جایگاه معنوی و علمی امام صادق (ع) و شناخته بودن آن نزد شیعه و سنی
چند مطلب لازم در خطبهى دوم باید عرض بشود. اولین مطلب اشارهاى به زندگى امام صادق علیهالصّلاةوالسّلام است. امام صادق در میان مردم مسلمان، به خصوص شیعیان، یک چهرهى کاملاً شناخته شده است. هم از لحاظ ابعاد معنوى، از لحاظ توحید، عرفان، زهد، اخلاص، عمل صالح، و همهى ممیزات یک انسان برجستهى از آل پیغمبر. و هم از لحاظ جنبههاى علمى، از لحاظ حدیث، تفسیر، و از دیدگاه شیعه معلم حقایق و آموزندهى اصلىترین مطالب راجع به اسلام و معلم فقه وسیع اسلام، به هزاران محدث و مفسر و فقیه زمان خود. از این جهات امام صادق علیهالصّلاةوالسّلام شناخته شده است و همهى اهل اسلام از شیعه و سنى دربارهى این بزرگوار، کتابها نوشتند و مطالبى نقل کردهاند.
مبارزهٔ مستمر و پنهانی با حاکمان جائر بنیامیه و بنیعباس
اما یک بعد از شخصیت امام صادق شناخته نشده است و آن بعد مبارزات انقلابى و سیاسى امام صادق است. امام صادق از سال اولى که عهدهدار منصب امامت شد، یعنى سال ۱۱۴ هجرى تا لحظهى شهادت یعنى سال ۱۴۸ هجرى یک مبارزهى مستمر، دراز مدت، خستگىناپذیر را علیه حکام جائر زمان چه بنىامیه، چه بنى عباس دنبال کردند. در این مدت در حدود پانزده سال، شانزده سال مصادف با دوران بنى امیه بود. یعنى از سال ۱۱۴ تا سال ۱۳۰ که ۱۳۲، سال شروع حکومت بنىعباس است و آن دو سال آخر که دو سال بلبشوى حکومت اموى بود. شانزده، هفده سال امام صادق در دوران بنىامیه مبارزه کرد و چه مبارزهى دشوارى …
رواج تفکر انقلابی اسلامی و ایجاد تشکیلات پنهانی شیعیان خاص
اوّلاً امام صادق تفکر انقلابى اسلامى را که پادشاهان اموى حاضر به تحمل آن نبودند در میان مسلمانها رایج کرد. به طورى که در سراسر جهان اسلام امام خودش در مدینه بود، در حجاز، در عراق، در خراسان، در سیستان، در یمن، در مصر، در تمام آفاق وسیع اسلامى کسانى بودند که معتقد به امامت امام صادق بودند و علاقمند به آن حضرت بودند و اسلام را از دیدگاه امام صادق مىشناختند و بس. اما امام صادق به این اکتفا نمىکرد. در میان این هزاران هزار انسانى که به او معتقد بودند و علاقمند بودند یک جمع کوچکى را، که یک تشکیلات پنهانى و مخفى را تشکیل مىدادند به وجود آورده بود، جمع شیعیان مخلص و فداکار. آنهایى را که اسرار امام صادق دست آنهاست، آنهایى که اگر پادشاهان و امراى بنىامیه آنها را مىشناختند، با بدترین وضعى به شهادت مىرساندند و در میان یاران امام صادق کسانى هستند که با همین وضع، با شدت، در زیر شکنجه جان سپردند بدون اینکه حاضر باشند کلمهاى از …
فشار روزافزون بنیعباس و شهادت امام با مسمومیت
… زیرا بنىعباس، منصور عباسى، سفاح، برادر منصور و دیگر کسانى که دور و بر اینها بودند روزگارى در کنار امام صادق، با دستگاه بنىامیه مبارزاتى داشتند و چون خود آنها از بنىهاشم بودند خصوصیات و ویژگیهاى کار امام صادق و ائمه را مىشناختند و لذا سختگیرى مىکردند. امام صادق که در اواخر دوران بنىامیه این امکان را پیدا مىکرد که بیاید در منى در محشر عظیم مردم در منى بایستد و امامت خود را و استحقاق خلافت خود را به صداى بلند بیان بکند، در دوران بنىعباس این فرصت را هرگز پیدا نمىکرد و منصور عباسى و ابوالعباس سفاح که در زمان امام صادق این دو خلیفهى عباسى بودند، روزبهروز فشار را بر آن حضرت تنگتر و سختتر مىکردند و منصور بعد از آنى که مشخص شد که فعالیتها و تلاشهاى انقلابى امام صادق همچنان ادامه دارد به آن حضرت بارها فرمود که «قتلنى الله ان لم أقتلک» یعنى خدا مرا بکشد، اگر تو را نکشم. بارها به منزل امام صادق افرادى را فرستاد که آن حضرت را دستگیر کنند؛ حتى یکى دو مرتبه دستور داد که آن حضرت را بکشند، اما معنویت امام صادق و ابهت و متانت الهى و معنوى آن حضرت مانع شد تا اینکه بالاخره در سن ۶۵ سالگى، امام صادق را مسموم کرد و حضرت در مدینه، در میان فرزندان و دوستان خود شهید شدند و رحلت کردند و جهان اسلام داغدار شخصیت عظیم امام صادق شد. بنده به همهى برادرانى که توان تحقیق دارند، توصیه مىکنم که در زندگى این امام بزرگوار با این دید جدید، یعنى دید چهرهى تلاشگر و پرخاشجو و مبارزهگر امام صادق، یک نگاه بکنند بار دیگر این بزرگوار را از لابهلاى اخبار و روایاتى که در زندگى آن حضرت وارد شده است …
عظمت روز شهادت امام صادق (ع) و یادآوری دوران امامت
روز رحلت و شهادت امام صادق است؛ روز بسیار باعظمت و حامل تاریخ فراموشنشدنىِ دوران امامت و یادآور خاطرههای شکوهمند و افتخارانگیز اسلاف طیبین و طاهرین ما است. امیدوارم در این روز شریف و در این مجمع عظیم بتوانیم از این دیدار بهره بگیریم و آنچه مورد رضای خدا است و مورد نیاز ما است، با شما برادران و خواهران در میان بگذاریم. در خطبهی دوّم راجع به امام صادق (علیه الصّلاة و السّلام) مطالبی را عرض میکنم. و امّا بحث …