رفتن به محتوای اصلی

آزادی

نام‌های دیگر: آزادی فردی، آزادی منطقی، آزادی اعطایی، آزادی‌های مشروع

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مفهوم آزادی، حدود آن در اسلام و تفاوتش با برداشت‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۴۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

گاهی یک چنین انسان اوج میگیرد، اما همین انسان را شما در این مجامع غربی میبینید اسیر تمایلات پست مادی، اسیر ظلم‌ها، اسیر تبعیض‌ها، اسیر تلقین‌های پست کننده، اسیر خفتها، ذلتهاست؛ این چه چیزی است که انسانها را اینجور اسیر میکند؟ این همان «اصر»هاست؛ این همان غلها و زنجیرهاست. پیغمبرها وقتی وارد جامعه میشوند، اولین کارشان این است که غلها را، زنجیرها را از گردن این زندانی باز کنند. لذا شما میبینید که وقتی رسول گرامی اسلام می‌آید و دعوت خودش را میگوید و لااله‌الّاالله را میگوید، یک غلام سیاه که در آن جامعه آنقدر محکوم هست به ذلت و نکبت و حقارت، در مقابل ارباب خودش که یک آقازاده‌ی بزرگ یا یک آقای متنفذ هست می‌ایستد، حرفش را میزند، سخن دلش را ابراز میکند و با او مقابله میکند، با او بحث میکند. این در زندگی همه‌ی پیغمبران بوده. چی این انسان را اینجور رها کرد؟ همین که غلها و زنجیرها را از پای او باز کردند؛ آزادی یعنی این. پس مفهوم آزادی در قرآن کریم، در روایات، در متون اسلامی آمده؛ حالا این آزادی چی هست، عرض کردم، بعدها، در بحثهای بعدی، حدود و مرزهای این آزادی را ان‌شاءالله مشخص میکنیم که معلوم بشود این آزادی با بیبندوباری یکی نیست؛ با گمراهی یکی نیست؛ با خودرأیی و خودکامگی یکی نیست؛ با وحشیگری و بیضابطگی یکی نیست.
آزادى در منطق ما، آزادى‌اى است که اسلام به ملّتها میبخشد و آنان را به کوه استوارى در برابر سلطه‌گران ظالم و غاصب تبدیل میکند؛ همان‌ طور که در مورد ملّت ایران اتّفاق افتاد و این معجزه پدید آمد. و این آزادى در کشور ما همواره هست و خواهد بود و همه‌ى آحاد ملّت باید آن را حفظ کنند. مسئولان کشور باید مانند همیشه، پاس حضور مردمى و تأثیر تعیین‌کننده‌ى آن در استقلال کشور را بدارند و به طور روزافزون مردم را به حضور و فعّالیّت در صحنه‌هاى سیاسى و اقتصادى، فرهنگى و دفاعى و امنیّتى تشویق نمایند.
معنا و مفهوم شعار «آزادی» که ملت اسلام و ملت ایران سر میدهد چیست؟ آزادی از سلطه زورگویان، آزادی از دخالت و نفوذ بیگانگان، آزادی از دخالتهای عناصری که هرجا دخالت کرده‌اند، شرّ و فساد و بدبختی و حتی فقر و نکبت به وجود آورده‌اند. شما نگاه کنید به کشورهایی که - به اصطلاح - به آنها کشورهای در حال توسعه، یا عقب‌افتاده، یا کشورهای جهان سوم میگویند. کدامیک از آنها توانستند از ناحیه دخالت امریکا، دخالت بانک جهانی، دخالت مراکز و اقطاب سیاسی عالم، طرْفی ببندند و کاری بکنند و سعادتی برای خودشان درست کنند!؟ ملت مستقل و آزاد، آن ملتی است که بتواند روی پای خود بایستد، با امکانات خود کار کند، با اراده خود حرکت کند، با وحدت و با جهتگیری صحیح، با آنچه که به صلاح او، برای او و تأمین‌کننده آینده اوست، حرکت کند؛ این ملت به جایی خواهد رسید. همچنان که ملت ایران در این نوزده سال‌واندی که تا امروز از انقلاب عظیم و شکوهمند میگذرد، گامهای بلندی برداشته و کارهای بزرگی انجام داده است. البته ما تا هدف نهایی، خیلی فاصله داریم و خیلی باید تلاش کنیم؛ اما به برکت آزاد شدن از جاذبه مغناطیسی غلطِ مضرِّ بیمارگونه استکبار جهانی، توانستیم به خودمان بپردازیم. چقدر آثار علمی، چقدر شکوفاییها، چقدر حرکتهای عظیم، چقدر حیثیّت و چقدر امید در این ملت به وجود آمد! این ملت زنده شد. بایستی این راه همین‌طور ادامه پیدا کند.

آزادی مفهومی نسبی و نادرستی آزادی برای جنایت و گمراه کردن دیگران

آزادی را یک مفهوم زیبای نسبی، یعنی برخی از آزادیها خوب است و برخی از آزادیها هم خیلی بد است. فرض کنید: اگر یک جنایتکاری بیاید و صد نفر بچه را قتل عام کند و صد خانواده را داغ دار کند بعد او را بگیرند ببرند زندان اگر آزادی یک مفهوم مطلق باشد، معنایش این است که این کسی که قتل و جنایت کرده این را هم بگوئید آزادش کنند. فرض بفرمائید: آزادی انسان برای جنایت، آزادی انسان برای آزردن دیگران، آزادی انسان برای ممنوع کردن آزادی دیگران، آزادی انسان برای آزادی به خطا کشاندن یک جمع ، یک نفر را آزاد بگذارند برود با یک بیان شیوائی و با روشهای گوناگون حقیقتی را به عکس جلوه بدهد، یعنی همین کاری که الان رسانه‌های جمعی در دنیا دارند انجام میدهند. شما خیال میکنید همین مجموعه‌ای که در مادرید جمع شدند مردم اروپا ومردم دنیا در باره‌ی اینها چه فکر میکنند؟ آیا توده‌ی مردم دنیا مثل شما فکر میکنند یعنی اینها را یک مجموعه‌ی خیانت میدانند؟ نه، اینطور فکر نمیکنند بلکه میگویند یک آتشی روشن است و سالها در …

ادعای خفقان و نبود آزادی در ایران از سوی دشمن، امری مورد انتظار

… بیشتر و غلیظ‌تر و همه‌جانبه‌تر است. خب، این تبلیغات را میکنند و ما هم از دشمن توقّع نداریم که تبلیغات نکند؛ ما توقّع نداریم که دشمن به وجود یک نظامِ به معناى حقیقى کلمه مردمى در کشور ما اعتراف کند. اگر دشمن اعتراف نکرد به این معنا، این خلاف انتظار ما نیست. ما انتظار نداریم که دشمن ادّعا نکند وجود خفقان را و اختناق را و انتفاء[3] آزادى را در این کشور. دشمن باید هم بگوید، جز این انتظارى نیست. ما مى‌بینیم که دشمن چگونه به طور بارز و آشکارى آنجا که به حرکت اسلامى میرسد، حق‌کشى خودش را و حق‌پوشى خودش را از همیشه غلیظ‌تر میکند و شرم هم نمیکند.

آزادی مردم در کارهای فردی تا وقتی به حریم‌های اجتماعی آسیب نزند

… مثلاً فرض بفرمایید در حالات خاصّ یک جوانى، آن احساس شهوانى خودش را بتواند اشباع کند. این به ما چه ارتباطى دارد؟ این را یکى ساخته براى خودش، ما حالا یقه‌ى او را نمیرویم بگیریم که تو چرا ساختى؛ خب حالا ساخت، دلش میخواهد بسازد ــ هر کس یک کارى براى خودش میکند؛ مردم در کارهاى فردىِ خودشان مادامى‌که به مسائل حریمهاى اجتماعى ضربه نزند، آزادند ــ امّا من و شما که میخواهیم این محصول کار او را بیاوریم عرضه کنیم، آیا نباید نگاه کنیم که این محصول فاسد نباشد، خراب نباشد، چیزى نباشد که مصرف‌کننده را ضربه بزند؟ باید این را نگاه کنیم. [پس] مسئله‌ى موسیقى‌ها [مهم] هست.

دموکراسی و آزادی غربی مشروط به کارایی فریب مردم

… گیر کرده‌اند ببیند و فکر کند؛ هرچه آنها میگویند همان را میفهمد. امروز در کشورهاى غربى این‌جورى است، در آمریکا این‌جورى است، در کشورهای على‌الظّاهر [دارای] دموکراسى‌ این‌جورى است. تبلیغات انبوه مثل سیل میریزد روى ذهنهاى مردم، اصلاً مجال نیست که مردم بفهمند. اگر شما توانستید یک منفذى پیدا کنید، آن‌وقت مى‌بینید که آن دموکراسى و آن آزادى‌اى هم که آنها میگویند، فوراً عوض میشود. آنها دموکراسى دارند در شرایطى که مردم را با همان تزویر و فریب بتوانند نگه دارند؛ آنجایى که یک چیزى مى‌آید و آن حصار تزویر آنها را میشکند، فوراً داغ‌ودرفش‌ها باز پیدا میشود؛ روشهاى سخت پیدا میشود؛ که برخورد دولتهاى آمریکا و اروپا را ببینید با حرکتهاى اسلامى، حرکتهاى آزادی‌خواهانه، با نهضتهاى سیاهان در آمریکا[17] و غیره که با نهایتِ خشونت با اینها برخورد میشود. این هم ‌یک جور است. خب این هم شأن ما نیست؛ اسلامى نیست.