تسلیت شهادت امام رئوف، ولینعمت عالم وجود بهویژه ایرانیان
تسلیت عرض میکنم شهادت ولینعمت همهی عالم وجود، بخصوص ما ایرانیها، امام رئوف، علیّبنموسی الرّضا (علیه الصّلاة و السّلام) را. این جلسه هم لطف آن بزرگوار بود که توفیق داد بتوانیم این جلسه را، این دیدار را، این محفل گرم و پُرشور را تشکیل بدهیم. یک جمله راجع به امام رئوف، حضرت ابیالحسن الرّضا (علیه الصّلاة و السّلام) عرض میکنم، یک جمله هم مربوط به مسائل جاری روز عرض میکنم.
شرح حادثهٔ کربلا و عاشورا به برکت بیان آن حضرت
امام حسین با ظلم مبارزه میکرد، امام حسین بیعدالتی را برنمیتابید، امام حسین غلبهی فسّاق و فجّار بر جامعهی اسلامی را قبول نمیکرد، زیر بار نمیرفت؛ اینها مسائل بسیار مهمّی است که وقتی مسئلهی کربلا مطرح شد، این مسائل هم به طور طبیعی مطرح خواهد شد. این راجع به حضرت علیّبنموسیالرّضا (سلام الله علیهم) که شرح حادثهی کربلا و عاشورا به برکت بیان حضرت رضا (سلام الله علیه) اتّفاق افتاد و این بسیار مسئلهی مهمی است.
برگزاری هرساله مراسم آغاز سال در جوار حرم و محرومیت امسال
ما هر سال مراسم اوّل سال را در زیر سایهی حریم حضرت علیّ بن موسی الرّضا (سلام الله علیه) برگزار میکردیم در خدمت مردم عزیز مشهد و زوّار عزیزی که از سراسر کشور در مشهد حضور داشتند؛ نوروزمان با این دیدار مزیّن میشد، امسال محرومیم.
خدمتگزاری در آستان امام رضا (ع) فوزی عظیم و کرامتی بزرگ
توفیق خدمتگزاری در آستان مقدس حضرت ثامنالحجج ابیالحسن الرضا علیه آلاف التحیة و الثنا فوزی عظیم و کرامتی بزرگ است که شایسته است برخوردارشوندگان از آن، خدای سبحان را پیوسته از عمق جان سپاس گویند و اکنون که جناب حجةالاسلام والمسلمین آقای رئیسی پس از دورهی خدمت پر تلاش و پر ثمر و پایهگذاری کارهای ماندگار در این آستان با کرامت، به مسئولیت مهم دیگری منصوب شدهاند جنابعالی را که پرورش یافتهی این دیار و بهرهگرفته از برکات آن میباشید و مراتب امانت و تقوای جنابعالی در دورهی همکاری طولانی به اثبات رسیده است، به تولیت و خدمتگزاری این درگاه با عظمت منصوب میکنم و توجه آن جناب را به نکاتی معطوف میسازم.
بیان حدیث سلسلةالذهب و معرفی کلمهٔ توحید بهعنوان پایهٔ دین
جلسهی بسیار مهمّی است و روزهای مهم و تعیینکنندهای است. تصادف و تقارن این مراسم و این جلسه با ولادت باسعادت حضرت علیّبنموسیالرّضا (علیه آلاف التّحیّة و السّلام) برای دلهای مشتاق ملّت ایران و جمع حاضر مایهی تفأّل[2] و تبرّک است. امیدواریم همچنانکه آن بزرگوار در همین کشور خود ما و در شهرهای نزدیک به طوس، [یعنی] در نیشابور، آن حدیث معروف سلسلةالذّهب را بیان فرمود و کلمهی توحید را پایه و اساس دین معرّفی فرمود -کَلِمَةُ لا اِلٰهَ اِلَّا اللهِ حِصنی وَ مَن دَخَلَ حِصنی اَمِنَ مِن عَذابی[3] - ما هم بتوانیم کلمهی توحید را و حقیقت توحید را در زندگی خود، چه زندگی شخصی، چه زندگی اجتماعی، و چه در پایههای حکومت جمهوری اسلامی، انشاءالله استقرار ببخشیم.
ذیالقعده ماه امام رضا (ع) و نزدیک شدن به ارزشهای رضوی
… شیوایی ایشان انشاء میکند که اول آن این است: «تنبه فقد وافتکم الاشهر الحرم». این قصیده را ایشان مفصل [گفتهاند]؛ و توصیههایی دارند نسبت به شاگردانشان. فرصتی است برای ما، برای مردم که انشاءالله از برکات این ماه - که آغاز سه ماه متوالی حرام است - بهره ببریم. و البته ماه ذیالقعده، ماه حضرت ثامنالحجج (سلاماللهعلیه) هم هست که ولینعمت همه - بخصوص ما ایرانیها - هستند که از برکات مضجع ایشان و مرقد ایشان انشاءالله بهره ببریم، استفاده کنیم و انشاءالله خودمان را به ارزشهای رضوی نزدیک کنیم.
هجرت امام رضا و خواهرش حرکتی سازنده در تاریخ تشیع
تقارن این دیدار بسیار باعظمت ما، که حضور برجستهی اساتید، بزرگان، فضلا و آحاد طلاب عزیز حوزهی علمیهی قم به آن عظمت بخشیده است، با میلاد مسعود حضرت علیبنموسیالرضا (علیه الاف التّحیّة و الثّناء) و همچنین ولادت خواهر بزرگوار ایشان، حضرت فاطمهی معصومه (سلام اللَّه علیها) ما را به یاد حرکت عظیم و مبارک این برادر و خواهر و هجرت پرمعنای این دو بزرگوار میاندازد؛ که بدون تردید در تاریخ ملت ایران و تاریخ تشیع، یک حرکت سازنده و تأثیرگذار بوده است.
اظهار اخلاص و ارادت به امام رضا (ع) در آغاز سال
خداوند متعال را سپاسگزارم که توفیق داد در روز اول سال با جمع شما برادران و خواهران مؤمن و خداجوی و محبان صادق اهلبیت (علیهم السّلام) در حضور مرقد مطهر حضرت اباالحسن الرّضا (علیه الاف التّحیة والثّناء) باشم. اولین سخن ما عرض اخلاص و ارادت به ساحت این امام بزرگوار است. ان شاءاللَّه دلهای پُرمحبت و پُرشوق شما با عرض نیاز در مقابل این بارگاه مقدس و در محضر روح مطهر این امام همام، مهبط نور و فیض الهی باشد.
حضور معنوی در سراسر کشور و ولینعمت معنوی، فکری و مادی ملت ایران
اوّلاً خوشامد عرض میکنم. ثانیاً ولادت با سعادت حضرت امام اباالحسن علیبنموسیالرّضا علیهالصّلاةوالسّلام را - که به برکت وجود قبر مطهّر آن بزرگوار در سرزمین ما، حضور معنوی ایشان در سرتاسر کشور و در دل آحاد مردم ما آشکار است - تبریک میگویم. امام هشتم علیهالصّلاةوالسّلام ولىّنعمتِ معنوی و فکری و مادّی ملت ماست. امیدوارم به برکت این ولادت عظیم و شریف و به برکت وجود آن بزرگوار و معنویتِ ساطع از قبّه مطهّر ایشان، خداوند شما را که خدمتگزارانِ میهمانان و زائران بیتالله هستید، مشمول الطاف الهی قرار دهد و دلهای شما را به نور هدایت الهی منوّر کند.
احساس یگانگی با امام هشتم و پیروی از او، سرمایهٔ رشد و کمال جوانان
اکنون که این مجموعهی پرشوق و نشاط در جوار بارگاه امام هشتم علیهآلاف التحیة و الثّناء گرد آمدهاید، تا شور و توان جوانی را با عشق به اهداف خدایی، پیوند بزنید و شوق فزایندهی خدمت به مردم و انقلاب اسلامی را ارمغان این سفر معنوی قرار دهید، شایسته است بکوشید تا احساس یگانگی با آن امام نور و افتخار پیروی از آن پیشوای حقیقت را، سرمایه رشد و کمال خود سازید و از لحظه لحظه حضور در محضر آن امام حاضر و ناظر توشه برگیرید .
تعلق خاطر مخصوص مردم ایران به حضرت به سبب قرب جوار
عید نوروز امسال، با یک عید بزرگ و گرامی دیگر مصادف است که عبارت از ولادت با سعادت حضرت ثامنالائمّه علیه الصلّاة والسّلام است. مردم شریف ایران به خاطر قرب جوار، نسبت به این بزرگوار تعلّق خاطر مخصوصی دارند و شیعیان همه عالم، بلکه همه مسلمین عالم، از این جهت بر مردم ایران غبطه میبرند و ایران - بخصوص مشهد مقدّس - را قبله آمال خود قرار میدهند.
روایت معروف ایشان دربارهٔ کلمهٔ توحید بهعنوان حصار الهی
درباره حقایقی که در زندگی ائمّه علیهمالسّلام، عملاً و قولاً، تجسّم و تبلور پیدا کرده است، این جمله معروف علیبنموسیالرّضا علیهالسّلام، از آن جملههای برجسته است که طبق روایت معروف، آن بزرگوار از پدران بزرگوارشان نقل کردند و فرمودند: «کلمة لاالهالّااللَّه حصنی فمن دخل حصنی امن من عذابی.» همیشه همینطور است و ملاک و معیار، همین است. ما باید تلاش کنیم که خود و کشور و ملتمان را مصداق این جمله نورانی قرار دهیم که «کلمه لااله الااللَّه، حصار من است. هر کس در حصار من وارد شود، از آسیبِ عذاب من، محفوظ خواهد ماند.» این را، امام هشتم علیهالصّلاةوالسّلام، از پدران خود و از قول خداوند متعال نقل …
حرم امام رضا منبع برکات و استشفاء از آن
مرقد منوّر علىّبنموسى الرّضا (علیه الصّلاة و السّلام) منبع برکات بىشمارى است و براى من بالخصوص این هم یکى از برکات بزرگ الهى است. مختصر کسالتى هم که بود،[2] بحمدالله با استشفاء از این مرقد مطهّر و منوّر برطرف شد. قبل از شروع عرایض خودم، از دو پدیدهى ستایشبرانگیز ملّت ایران باید سپاسگزارى و قدردانى کنم: یکى حضورِ عظیمِ مردم در صحنهى روز قدس ــ در جمعهى آخر ماه مبارک رمضان ــ [که] براى دوستان در سرتاسر عالم فرحانگیز بود، امیدوارکننده بود؛ فلسطینىها را، مبارزین را …
زندگی در نهایت تقیه در دوران هارون همراه با تلاش و تماس
بعد که نوبت امام هشتم (علیه الصّلاة و السّلام) میرسد، باز دوران، دوران گسترش و رواج و وضعِ خوبِ ائمّه است و شیعه در همهجا گستردهاند و امکانات بسیار زیاد است که منتهی میشود به مسئلهی ولایتعهدی؛ البتّه در دوران هارون، امام هشتم در نهایت تقیّه، یعنی پوشش، زندگی میکردند [هرچند که] تلاش را داشتند، حرکت را داشتند، تماس را داشتند؛ آدم میتواند بفهمد؛ مثلاً فرض بفرمایید دعبل خزاعی که دربارهی امام هشتم در دوران ولایتعهدی آنجور حرف میزند، آناً از زیر سنگ که بیرون نیامده بود؛ آن جامعهای که دعبل خزاعی میپرورد، یا ابراهیمبنعبّاسِ شاعر میپرورد -که جزو مدّاحان علیّبنموسیالرضا است- یا …
کنگرهٔ علمی زندگی امام هشتم گامی در شناساندن ائمه
تشکیل کنگره علمی زندگی امام هشتم در جوار تربت پاک آن بزرگوار و همزمان با سالروز ولادت آن حضرت، گام تازهای در جهت روشنگری چهره تابناک ائمه معصومین (علیهمالسّلام) و آشنائی با زندگینامه پر حماسه و پر رنج آن پیشوایان عظیمالشأن است. باید اعتراف کنیم که زندگی ائمه (علیهمالسّلام) به درستی شناخته نشده و ارج و منزلت جهاد مرارتبار آنان حتی بر شیعیانشان پوشیده مانده است.
استنکاف از دخالت در امور به استناد قرار قبلی
یک نمونه همان است که معمر بن خلاد از خود امام هشتم نقل میکند که مأمون به امام میگوید اگر ممکن است به کسانی که از او حرف شنوی دارند در باب مناطقی که اوضاع آن پریشان است چیزی بنویس و امام استنکاف میکند و قرار قبلی که همان عدم دخالت مطلق است را به یادش میآورد و نمونه بسیار مهم و جالب دیگر ماجرای نماز عید است که مأمون به این بهانه «که مردم قدر تو را بشناسند و دلها آنان آرام گیرد» امام را به امامت نماز عید دعوت میکند. امام استنکاف میکند و پس از اینکه مأمون اصرار را به نهایت میرساند امام به این شرط قبول میکند که نماز را به شیوه پیغمبر و علیبنابیطالب به جا آورد و آنگاه امام از این فرصت چنان بهرهای میگیرد که مأمون را از اصرار خود پشیمان میسازد و امام را از نیمه راه …
مایهٔ امان و تقویت روحیهٔ شیعیان و افزایش عزت معنوی
مأمون نه تنها با حضور او نتوانسته معارضان شیعی خود را به خود خوشبین و دست و زبان تند آنان را از خود و خلافت خود منصرف سازد بلکه حتی علیبنموسی مایهی امان و اطمینان و تقویت روحیه آنان نیز شده است، در مدینه و مکه و دیگر اقطار مهم اسلامی نه فقط نام علیبنموسی به تهمت حرص بدنیا و عشق به مقام و منصب از رونق نیفتاده بلکه حشمت ظاهری بر عزت معنوی او افزوده شده و زبان ستایشگران پس از دهها سال به فضل و رتبه معنوی پدران مظلوم و معصوم او گشوده شده است. کوتاه سخن آنکه مأمون در این قمار بزرگ نه تنها چیزی بدست نیاورده که بسیاری چیزها را از دست داده و در انتظار است که بقیه را نیز از دست بدهد. اینجا بود که مأمون احساس شکست و خسران کرد و در صدد بر آمد که خطای فاحش خود را جبران کند و خود را محتاج آن دید که پس از …
تکذیب شایعهٔ بردگی مردم و شکایت از ستم دستگاه خلافت
هنگامی که ابیالصلت این خبر را برای امام آورد حضرت فرمود: «بار الها، ای پدیدآورنده آسمانها و زمین تو شاهدی که نه من و نه هیچ یک از پدرانم هرگز چنین سخنی نگفتهایم و این یکی از همان ستمهائی است که از سوی اینان به ما میشود.»
حدیث آن حضرت در کافی در شناخت امامت و توصیف امام
در کتاب «الحجّة» کافی حدیث مبسوطی از حضرت علیبنموسی الرضا علیهالسلام در شناخت امامت و توصیف امام نقل شده است که متضمن خصوصیات پُرمعنی و جالبی است؛ از آن جمله دربارۀ امامت: رشتۀ دین، سامان مسلمانان، آبادگر جهان، سربلندی مؤمنان، رُتبت[7] پیامبران، میراث جانشینان، خلافت خداوندگار و جانشینی پیامبر. و دربارۀ امام: افزایشدهندۀ ثروت عمومی، اجراکنندۀ مقررات و حدود الهی، پاسدار مرزها، امین خدا در میان خلق، شعلۀ …
جایگاه مردمی امام بهعنوان قبلهٔ امیدها و مرجع سؤالها و شکوهها
چهارم اینکه امام را که یک عنصر مردمی و قبلۀ امیدها و مرجع سؤالها و شِکوهها بود در محاصرۀ مأموران حکومت قرار میداد و رفتهرفته رنگ مردمیبودن را از او میزدود و میان او و مردم و سپس میان او و عواطف و محبتهای مردم فاصله میافکند.
مایهٔ امان و تقویت روحیهٔ معارضان شیعی و افزایش عزت معنوی امام
مأمون نهتنها با حضور او نتوانسته معارضان شیعی خود را به خود خوشبین و دست و زبان تند آنان را از خود و خلافت خود منصرف سازد بلکه حتی علیبنموسی مایۀ امان و اطمینان و تقویت روحیۀ آنان نیز شده است. در مدینه و مکه و دیگر اقطار مهم اسلامی نهفقط نام علیبنموسی به تهمت حرص به دنیا و عشق به مقام و منصب از رونق نیفتاده بلکه [با] حشمت ظاهری بر عزت معنوی او افزوده شده و زبان ستایشگران پس از دهها سال به فضل و رتبۀ معنوی پدران مظلوم و معصوم او گشوده شده است. کوتاه سخن آنکه مأمون در این قمار بزرگ نهتنها چیزی بهدست نیاورده که بسیاری چیزها را از دست داده و در انتظار است که بقیه را نیز از دست بدهد. اینجا بود که مأمون احساس شکست و خسران کرد و در صدد برآمد که خطای فاحش خود را جبران کند و خود را محتاج آن دید که پس از …
بیان کلمهٔ توحید بهعنوان حصار خدا در برابر جمعیت نیشابور
معنای توحید خالص اسلامی این است. حالا میفهمید که چرا صدوچند سال بعد از همین تاریخ، یکی از فرزندان گویندۀ عالیمقام این خطبۀ معظّم، علیبنموسی الرضا صلواتاللهعلیه در شهر نیشابور درمقابل دههاهزار جمعیت، میگوید: کلمۀ توحید، حصار خداست. «کَلِمةُ لاإِلهَ إِلَّاالله ُ حِصنی فَمَن دَخَلَ حِصنی اَمِنَ مِن عَذابی»[17] برخی اِشکال میکردند آقا چطور؟ کسی لاالهالّالله گفت، بس است؟ کافی است؟ چیز دیگری لازم ندارد؟ بله، همین است. اگر لاالهالّالله بگویی، آنچنانکه هیچ شائبۀ شرکی با آن نباشد ـ از آنگونه شرکی که علی در این خطبه به آن اشاره میکند ـ مؤمن خالص همان است. ایمان واقعی همین است. توحید واقعی، توحید …
سخن ایشان به ابن شبیب دربارهٔ گریستن برای امام حسین (ع)
امام رضا علیهالسلام میفرمایند: «یَابنَشَبیبٍ، اِن کُنتَ باکیاً لِشَیءٍ فَابکِ لِلحُسَینِ»[5] این درس است. به هر چیزی خواستی گریه کنی، برای حسین هم گریه کن. نهاینکه گریه بر چیزهای دیگر ممنوع است؛ نه، انسان فرزندش، پدرش، برادرش، دوستش بمیرد، ولو شهید هم نشود، گریه کند اشکالی ندارد. نمیگویند اگر خواستی گریه کنی، [بلکه] «اِن کُنتَ باکیاً لِشَیءٍ» اگر [برای چیزی …
تقیهٔ امام برای فرستاده شدن گزارشی گمراهکننده به هارون
تقیّه که شنیدید: «اَلتَّقِیَّةُ دینی وَ دینُ آبائی»[4]، یعنی این. یعنی کاری بکند که سر دشمن کلاه برود. دشمن خیال کند که این مشغول مبارزۀ با او نیست. این تقیّه است. علیبنموسی الرضا که مطّلع شده بود یکچنین گزارشی از هارون آمده و میخواهند زندگی او را درست بسنجند، فوری ـ به این معنای اصطلاحی ـ رفته بود داخل تونل، بهاینمعنا که تقیّه کرده بود. ظاهر کار را طوری درست کرده بود که گزارش چنینی برای هارون برود.
ادامهٔ جدی کار امام و شیعیان در سالهای درگیری مدعیان خلافت
[در این] چهار پنج سال، امام علیهالسلام و شیعه راحت بودند. باز تحت تعقیب نبودند و کارهای خودشان را با سرعت و با جدیت ادامه میدادند. یعنی تمام این بزرگان خاندان پیغمبر، این جوانهای پرشور، به سراسر کشورهای اسلامی گسیل بشوند؛ بروند در شهرها، بروند در روستاها، بروند مردم را دعوت بکنند به حکومت حقۀ علوی و مفاسد رژیم بنیعباس را برای مردم ذکر بکنند. این کارها بهشدت آغاز شده بود و ادامه داشت. …
دستگاه عظیم و گستردهٔ امام در سراسر کشور اسلامی
وقتی مأمون عباسی به حکومت رسید، دید با بودن علیبنموسی الرضا در مدینه و دستگاه عظیم و وسیعی که آن حضرت در سراسر کشور اسلامیِ آن روز بهوجود آورده، ادامۀ حکومت برای او ممکن نیست؛ لذا به فکر تقلب و توطئه افتاد. (63/9/3)
پیروان فراوان امام در ایران و خراسان، مشکلی بزرگ برای حکومت مأمون
خطر دیگر این بود که علیبنموسی الرضا که دوستان و پیروان زیادی در ایران، خراسان، و مناطق دیگر دارد، طرفداران خود را در این مناطق وادار کند که اینها علیه حکومت مأمون قیام بکنند. اینهم یک خطر. بههرحال مسئلۀ علیبنموسی الرضا یک مشکلۀ عظیمی را در حکومت بهوجود آورد. در نتیجه، چه میشود کرد؟ مطالعه کرد، دید کُشتن علیبنموسی الرضا به مصلحت نیست. زیرا مردم را داغدار میکند و حرکات علیه او را تشدید میکند؛ زندانکردنش هم همینطور؛ تبعیدکردن او به هر منطقهای هم همینطور؛ ماندن او هم در آنجا هیچ مصلحت نیست. بهترین کار این …
تلاش امام برای منصرف کردن مأموران مأمون از بردن او
حالا ببینید امام تعبیرش چیست. نمیگوید نهخیر! بنده میخواهم اینجا بمانم، مبارزه کنم، پدر شما را دربیاورم. میگوید از کنار قبر جدم پیغمبر جدا نمیشوم؛ اینهم همان تقیّه است! یعنی بهخاطر اینکه قبر جَدم پیغمبر، اینجا هست، میمانم. تا اگر بشود آنها را اغفال کند و وادار کند که اینها فکر کنند امام بهخاطر قبر جدش اینجا مانده و منصرف بشوند. آنها به این قانع نمیشوند، میگویند نه، نمیشود و باید بیایید، حتماً باید بیایید.
فرصت افشا و رسوا کردن دستگاههای فکری و فرهنگی دروغگو در خراسان
… اسلامی میفروختند؛ البته نوع تقلبیاش را! و محکمکننده و استوارکنندۀ پایههای حکومت بنیعباس هم، اینها بودند. در همۀ دوران بنیامیه و بنیعباس هم ازاینقبیل آدم زیاد بوده. توجیهگرانِ ستمِ قدرتمندانِ ستمکار؛ اینها در دوران علیبنموسی علیهالسلام زیاد بودند. خب حضرت که میرفت به خراسان، پیش مأمون، این فرصت برای حضرت پیش میآمد که جمع اینها را افشا کند. با اینها بحث کند، و اینها را افشا کند، اینها را رسوا کند. ثابت کند که اینها بیبهرۀ از فکر و فرهنگ اسلامی هستند. اینهم پنج. (63/8/24)
فرصت سفر به شهرها برای زدودن شبههها دربارهٔ امام
… امام باقر صلواتاللهعلیه وقتیکه از پیش هُشام برمیگشت، شایع کردند مسیحی شده. اما تا وقتی این شایعه میگرفت که امام را ندیده بودند. وقتی میدیدند، وقتی حرف میزد، وقتی حقایق را میگفت، آن نفوذ کلام، آن حلاوت سخنِ ازدلبرخاسته، همۀ توطئهها را خنثی میکرد. این فرصتی بود که علیبنموسی الرضا بیاید در این شهرها حرکت کند و آن شبههها و شائبهها را از بین ببرد.