رفتن به محتوای اصلی

امام حسین (ع)شخص

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سومین امام شیعیان و قیام عاشورای او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۳۲۰ پاراگراف)

آمادگی برای هر دو نتیجهٔ حکومت و شهادت

… کسانی که گفته‌اند «هدف، حکومت بود»، یا «هدف، شهادت بود»، میان هدف و نتیجه، خَلط کرده‌اند. نخیر؛ هدف، اینها نبود. امام حسین علیه‌السّلام، هدف دیگری داشت؛ منتها رسیدن به آن هدف دیگر، حرکتی را میطلبید که این حرکت، یکی از دو نتیجه را داشت: «حکومت»، یا «شهادت». البته حضرت برای هر دو هم آمادگی داشت. هم مقدّمات حکومت را آماده کرد و میکرد؛ هم مقدّمات شهادت را آماده کرد و میکرد. هم برای این توطین نفس میکرد، هم برای آن. هرکدام هم میشد، درست بود و ایرادی نداشت؛ اما هیچ‌کدام هدف نبود، بلکه دو نتیجه بود. هدف، چیز دیگری است.

قیام نکردن در ده سال امامت در دوران معاویه به سبب نامناسب بودن موقعیت

… است که ممکن است پیام امام حسین به گوش انسانها در همان زمان و در طول تاریخ برسد. اگر در زمان معاویه، امام حسین میخواست قیام کند، پیام او دفن میشد. این به خاطر وضع حکومت در زمان معاویه است. سیاستها به گونه‌ای بود که مردم نمیتوانستند حقّانیت سخن حق را بشنوند. لذا همین بزرگوار، ده سال در زمان خلافت معاویه، امام بود، ولی چیزی نگفت؛ کاری، اقدامی و قیامی نکرد؛ چون موقعیت آن‌جا مناسب نبود.

زنده بودن امام در برابر هر فساد و نشان دادن تکلیف

هرجا فسادی از آن قبیل باشد، امام حسین در آن‌جا زنده است و با شیوه و عمل خود میگوید که شما باید چه کار کنید. تکلیف این است؛ لذا باید یاد امام حسین و یاد کربلا زنده باشد؛ چون یاد کربلا این درس عملی را جلوِ چشم میگذارد.

توانایی امام حسین (ع) برای نجات دنیا به شرط پرهیز از تحریف

… مقابل چشم مردم دنیا قرار دهیم. من این‌جا، با تشکّر از همه افراد و آحادی که در سال گذشته درخواست ما را اجابت کردند و یک حرکت تحریف‌آمیز را از صفحه عزاداری عاشورا حذف نمودند، باز میخواهم بر روی همین قضیه تکیه کنم. عزیزان من؛ مؤمنین به حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام! امروز حسین‌بن‌علی میتواند دنیا را نجات دهد؛ به شرط آن‌که با تحریف، چهره او را مغشوش نکنند. نگذارید مفاهیم و کارهای تحریف‌آمیز و غلط، چشمها و دلها را از چهره مبارک و منوّر سیّدالشهدا علیه‌الصّلاةوالسّلام، منحرف کند. با تحریف مقابله کنید.

لزوم ژرف‌نگری در ماجرای او برای درک مسئولیت پاسداران

این اسم که روز پاسدار روز ولادت حسین‌بن‌على (علیه الصّلاة و السّلام) است، یک اشاراتى و رمزهایى دارد و یک مسئولیّتهایى را هم، بخصوص براى آن قشرى که امروز به این میزیبد که بگوید من پاسدارم و خطّ حسین‌بن‌على (علیه ‌السّلام) را میروم، به‌ وجود مى‌آورد. براى اینکه این نکات را، این اشارات را و این مسئولیّتها را درست درک بکنیم، باید اندکى در ماجراى حسین‌بن‌على (علیه الصّلاة و السّلام) ژرف‌نگرى کنیم و دقّت نظر به خرج بدهیم.

نقش ایمان و اخلاص او در گرم کردن یاران معدود

… در همین جمع خلاصه شده بود، آن‌ وقت این جمع هم دلداده به شهادت؛ بعد از کشته شدن هم، بر حسب موازین ظاهرى کسى براى آنها یک فاتحه نمیگرفت؛ یزید بر همه‌جا مسلّط [بود]؛ حتّى زنهاى آنها را به اسارت میبردند، به بچّه‌هایشان هم رحم نمیکردند؛ فداکارى در این میدان! لا یَومَ کَیَومِکَ یا اَباعَبدِالله‌.[8] اگر آن ایمان و آن اخلاص و آن نور خدایى، در وجود حسین‌بن‌على نمیدرخشید که آن عدّه‌ى معدود مؤمنین را در اطراف او گرم بکند، اصلاً چنین حادثه‌اى امکان تحقّق نداشت؛ ببینید چقدر باعظمت است این حادثه. بنابراین، یکى از خصوصیّات این حادثه غریبانه بودن این حادثه است. و لذاست که من مکرّر عرض کرده‌ام که شهداى زمان ما، با شهداى بدر، با شهداى حُنین، با شهداى اُحد، با شهداى صفّین، با شهداى جَمل قابل مقایسه هستند و از بسیارى از …

لزوم همرنگ کردن خود با امام حسین (ع) و یارانش

امروز براى همه مبارک است و براى شما پاسداران عزیز ان‌شاءالله‌ بیشتر مبارک است و باید مبارک باشد. امیدواریم که تحت توجّهات ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) همه‌ى شما، همه‌ى ما، توفیق پیدا کنیم و بتوانیم در قبال این پدیده‌ى عظیم اسلامىِ زمان خودمان به وظایفمان عمل کنیم و تکالیفمان را انجام بدهیم و هر چه بیشتر سعى کنیم خودمان را همرنگ حسین‌بن‌على (علیه الصّلاة و السّلام) و یاران آن بزرگوار کنیم.

صرف عصر عرفه با دعای عرفه

... روز عرفه هم نزدیک است؛ بعدازظهرِ این یک روز، یکى از آن ساعات بهشت است، اگر ما بتوانیم آن را درک بکنیم. بیخود نیست که یک شخصیّتى مثل حسین‌بن‌على با آن عظمت، آن نصفه‌روز را صرف میکند با آن دعا. حتماً سعى کنید به معانى این دعا توجّه کنید؛ دقّت کنید ببینید چه میگوید. نه اینکه بنشینید رویش فکر کنید ــ اینها فکر کردن نمیخواهد ــ فقط وقتى حرف میزنید، بدانید دارید با مخاطبى سخن میگویید، و معناى آن کلمه را بفهمید که چیست. و دعاى امام سجّاد (سلام اللّه‌ …

جملهٔ منسوب «انما الحیاة عقیدة و جهاد» و معنای عقیده و جهاد

… عدالت و به مبارزه با ظلم و جور مربوط شود، احساس میکند که به هدف نزدیکتر شده است. در پایان راه هم وقتی به پشت سرِ خود نگاه میکند، میبیند فرسنگها به هدف نزدیک شده است. لذا حسرت ندارد و احساس لذّت میکند. این، زندگی واقعی است؛ زندگی برای آرمانها و هدفهای والا. جمله معروفی که به امام حسین علیه‌السّلام نسبت داده شده است - و نمیدانم آیا این نسبت صحیح است یا نه - جمله حکیمانه و درستی است. میفرماید: «انما الحیاة عقیدة و جهاد.» عقیده، یعنی به هدفی دل بستن، آرمانی را پذیرفتن و در راه آن مجاهدت کردن. اسلام آمده است به انسانها هدف بدهد و آنها را به سمت آرمانهای والا و زیبای بشری به حرکت وادارد. در چنین راهی است که اگر انسان یک قدم جلو برود؛ تلاش خالصانه و مخلصانه‌ای انجام دهد؛ فداکاری کند؛ حتّی اگر زحمت و رنجی به او رسید و ناکامی ظاهریای نصیبش شد تحمّل …

خوانده شدن به شهادت پیش از ولادت و راز آموزندهٔ آن

… والارض و من علیها ولمّایطألا بتیْها». هنوز پا به این جهان نگذارده، آسمان و زمین بر حسین علیه‌السّلام، گریستند. قضیه این‌قدر حائز اهمیت است. یعنی ماجرای عاشورا و شهادت بزرگی که در تاریخ بی‌نظیر است، در آن روز اتّفاق افتاد. این، جریانی بود که چشمها به آن بود. به راستی این چه قضیه‌ای بود که از پیش تقدیر شده بود؟ «الموعود بشهادته قبل استهلاله و ولادته.[1] » قبل از این‌که حسین‌بن‌علی علیه‌السلام چهره بنماید، با شهادت نامیده و خوانده میشد. به‌نظر میرسد که در این‌جا رازی وجود دارد، که برای ما آموزنده است.

احیاگر و پاسدار اسلام

… قبل استهلاله و ولادته»؛ این‌که از قبل از ولادت آن بزرگوار «بکته السماء و من فیها والارض و من علیها»؛ حسین‌بن‌علی علیه‌السلام را در این عزای بزرگ مورد توجّه قرار دادند و عزای او را گرامی داشتند و به تعبیر این دعا یا زیارت، بر او گریه کردند، به این خاطر است. لذا شما امروز وقتی نگاه میکنید، اسلام را زنده شده حسین‌بن‌علی علیه‌السلام می دانید. او را پاسدارِ اسلام میدانید. تعبیر «پاسدار» تعبیر مناسبی است. پاسداری، آن وقتی است که دشمن وجود دارد. این دو دشمن - دشمن خارجی، و آفت اضمحلال درونی - امروز هم وجود دارد و شما پاسدارید. مبادا گمان شود که دشمن در خواب است! مبادا گمان شود که دشمن از دشمنی منصرف است! چنین چیزی ممکن نیست.

ناگزیری فداکاری خونین برای زنده‌ماندن اسلام در مرکز اسلام

… حدّی رسید که کسی مثل امام حسین (علیه‌السّلام) ناچار شد برای نجات جامعه‌ی اسلامی، چنین فداکاری‌ای بکند؟ این فداکاری حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)، یک وقت بعد از هزار سال از صدر اسلام است؛ یک وقت در قلب کشورها و ملتهای مخالف و معاند با اسلام است؛ این یک حرفی است. اما حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)، در مرکز اسلام، در مدینه و مکه -مرکز وحی نبوی- وضعیتی دید که هر چه نگاه کرد چاره‌ای جز فداکاری نداشت؛ آن هم چنین فداکاری خونینِ با عظمتی! مگر چه وضعی بود که حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)، احساس کرد که اسلام فقط با فداکاری او زنده خواهد ماند، وَالّا از دست رفته است!؟ عبرت این‌جا است. روزگاری رهبر و پیغمبر جامعه‌ی اسلامی، از همان مکه و مدینه پرچمها را میبست، به دست مسلمانها میداد و آنها تا اقصی نقاط جزیزةالعرب و تا مرزهای شام میرفتند؛ امپراتوری روم را تهدید میکردند؛ آنها از مقابلشان میگریختند و لشکریان اسلام پیروزمندانه …

گرداندن سر بریدهٔ امام در شهر خلافت پدرش بدون واکنش مردم

به نظر من این پیام عاشورا، از درسها و پیامهای دیگر عاشورا برای ما امروز فوری‌تر است. ما باید بفهمیم چه بلایی بر سر آن جامعه آمد که حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام)، آقازاده‌ی اوّلِ دنیای اسلام و پسر خلیفه‌ی مسلمین، پسر علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه‌الصّلاةوالسّلام) در همان شهری که پدر بزرگوارش بر مسند خلافت مینشست، سر بریده‌اش گردانده شد و آب از آب تکان نخورد! از همان شهر آدمهایی به کربلا آمدند، او و اصحاب او را با لب تشنه به شهادت رسانند و حرم امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) را به اسارت گرفتند!

تنها کسی که عزم و جرئت ایستادگی در برابر دشمن را داشت

این، یک عبرت عجیب در تاریخ است. آن‌جا که بزرگان میترسند، آن‌جا که دشمن چهره بسیار خشنی را از خود نشان میدهد، آن‌جا که همه احساس میکنند اگر وارد میدان شوند میدان غریبانه‌ای آنها را در خود خواهد گرفت؛ آن‌جاست که جوهرها و باطن افراد شناخته میشود. در تمام دنیای اسلامی آن روز - که دنیای بزرگی بود و کشورهای اسلامی زیادی که امروز مستقل و جدا هستند، آن روز یک کشور بودند - با جمعیت بسیار زیاد، کسی که این تصمیم، عزم و جرأت را داشت که در مقابل دشمن بایستد، حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام بود. بدیهی بود که وقتی مثل امام حسینی حرکت و قیام کند، عدّه‌ای از مردم هم دور او را خواهند گرفت و گرفتند. اگر چه آنها هم، وقتی معلوم شد که کار چقدر سخت است و چقدر شدت عمل وجود دارد، یکییکی از دور آن حضرت پراکنده شدند، و از هزار و اندی آدمی که با امام حسین …

تسلی امام در شهادت علی‌اصغر به اینکه خدا می‌بیند

… باشید میگوئید: چه ببینند و چه نبینند، جه بدانند و چه ندانند، شما در عین خستگی و در عین تنهائی و در عین بیخبری دیگران از شما، صرفاً به همان علت که میدانید خدا شاهد و ناظر است کارتان را ادامه میدهید. یعنی برای کارکردن انگیزه دارید، چون خدا هست و چون او میبیند. در روز عاشورا که امام حسین(علیه السلام) در غربت محض بود، نه غربت در آن بیابان، بلکه غربت در دنیای آن‌روز که هیچ‌کس از آن کسانی که سرشان به تنشان میارزید کار امام حسین(علیه السلام) را قبول نداشتند و قبول هم نمیکردند یا از روی یک منطق غلط، یا از روی راحت طلبیها و تن‌پروریها،‌ که اگر میخواستیم با چشم مادی نگاه کنیم این خون هدر شده بود، در چنین صحنه‌ای یک حادثه‌ای اتفاق میافتد و آن کشته شدن علیاصغر است، و حال اینکه مطلقاً هیچ احساساتی انسان را وادار به این کار نمیکند، بله احساسات وادار میکند آدم خودش برود عاشقانه در میدان جنگ کشته شود، اما چه احساساتی آدم را وادار میکند بچه شش‌ماهه را ببرد در جنگ؟! وقتی که کشته شد امام حسین(علیه السلام ) فرمودند: آنچه که مرا تسلی میدهد: «ان ذلک بعین الله»[6] این است که خدا دارد این را میبیند و این برای هر انسان معتقد به غیب و به ماورای این مایه تسلی است و این بینش به انسان تلاش میدهد، و خصوصیت دیگری که وجود دارد،‌ این است که این بینش هر پدیده‌ای را معنیدار میکند و انسان را به تفکر درباره‌ی آن پدیده وادار میکند. وقتی شما معتقد به عالم غیب هستید و اراده‌ی غیبی الهی را بر این آفرینش حاکم میدانید، و قائلید که این آفرینش نظمی دارد پس هر حرکت طبیعی و حرکت تاریخی و انسانی در هر جای دنیا برای شما یک معنایی دارد، چون لازمه‌ی نظم این است و چون معنا دارد درصدد برمیآئید تا آن …

روح تازه گرفتن از جملات امام حسین (ع)

… باقر و ائمّه‌ى بعد از او استخراج کردند گنج عاشورا را؛ همان چند ساعت را. آن‌چنان این چشمه‌ى جوشان را جارى کردند که هنوز هم جارى است و همیشه هم در زندگى مردم منشأ خیر بوده؛ همیشه بیدار کرده، همیشه درس داده، یاد داده که چه‌کار باید کرد. الان هم همین‌جور است. الان هم هر کدام از ماها هر جمله‌اى از جملات امام حسین را که براى ما مانده، میخوانیم یا به ‌یاد مى‌آوریم، احساس میکنیم که یک روح تازه‌اى میگیریم، یک حرف تازه‌اى میفهمیم. البتّه این جاها معناى حرف تازه فهمیدن مثل یک فرمول کشف‌نشده‌اى نیست که حالا کشف میکنیم؛ نه، صد بار هم شنفته‌ایم، [منتها] آدم در یک لحظه‌اى از لحظات یک حقیقتى را درک میکند، بعد یک غفلتى مى‌آید، همان چیزی که درک کرده از ذهنش میرود ــ طبیعت انسان این‌جورى است ــ …

قرار داشتن کل جامعهٔ شیعی زیر چتر امام حسین (ع)

… کوچک و دورافتاده؛ از دانشگاه‌ها، میان دانشمندان، انجمنهاى تحصیل‌کردگان علوم جدید تا مردمِ دور از علوم و معارف جارىِ زمان در اقصىٰ‌نقاط کشور، کجا منبر ابى‌عبدالله‌ (علیه ‌السّلام) در آنجا نیست که گوینده‌اى در موقعى از مواقع بر آن منبر نمیرود و سخنى نمیگوید؟ پس کلّ جامعه‌ى ما به عنوان یک مجموعه‌ى با تفکّر و عقیده‌ى شیعى زیر چتر امام حسین است؛ البتّه مخصوص شیعیان هم نیست، در نقاط گوناگونى از عالم، غیر شیعه بلکه غیر مسلمین هم به نحوى از انحاء از این بساط بهره‌اى میبرند.

روز ولادت ایشان عیدی جهانی

… در این مناسبت‌ها و در این مناسبت، ایشان را با همین خصوصیّات و جلوه‌هاى معنا دیده بودیم و زیارت کرده بودیم. و امیدواریم که تصویر نورانى چهره‌ی آن عزیز فقید و آن راحل عظیم، همواره در این مناسبت و همه‌ی مناسبت‌ها مقابل چشم همه‌ی ما باشد؛ که این راه روشن ما است. بنده هم این روز مبارک را به شما پاسداران عزیز ‌- چه سپاه و چه کمیته ‌- و به همه‌ی ملّت ایران و به همه‌ی مؤمنین و مسلمین و مستضعفان و ظلم‌ستیزان عالم تبریک عرض میکنم؛ که حقیقتاً روز ولادت سیّدالشّهدا (علیه السّلام) عید جهانى است.

محکوم کردن امام حسین در تبلیغات یزیدی و خنثی شدن آن با تبلیغ امامت

دستگاه ظالم جبّار یزیدى با تبلیغات خود، حسین‌بن‌على را محکوم میکرد، وانمود میکرد که حسین‌بن‌على یک کسى بود که بر ضدّ دستگاه عدل و حکومت اسلامى و براى دنیا قیام کرده؛ بعضى هم باور میکردند. بعد هم که حسین‌بن‌على (علیه السّلام) با آن وضع عجیب و با آن شکل فجیع به‌وسیله‌ی دژخیمان در صحراى کربلا به شهادت رسید، این را یک غلبه‌اى و یک فتحى وانمود میکردند. امّا تبلیغات صحیحِ دستگاه امامت، تمام این بافته‌ها را عوض کرد. و حق این‌جورى است. درست است که ما بلندگوهاى قوىّ جهانى را که در اختیار استکبار و رسانه‌هاى صهیونیستى است، با آن عظمت و وسعت در اختیار نداریم و شبکه‌هاى تبلیغاتى آنها بسیار وسیع است، و خیلى وسیع‌تر از ما، و ما محدودیم نسبت به آنها، امّا حقّانیّت ما موجب میشود …

جمع پناه به خدا و نفی قدرت جباران در مناجات عرفه

حجّ ابراهیمى و محمّدى (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) و حجّ علوى و حسینى (علیهما السّلام) آن است که در آن، توجّه به خدا و پناه بردن به حکومت و قدرت او با پشت کردن به قدرت طواغیت و جبّاران همراه باشد. زمزمه‌ی مناجات سالار شهیدان و سیّد شباب اهل‌الجنّة در عرفات، چه زیبا این هر دو را در یک سخن میسراید: اِلٰهى ... اَنتَ کَهفى حینَ تُعیینِى المَذاهِبُ فى سَعَتِها ... وَ اَنتَ مُؤَیِّدى بِالنَّصرِ عَلىٰ اَعدائى وَ لَو لا نَصرُکَ اِیّاىَ لَکُنتُ مِنَ المَغلوبینَ ... یا مَن جَعَلَت لَهُ المُلوکُ نیرَ المَذَلَّةِ عَلىٰ اَعناقِهِم فَهُم مِن سَطَواتِهِ خائِفون.[31] و خطبه‌ی رسول خدا (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) در یوم‌التّرویه[32] که در آن، نَسخ مقرّرات جاهلیّت و تحذیر[33] از فریب شیطان براى وادار کردن بنی‌آدم به عبادت خود و حکم قاطع به پیوند برادرى میان همه‌ی مسلمین را اعلام فرمود، خطّ کلّى حج را معیّن میکند.

غفلت چندصدسالهٔ دنیای اسلام از چرایی شهادت او

آنها شاد شدند و دوستانشان باید به شهادت آنها شاد بشوند، امّا مردم حلب! شما امروز فهمیدید که حسین به شهادت رسیده؟ امروز فهمیدید که باید عزادارى کنید؟ پس چطور در ظرف این چند صد سال -در آن روز، چند صد سال از شهادت امام حسین میگذشت، [این] مال قرن هفتم است- دنیاى شما و دنیاى اسلام نفهمیدند که حسین شهید شد و چرا شهید شد! شما خواب بودید.

ارزیدن فدا شدن آن حضرت برای بقای اسلام در چهارده قرن

… راه این آرمانها جان خودشان را فدا کردند. البتّه قبل از آنها در راه انقلاب هم جانهاى عزیزى فدا شد؛ قبل از همه‌‌‌ى اینها، در راه اسلام هم جانهاى عزیزى فدا شد. صدها جوان ما ارزش علىّ ‌‌‌اکبر حسین را ندارند؛ هزاران و میلیون‌‌‌ها انسان ارزش سیّدالشّهدا را ندارند. اگر امام حسین آن روز فدا نمیشد، اسلام در این چهارده قرن نمیماند؛ پس مى‌‌‌ارزید. حتّى فدا شدن حسین‌‌‌بن‌‌‌على مى‌‌‌ارزید. با آن ‌‌‌همه ارزش که آن ذات شریف و مقدّس و آن گوهر گران‌‌‌بها دارد، مى‌‌‌ارزید که ما آن گوهر گران‌‌‌بها را خرج کنیم که اسلام چهارده قرن بماند. مى‌‌‌ارزد که ما جانهایمان را، جوانهایمان را، خودمان را فدا کنیم تا ارزشهاى اسلامى و جمهورى اسلامى و حاکمیّت اسلام و قرآن بماند. این دستاوردهایى که ما این شش سال پیدا کردیم، این فداکارى‌‌‌ها را هم در کنارش لازم داشت. ملّت ما با این شش سال تجربه‌‌‌ى ممتدّى که …

آموختن دعا از امام و ماندگار کردن موقعیت خود در تاریخ با زبان دعا

هیچ پیروزى‌اى، هیچ سختى‌اى ما را باید از دعا غافل نکند. اى ملت بزرگ اسلام در این راه طولانى و پرنشیب و فراز و پرحادثه که در آن شادیها و غمها و شیرینیها و تلخیها است یک لحظه باید خدا را و راز و نیاز با خدا را فراموش نکنیم... یکى خود دعا کردن را ما باید از امام حسین یاد بگیریم؛ در تمام این مراحل دعا را فراموش نکرد. پیام دوم در دعاى حسین‌بن‌على این است که موقعیت خودش را به زبان دعا براى همیشه در ذهن تاریخ باقى مى‌گذارد.

تسلای اطرافیان با زبان دعا در موقعیت دشوار عاشورا

… عرض نیاز به پروردگار عالم است... با سخن گفتن با خدا قوّت قلب پیدا مى‌کند؛ ضعفها از انسان دور مى‌شود، و حسین‌بن‌على در آن شرائط دشوار به حرف زدن با خدا احتیاج داشت، و حرف مى‌زد با خدا و راز و نیاز مى‌کرد و قوّت قلب مى‌گرفت و این در همه‌ى احوال وجود داشت؛ البته در این بین تسلّاى دیگران هم بود، یعنى دعاى امام حسین فقط خود را را تسلّا نمى‌داد، بلکه اطرافیان او را هم تسلّا مى‌داد. موقعیت، موقعیت دشوارى بود، لازم بود که به دیگران تسلّا داده بشود و این تسلّا دادن در زبان دعا به وسیله‌ى امام حسین در کنار حرفهاى دیگر و نکات دیگر و گفته‌هاى دیگر انجام مى‌گیرد.

بیان مکرر حکم نبوی در خطبه‌ها و نامه‌ها برای توجیه قیام

پیش‌بینی پیغمبر در اینجا چیست؟ همان مطلبی است که امام حسین مکرّر در مکرّر به مناسبت‌های گوناگون ــ چه در ضمن خطبه، چه در ضمن نامه و پیغام، چه در ضمن وصیّت، چه در ضمن بیان اصحاب و دوستانش مثل مسلم‌بن‌عقیل در کوفه ــ آن را با زبانهای گوناگون، با تعبیرات گوناگون، از حلقومهای گوناگون بیان کرده. از جمله‌ی مواردی که امام حسین این دستور اسلامی و نبوی را بیان کرده، همان خطبه‌ای است که طبری نقل میکند؛ ظاهراً حضرت در منزل رمله بودند ــ که گویا همان منزلی است که حُر هم در آن منزل بود و اوّل‌دیداری بود که امام حسین با یک جمعی از مردم کوفه داشتند، با یک جمعی از مستضعفین تحت اختیار طاغوتها ــ که این مطلب را بیان کردند و توجیه کردند حرکت و قیام و ثوره‌ی خودشان را. و به این ترتیب بود که فرمودند: اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ رَسولَ اللّهِ صَلَّی اللّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ قالَ مَن رَأَى سُلطاناً جائِراً مُستَحِلّاً لِحُرُماتِ اللَّهِ ناکِثاً لِعَهدِ اللَّهِ مُخالِفاً لِسُنَّةِ رَسولِ اللَّهِ یَعمَلُ فِی عِبادِ اللَّهِ بِالاِثمِ …

دعوت آمادگان جان‌بازی به همراهی در خطبهٔ حرکت از مکه

… وُلدِ آدَمَ مَخَطَّ القِلادَةِ عَلَى جیدِ الفَتاة»؛ [مرگ مانند] گردن‌بندی است بر گردن دخترک جوانی؛ یعنی چیزی است که به عنوان زینت محسوب میشود برای انسان. و بعد جملات بعدی که «کَاَنّی بِاَوصالی یَتَقَطَّعُها عَسَلانُ الفَلَواتِ بَینَ النَّواویسِ وَ کَربَلاء»؛ اینها را که بیان میکنند و خبر میدهند، بعد میگویند که «مَن کانَ فینا باذِلاً مُهجَتَهُ وَ مُوَطِّناً عَلىٰ لِقاءِ اللَّهِ نَفسَهُ فَلیَرحَل مَعَنا»؛[21] هر کسی که توطین[22] نفْس کرده، هر کسی که آمادگی دارد که خونش را در این راه بریزد و شهادت را پذیرا است، با ما بیاید. نه به این معنا که این یک سرنوشت حتمی ناگزیرِ اجتناب‌ناپذیر است، بلکه آمادگی این سرنوشت را باید در این راه داشت، و خود امام حسین البتّه این آمادگی را داشت و حرکت کرد.

درخشش او چون خورشید در میان انبیا و اولیا و شهدا

… باشد؛ اما اینی‌که می‌گویم بیش از صد درس، یعنی اگر ما بخواهیم این کارها را مورد مداقه[9] قرار بدهیم، صد عنوان و سرفصلی از آن می‌شود به‌دست آورد که هرکدامی برای یک امت، برای یک تاریخ، برای یک کشور، برای تربیت خود، برای ادارۀ جامعه، برای قرب به خدا، درس است. این‌طوری است که حسین‌بن‌علی ارواحنافداه‌وفدااسمه‌ وذکره این‌طور در دنیا مثل خورشیدی در میان مقدسین عالم می‌درخشد؛ یعنی انبیا و اولیا و ائمه و شهدا و صالحین را در نظر بگیرید! اگر آنها مثل ماه‌ها و ستاره‌ها باشند، این بزرگوار مثل خورشید می‌درخشد. این، به‌خاطر همین‌هاست.

آمادگی و فراهم‌کردن مقدمات هر دو نتیجه: حکومت و شهادت

… یا هدف، «شهادت» بود، اینها خَلط[11] کرده‌اند میان هدف و نتیجه. نه‌خیر! هدف، اینها نبود. یک هدف دیگری داشت امام حسین علیه‌السلام منتها رسیدن به آن هدفِ دیگر، یک راهی را، یک حرکتی را می‌طلبید که این حرکت، یکی از دو نتیجه را داشت، یا حکومت بود یا شهادت بود. البته حضرت برای هر دو هم آمادگی داشت. هم مقدمات حکومت را آماده کرد و می‌کرد؛ هم مقدمات شهادت را آماده کرد و می‌کرد. هم برای این توطینِ نفْس[12] می‌کرد، هم برای آن. هرکدام هم می‌شد، درست بود، ایرادی نداشت؛ اما هیچ‌کدام هدف نبود، این دوتا، نتیجه بودند نه هدف. هدف، چیز دیگری است.

انجام آن واجب به‌دست او تا درسی عملی برای طول تاریخ باشد

… امام حسین باید این واجب را عمل می‌کرد تا درسی باشد برای همۀ تاریخ. مثل‌اینکه پیغمبر، حکومت تشکیل داد؛ تشکیل حکومت درسی شد برای همۀ تاریخ اسلام، فقط حُکمش را نیاوردند. یا پیغمبر، جهاد فی‌سبیل‌الله کرد، این درسی شد برای همۀ تاریخ مسلمین و تاریخ بشر تا ابد. این واجب هم باید به‌وسیلۀ امام حسین علیه‌السلام انجام می‌گرفت تا درسی عملی باشد برای مسلمان‌ها و برای طول تاریخ.