران صدیق آنان را مجال رشد و استمرار بخشد، تلاش خستگی‌ناپذیر و جهاد خطیر آن بزرگواران بود و توسل به شیوۀ الهی تقیّه. بدین ترتیب است که عظمت حیرت‌آور و دهشت‌انگیز جهاد حضرت مو سی‌بن‌جعفر علیه‌وعلی‌آبائه‌التحیةوالسلام آشکار می‌گردد.