خدمات نزدیک به بیست ساله به شیعه و لبنان و شایستگی گرامیداشت او
گرامیداشت عالم فرزانه و اندیشمند پیشرو، علاّمه سیدموسی صدر که اکنون به همت شما حضار محترم صورت میگیرد، اقدامی پسندیده و دیرهنگام است که شاید بتواند قدردانی و سپاس بهجایی محسوب شود از بخشی از خدمات بزرگی که آن عالم مبتکر و پرنشاط در مدتی نزدیک به بیست سال در صحنهی اجتماعی و سیاسی لبنان به شیعه و به لبنان تقدیم کرد.
وحدتبخشی به شیعهٔ لبنان، همزیستی ادیان و ارادت به امام خمینی
وحدت و هویت بخشیدن به شیعهی لبنان و ایجاد همزیستی و احترام متقابل میان پیروان ادیان و طوائف سیاسی در آن کشور از سویی و صراحت در معرفی رژیم غاصب صهیونیست بهعنوان «شرّ مطلق» و اعلام حرمت همکاری با آن از سوی دیگر و بالاخره ابراز ارادت و صمیمت نسبت به رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، چه در عرصهی فرهنگی و نوشتاری و چه با همکاری با عناصر مبارز ایرانی در مدتی طولانی، از این عالم بزرگوار که فرزند حوزهی علمیهی قم و بازماندهی یکی از خاندانهای بزرگ علمی در جهان تشیع است، شخصیتی همهجانبه پدید آورده بود و چنین بود که امام راحل بزرگوار ما دلبستگی و تکریم خود به این شخصیت معزّز را از اوائل پیروزی انقلاب با بیانات گوناگون ابراز داشتند.
خسارت بزرگ محرومیت لبنان از حضور او و امید به پایان بیخبری
یقیناً محروم شدن صحنهی لبنان از حضور چنین عنصر ممتاز و ارزشمندی، یک خسارت بزرگ بوده و هست که متأسفانه عکسالعمل مناسب خود را از سوی مدعیان طرفداری از حقوق بشر دریافت نکرده و امیدواریم بیخبریها در این قضیه با همت صاحبان همت و مسؤولیت، پایان یابد.
شاگرد آیتالله محقق داماد و ارزیابی برابری اساتید قم با نجف
آقای آقاموسی صدر -حفظهاللّه یا رحمةاللّه؛ نمیدانم- تازه رفته بود نجف، یکی دو سالی بود که نجف بود؛ ما [هم] مشرّف بودیم؛ آنجا با ایشان ملاقات کردیم، پرسیدیم که وضع و نسبت اساتید اینجا با قم چه جوری است؛ چون ایشان شاگرد آقای داماد بود؛ ایشان گفت نه، هیچ رجحانی اینجا من نمیبینم؛ یعنی واقعاً آن وقت با اینکه بزرگانی در نجف بودند، قضاوت آقای آقاموسی این بود؛ گفت نه، من [رجحانی نمیبینم]. همین طور که ایشان اشاره کردند [به بحث] حقالطّاعه[2]، این جزو حرفهای آقای داماد است؛ حالا ممکن است که مثلاً فرض کنید دو ذهن با همدیگر در این زمینه تلاقی کنند، لکن با توجّه به رفتن آقای آقاموسی به نجف و ارتباطش با مرحوم آقای شهید …
همراهی شهید چمران با او در فعالیتهای جهادی لبنان
… دانشگاهی که در کشور ایالات متحدهی آمریکا مشغول درسهای سطوح عالی بوده - آنطور که به ذهنم هست ایشان یکی از دو نفرِ برترینِ آن دانشگاه و آن بخش و آن رشته محسوب میشده - تعریف میکرد برخورد اساتید را با خودش و پیشرفتش در کارهای علمی را. یک دانشمند تمامعیار بود. آن وقت سطح ایمان عاشقانهی این دانشمند آنچنان بود که نام و نان و مقام و عنوان و آیندهی دنیائىِ به ظاهر عاقلانه را رها کرد و رفت در کنار جناب امام موسای صدر در لبنان و مشغول فعالیتهای جهادی شد؛ آن هم در برههای که لبنان یکی از تلخترین و خطرناکترین دورانهای حیات خودش را میگذرانید. ما اینجا در سال ۵۷ میشنیدیم خبرهای لبنان را. خیابانهای بیروت سنگربندی شده بود، تحریک صهیونیستها بود، یک عده هم از داخل لبنان کمک میکردند، یک وضعیت عجیب و گریهآوری در آنجا …
همکاری با چمران در سازماندهی جنبش مسلحانهٔ اسلامی لبنان
… از استفادهى از تخصّص و تجربهى خود براى نیازهاى روزمرّه در جبهههاى جنگ غافل نبود؛ امّا با اینکه مرد علم و تخصّص و تجربه بود، در یک برههاى از زمان احساس کرد که دنیاى اسلام به وجود او به عنوان سرباز، محتاجتر است تا به وجود او به عنوان یک متخصّص و دانشمند؛ لذا بلند شد به لبنان آمد و همان طورى که این روزها همه شنیدهاید، یک جنبش مسلّحانهى اسلامى را در لبنان با همکارى امام موسىٰ صدر سازمان داد[4] و خود او به تعلیم و تربیت چریکهاى مسلمان جنوب لبنان سرگرم شد؛ میدانهاى جنگ با دشمن متجاوز صهیونیست را عملاً تجربه کرد، در سختترین حوادث لبنان خونین شرکت کرد و در همهى این تجربهها با دشمنان عالم اسلام ــ یعنى صهیونیستها و همکاران مسیحیشان[5] ــ در لبنان روبهرو و سینهبهسینه بود.