نقد فشار برای افشا و لزوم احتیاط جز در موارد خاص شرعی
… شدن که جرم نیست. به هر کسی ممکن است یک اتهامی وارد شود. تا وقتی که از طریق قانونی جرم ثابت نشده است، نه در خود قوه، نه در بیرون قوه، نه در تریبونها و منبرهای رسمی، نه در وسائل ارتباط جمعی، کسی حق ندارد آبروی یک مسلمانی را ببرد؛ این بسیار مسئلهی مهمی است. بعضی اوقات انسان میبیند روی قوهی قضائیه فشار میآورند که آقا افشاء کنید. نه آقا، هیچ لزومی ندارد افشاء کردن. در موارد خاصی، بله، شارع مقدس مشخصاً و معیناً خواسته است که مردم مجازات را ببینند، یا مجازات شونده را بشناسند؛ اینها موارد خاصی است، مال همه جا نیست. بخصوص وقتی که در فضای جامعه روحیهی تعمیم وجود دارد که یک چیزی را به غیر مورد خودش تعمیم میدهند، اینجا انسان خیلی باید احتیاط کند. تا وقتی جرمی ثابت نشده است، قطعاً نبایستی کسی را در معرض قرار داد؛ در معرض اتهام هم نباید قرار داد؛ چون وقتی گفتید متهم است، …
مخالفت با جنجال و طرح اتهام پیش از اثبات و محاکمه، نه برای لاپوشانی
… اما شفّافیت لازم در این مورد برای مردم صورت نمیگیرد. یک وقت این انتظار وجود دارد که مرتّب اعلامیه داده شود و بگویند فلان کس را گرفتیم، پدر فلان کس را درآوردیم، فلان کس این فساد را کرده؛ این درست نیست و برخلاف سیاست اعلام شده ماست؛ ما گفتیم اصلاً نگویید. در مواردی هم که اعلام و جنجال شد، بنده با آن وضعیت موافق نبودم. این تصمیم را بر اساس محاسبه گرفتیم و این محاسبه هم حکیمانه است و بر این اساس نیست که چیزی لاپوشی و پنهان نگه داشته شود؛ ابداً. بنده نمیخواهم ملاحظه کسی را بکنم؛ منتها فکر نمیکنم تا چیزی قطعی و اثبات نشده، بزرگ بودن و اهمیتش ثابت نشده، محاکمه نشده و روی آن قضاوتی نیست، باید سرِ زبانها بیفتد و مطرح شود. هر کس این کار را بکند، بنده موافق نیستم؛ چه مطبوعاتیها، چه رادیو و تلویزیون و چه دیگران؛ اما آمارِ کارشان را بیان کنند؛ آن هم در صورتی که اسم افراد آورده نشود. این را من به شما عرض کنم: یک نفر جرمی میکند، آدمِ خیلی بدی هم هست، باید هم مجازات شود؛ اما اگر ما …
معرفی و ایجاد شناخت صحیح از طبقهٔ زهری، فایدهٔ اصلی نامهٔ امام
… به دیگران، تا به من و شما رسیده؟ این نامه را خود امام سجاد داده. امام سجاد نامه را مینویسد، برای محمدبنشهاب میفرستد؛ اما نسخهای از آن نامه را برای خودش و برای اصحاب نزدیکش هم نگه میدارد. چرا؟ منظور امام چه میتواند باشد از این عمل؟ چه فایدهای دارد؟ فایدۀ اساسی این نامه، معرفی و افشاگری و ایجاد شناخت صحیح از طبقهای است که محمدبنشهاب در آن طبقه است. این را به هیچ صورت دیگری نمیشود ادا کرد.
اثر بیشتر نامهٔ سرگشاده از اعلامیه و نطق در معرفی زهری
امام اگر یک اعلامیه علیه محمدبنشهاب میدادند، این اثر را نمیگذاشت. اگر دهها نطق علیه محمدبنشهاب میکردند، این اثر را نمیداشت. اما به خودش نامه مینویسند؛ نامهای سرگشاده! اگر او حاضر نیست [نامه را] به دیگران نشان بدهد، خود امام نشان میدهند. خودِ امام او را معرفی میکنند؛ و پایگاه او را، و موضعِ جنایتکارانۀ او را، و اثر عظیم و فاجعهآمیز کارهای او را. و این را میدهند دست مردم، دست آگاهان شیعه، که دستبهدست بگردانند و به …
افشای دستگاه مأمون با حضور و عمل امام بیش از هر گفتار
خود حضور علیبنموسی الرضا در آن جمع، تخطئهکنندۀ دستگاه حکومت مأمونی بود. امام با هیچ تبلیغاتی نمیتوانست این را ثابت کند. یعنی هیچ گفتنی اینطور نمیتوانست مثل این عملکردن، مأمون را افشا کند. یک مقداری که حرکت کردند، جاسوسهای باهوش و زیرک، قضیه دستشان آمد. فهمیدند که این حرکتی که امام دارد میکند، [آخرش کجاست]. حالا میروند نماز، حضرت نماز را میخواند، بعد هم برای مردم باید خطبه بخواند دیگر؛ آنوقت خطبهای که علیبنموسی الرضا در این جمع ایراد …
لزومی نداشتن علنی کردن آنچه با تذکر به دستگاههای مسئول قابل جلوگیری است
… حرّیّت و صراحتی که شما دارید، خیلی خوب است. حرّیّت و صراحت این مجلس خوب است. این حرّیّت و صراحت را با تقوا و صداقت کافی حتماً همراه کنید؛ یعنی اگر بنا است یک چیزی گفته بشود، یک حرفی گفته بشود، خب با صراحت گفته بشود، منتها رعایت صداقت بشود، رعایت تقوا بشود. قرآن کریم میفرماید: «اِنَّ الَّذینَ یُحِبّونَ اَن تَشیعَ الفاحِشَةُ فِی الَّذینَ آمَنوا».[16] اگر چیزی است که میتوان به دستگاههای مسئول، دستگاههای اطّلاعاتی، دستگاههای دولتی تذکّر داد و گفت و جلویش را گرفت، لزومی ندارد که انسان این را علنی بکند. یک جایی البتّه چرا، لازم است، امّا آنجا هم بایست تقوا رعایت بشود، صداقت رعایت بشود. گاهی ما میخواهیم به فلان مسئول مثلاً فرض کنید که سیلیای بزنیم، به مجلس سیلی میزنیم؛ این است دیگر. یعنی ضربه خوردن به یک شخص گاهی مصادف میشود با ضربه خوردن به مجلس. حیف نیست؟ …
… است اینقدر حجم اتهام زیاد و وسیع باشد که یک عدهای به چشم یک امر قطعی و واقعی به آن نگاه کنند، اما هیچ پشتوانهی استدلالی نداشته باشد، جائی ثابت نشده باشد. ما هیچ حجتی نداریم که این را بگوئیم. حتّی من در همان جلسهای که اشاره کردند، از این بالاتر را گفتم. من گفتم حتّی جرمی که ثابت شد، اصل نباید بر افشای آن جرم باشد. بالاخره یک مجرمی است، یک غلطی کرده، مجازات هم میشود؛ خانوادهی او، فرزندان او، پدر و مادر او گناهی نکردهاند؛ ما چرا بیخود اینها را رسوا کنیم؟ مگر آنجائی که خود نفس افشاء کردن، یک مصلحت بزرگی داشته باشد. بله، یک جائی هست که نفس افشاگری در یک مسئلهی ثابتشده، مصلحتی دارد؛ آنجا ایرادی ندارد. این، منطق ماست. هیچ چیزی هم نه از امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) و نه از هیچیک از ائمهی هدی …
بیفایدگی طرح اتهام افراد در افکار عمومی
البته مخاطب این حرف فقط قوهی قضائیه نیست؛ مسئولان قوه، خارج قوه، رسانهها مخاطبند. نه از آن طرف بایستی عملکرد قوهی قضائیه را زیر سؤال برد؛ هر اقدامی که قوهی قضائیه میکند، بگویند نخیر، یک کاسهای زیر نیمکاسه هست، یک غرضی هست - نخیر، کسی نباید اینجور عمل کند، اینجور حرف بزند - نه از این طرف، افراد به صرف اینکه متهم به یک معنائی شدند، این اتهام آشکار شود، واضح شود، در افکار عمومی مطرح شود. افکار عمومی از این مسئله چه لذتی میبرد؟ برای افکار عمومی چه فایدهای دارد که بداند زیدی، عمروی، بکری متهم به فلان عمل خلافی است؟ باید به اینها توجه کرد.
شیوهٔ امیرالمؤمنین (ع) در روشن کردن چهرهٔ مخالفان جنگافروز
مورد دیگر آن جایی است که فتنه مشخصی را ذکر میکند مثل تمام حرفهایی که راجع به مخالفین خودش، که آن جنگها را راه انداختند، بیان فرموده، راجع به معاویه، راجع به طلحه و زبیر، راجع به عایشه، راجع به کسانی دیگر، راجع به خوارج، مشخصا آن چیزهایی را بیان فرموده که در دیدگاهش فتنه به حساب میآمده است. این نوع دوم در حقیقت افشاگری است، امیرالمؤمنین برای این که فتنه را از بین ببرد و بخواباند بر آن است که چهرهها را روشن کند، این بهترین راه است. فتنه یعنی چه؟ دو گروه به هم افتادهاند، گرد و غبار است، چهرهها شناخته نمیشوند، گاهی انسان به برادر خودش شمشیر میزند، از برادر خودش خنجر میخورد، گاهی هم با یک دشمن در کنار هم راه میروند به او اعتماد میکند، و این فتنه است. علاج فتنه چیست؟ افشاگری، اصلا هیچ …
خطبههای آتشین امام سجاد (ع) دربارهٔ عاشورا در دورهٔ نخست
[امام سجاد] در این سیوپنج سال، از اول تا به آخر، یکسره مبارزه کردند. این مبارزهها در شکلها و قالبهای مختلفی بود و به دورههای مختلفی تقسیم میشد؛ دورۀ اول مربوط است به بعد از حادثۀ عاشورا، که مبارزۀ امام سجاد با تبلیغات تند، با خطبههای آتشین، با افشاگری دربارۀ حادثۀ عاشورا در مجامع دولتیِ سرشار از ظلم و اختناق بود. (65/4/27) حادثۀ عاشورا حادثهای بود که اتفاق افتاد تا تاریخ و نسلهای آینده و همۀ مسلمین تا آخرالزمان از آن درس بگیرند. در [مباحث] قبلی عرض کردم، حادثۀ کربلا و قیام حسینبنعلی علیهالسلام برای این بود که راهی را که باید در آن شرایط بروند، درمقابل مسلمانها …