رفتن به محتوای اصلی

آزادی

نام‌های دیگر: آزادی فردی، آزادی منطقی، آزادی اعطایی، آزادی‌های مشروع

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مفهوم آزادی، حدود آن در اسلام و تفاوتش با برداشت‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت عید مبعث— ۱۳۶۴/۰۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۴۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

گاهی یک چنین انسان اوج میگیرد، اما همین انسان را شما در این مجامع غربی میبینید اسیر تمایلات پست مادی، اسیر ظلم‌ها، اسیر تبعیض‌ها، اسیر تلقین‌های پست کننده، اسیر خفتها، ذلتهاست؛ این چه چیزی است که انسانها را اینجور اسیر میکند؟ این همان «اصر»هاست؛ این همان غلها و زنجیرهاست. پیغمبرها وقتی وارد جامعه میشوند، اولین کارشان این است که غلها را، زنجیرها را از گردن این زندانی باز کنند. لذا شما میبینید که وقتی رسول گرامی اسلام می‌آید و دعوت خودش را میگوید و لااله‌الّاالله را میگوید، یک غلام سیاه که در آن جامعه آنقدر محکوم هست به ذلت و نکبت و حقارت، در مقابل ارباب خودش که یک آقازاده‌ی بزرگ یا یک آقای متنفذ هست می‌ایستد، حرفش را میزند، سخن دلش را ابراز میکند و با او مقابله میکند، با او بحث میکند. این در زندگی همه‌ی پیغمبران بوده. چی این انسان را اینجور رها کرد؟ همین که غلها و زنجیرها را از پای او باز کردند؛ آزادی یعنی این. پس مفهوم آزادی در قرآن کریم، در روایات، در متون اسلامی آمده؛ حالا این آزادی چی هست، عرض کردم، بعدها، در بحثهای بعدی، حدود و مرزهای این آزادی را ان‌شاءالله مشخص میکنیم که معلوم بشود این آزادی با بیبندوباری یکی نیست؛ با گمراهی یکی نیست؛ با خودرأیی و خودکامگی یکی نیست؛ با وحشیگری و بیضابطگی یکی نیست.
آزادى در منطق ما، آزادى‌اى است که اسلام به ملّتها میبخشد و آنان را به کوه استوارى در برابر سلطه‌گران ظالم و غاصب تبدیل میکند؛ همان‌ طور که در مورد ملّت ایران اتّفاق افتاد و این معجزه پدید آمد. و این آزادى در کشور ما همواره هست و خواهد بود و همه‌ى آحاد ملّت باید آن را حفظ کنند. مسئولان کشور باید مانند همیشه، پاس حضور مردمى و تأثیر تعیین‌کننده‌ى آن در استقلال کشور را بدارند و به طور روزافزون مردم را به حضور و فعّالیّت در صحنه‌هاى سیاسى و اقتصادى، فرهنگى و دفاعى و امنیّتى تشویق نمایند.
معنا و مفهوم شعار «آزادی» که ملت اسلام و ملت ایران سر میدهد چیست؟ آزادی از سلطه زورگویان، آزادی از دخالت و نفوذ بیگانگان، آزادی از دخالتهای عناصری که هرجا دخالت کرده‌اند، شرّ و فساد و بدبختی و حتی فقر و نکبت به وجود آورده‌اند. شما نگاه کنید به کشورهایی که - به اصطلاح - به آنها کشورهای در حال توسعه، یا عقب‌افتاده، یا کشورهای جهان سوم میگویند. کدامیک از آنها توانستند از ناحیه دخالت امریکا، دخالت بانک جهانی، دخالت مراکز و اقطاب سیاسی عالم، طرْفی ببندند و کاری بکنند و سعادتی برای خودشان درست کنند!؟ ملت مستقل و آزاد، آن ملتی است که بتواند روی پای خود بایستد، با امکانات خود کار کند، با اراده خود حرکت کند، با وحدت و با جهتگیری صحیح، با آنچه که به صلاح او، برای او و تأمین‌کننده آینده اوست، حرکت کند؛ این ملت به جایی خواهد رسید. همچنان که ملت ایران در این نوزده سال‌واندی که تا امروز از انقلاب عظیم و شکوهمند میگذرد، گامهای بلندی برداشته و کارهای بزرگی انجام داده است. البته ما تا هدف نهایی، خیلی فاصله داریم و خیلی باید تلاش کنیم؛ اما به برکت آزاد شدن از جاذبه مغناطیسی غلطِ مضرِّ بیمارگونه استکبار جهانی، توانستیم به خودمان بپردازیم. چقدر آثار علمی، چقدر شکوفاییها، چقدر حرکتهای عظیم، چقدر حیثیّت و چقدر امید در این ملت به وجود آمد! این ملت زنده شد. بایستی این راه همین‌طور ادامه پیدا کند.

آزادی اسلامی مایهٔ استواری ملت‌ها در برابر سلطه‌گران و لزوم حفظ آن

آزادى در منطق ما، آزادى‌اى است که اسلام به ملّتها میبخشد و آنان را به کوه استوارى در برابر سلطه‌گران ظالم و غاصب تبدیل میکند؛ همان‌ طور که در مورد ملّت ایران اتّفاق افتاد و این معجزه پدید آمد. و این آزادى در کشور ما همواره هست و خواهد بود و همه‌ى آحاد ملّت باید آن را حفظ کنند. مسئولان کشور باید مانند همیشه، پاس حضور مردمى و تأثیر تعیین‌کننده‌ى آن در استقلال کشور را بدارند و به طور روزافزون مردم را به حضور و فعّالیّت در صحنه‌هاى سیاسى و اقتصادى، فرهنگى و دفاعى و امنیّتى تشویق نمایند.

رد آزادی فساد و فریب و استثمار به سبک غرب

نظام اسلامى هرگز نخواسته آزادى را که پرچم‌دار آن اسلام و قرآن است، از مدّعیان دروغ‌گوى آزادى در نظامهاى غربى بیاموزد. ما آزادىِ فساد و بى‌بندوبارى و هرزگى و آزادىِ دروغ و تزویر و فریب و آزادىِ ظلم و استثمار و تجاوز به حقوق ملّتها را که غرب پرچم‌دار و مرتکب آن بوده است، صریحاً و قاطعاً رد میکنیم. ما آن آزادى را که به سلمان رشدى مرتدّ نابکار اجازه‌ى اهانت به مقدّسات یک میلیارد انسان را میدهد امّا به مسلمانان انگلیس حتّى حقّ شکایت از او را هم نمیدهد، یا به دولت آمریکا حقّ تحریک و سردستگى اوباش مخالف با یک حکومت مردمى را میدهد امّا به آن حکومت مردمى حقّ …

نقد حساسیت دوگانهٔ غرب به منع آزادی و بی‌اعتنایی به استبداد

کشورهایى هستند که در آنها آزادى سیاسى و دموکراسى به ‌هیچ ‌وجه نیست؛ مکرّر عرض کرده‌ایم، حتّى مجلس قانونگذارى وجود ندارد ــ خب میدانید دیگر؛ هستند کشورهایى، نمیخواهیم حالا تصریح به اسم بکنیم ــ حسّاسیّتى روى اینها نیست امّا اگر کشورى نگذارد مردم مست کنند، الواطى کنند، عربده‌کشى بکنند، جلویشان را بگیرد، حسّاسیّت هست و [میگویند] آقا شما جلوى آزادى مردم را گرفته‌اید! روى آن منع آزادى حسّاسیّتى نیست، روى این هست! البتّه یک مقدارى از آن به ‌خاطر خصومت با جمهورى اسلامى است امّا یک مقدار زیادى هم به ‌خاطر این است که فرهنگ حاکم و مسلّط و غالب از نظر اروپایى‌ها، فرهنگ آنها است؛ آن فرهنگ بایستى مورد قبول قرار بگیرد؛ هر چه آنها مستحسن میشمرند، مردم دنیا باید مستحسن بشمرند! …

احساس آزادی همگانی در دوران انقلاب، مثبت به شرط آنکه خرابکاری نکند

… را میشکند، میگسلد و هر کسی احساس آزادی میکند ــ حالا البتّه یک زنجیرهایی از قانون و مانند اینها بسته میشود یعنی خود انقلاب میبندد؛ امّا دیگر آن زنجیرهایی که به مرور زمان به‌ وجود آمده، انقلاب که اینها را نمیبندد؛ اینها هم خودش به‌ وجود نمی‌آید، چه بهتر! بنابراین همه احساس آزادی میکنند ــ و این چیز خوبی است؛ منتها من و شما باید توجّه داشته باشیم که این آزادی‌ای که احساس میشود، یک جا خرابکاری نکند. مثلاً سابق اگر در محیط‌های ادبی، کسی یک شعری میخواند که به‌ هر حال مورد تأیید نبود، به‌ طور طبیعی این را رد میکردند، طرد میکردند. البتّه نمیخواهم بگویم سابق هر شعری بود، خوب بود؛ نخیر، سابق هم شعر چرند الی‌ماشاءالله‌، شاعر بی‌ربط الی‌ماشاءالله‌؛ کم نه، فراوان …