رفتن به محتوای اصلی

آزادی بیان

نام‌های دیگر: آزادی اطلاعات

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حق اظهار نظر و نقد و حدود آن در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جمع اعضای انجمن اسلامی دانشگاه تهران (ماهیت اصلاحات ارضی)— ۱۳۴۲/۰۲/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۲
۱۳۴۲۱۳۶۲

فقط سال ۱۳۶۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مطبوعات در عین حال که یک موسسه محترم و بسیار موثرند، لکن باید روی موازین مطبوعاتی و خدمت به ملت رفتار کنند. آزادی قلم و آزادی بیان معنایش این نیست که کسی بر ضد مصلحت کشور قلمش آزاد است که بنویسد، بر خلاف انقلابی که مردم پایش خون داده‌اند بنویسد. همچو آزادی صحیح نیست. قلم آزاد است که مسائل را بنویسد؛ لکن نه اینکه توطئه بر ضد انقلاب بکند. بیان آزاد است که مطالبی اگر دارد بنویسد؛ آن هم مطالبی که به او داده می‌شود. از همه اشخاص بنویسد، بدون توطئه. وقتی ما دیدیم که در یک روزنامه‌ای از یک اشخاصی مطالب نوشته می‌شود که اینها عمال اجانب هستند و می‌خواهند مملکت ما را باز به خرابی بکشند و از آن طرف مقالاتی و مطالبی که راجع به مسائل نهضت است، راجع به مسائل اسلام است، یا تحریف می‌شود یا نوشته نمی‌شود. این طور مطبوعات را ما نمی‌توانیم برایش احترام قائل بشویم. برای مطبوعاتی ما احترام قائل هستیم که بفهمد آزادی بیان و آزادی قلم یعنی چه. گفته می‌شود که مردم آزادند، یعنی آزاد است انسان که بزند سر مردم را بشکند؟! آزاد است که قانون‌شکنی بکند؟ آزاد است که بر خلاف مسیر ملت عمل بکند؟ آزاد است که توطئه بکند بر ضد ملت؟ اینها آزادی نیست. در حدود قوانین، در حدود کارهای عقلایی، آزاد است. و ما در بعضیمطبوعات- حالا من اسم مطبوعات را نمی‌برم- لکن در بعض‌ مطبوعات می‌بینیم که اینها از آزادی سوء استفاده می‌کنند؛ به گمان اینکه یا به خیال اینکه آزادی است می‌خواهند از مردم آزادی را سلب کنند. این مردم با این زحمتی که در این سالهای طولانی کشیده‌اند و با این خونهایی که در این دو سال اخیر داده‌اند می‌خواهند آزاد باشند. بعضی مطبوعات می‌خواهند از اینها سلب آزادی بکنند؛ به اسم «آزادی قلم» بر خلاف مسیر ملت عمل بکنند. دست اشخاصی که می‌خواهند اختناق در ملت ایجاد کنند، می‌خواهند چپاولگری کنند، بعضی مطبوعات دست آنها را دارند باز می‌کنند؛ و این معنی، آزادی نیست؛ این معنی، خیانت است. اینکه داده می‌شود به ملت، آزادی است؛ نه خیانت. آزادی قلم است؛ نه خیانت قلم. آزادی بیان است؛ نه بیان خائنانه.
شما خیال می‌کنید در انقلابات دیگر آزادی می‌دهند؟ آزادی به مردم نمی‌دادند. بعد از انقلاب تمام مطبوعات را جلویش می‌گرفتند؛ تمام مجالس را جلویش می‌گرفتند؛ تمام دستجات را جلویش می‌گرفتند؛ همه را به طور اختناق جلویش می‌گرفتند؛ به اسم اینکه انقلاب است، در انقلاب باید این چیزها بشود لکن این انقلاب اسلامی جلوی هیچ طایفه‌ای را نگرفت و جلوی هیچ قلمی را نگرفت تا چند ماه که معلوم شد که می‌خواهند توطئه کنند. توطئه‌گرهایی که بر ضد اسلام می‌خواستند توطئه بکنند یک چند نفر را جلویشان را گرفتند که نه، چه بکنید. البته حالا هم یک قلمهای فاسد باز می‌گویند چرا جلوی فلان مجله، چرا فلان مجله. نمی‌دانند اینها که خوب، آن مجله، روزنامه، تمام چیزش از اسرائیل بوده است. اینها توقع این را دارند که اسرائیل هم که در اینجا می‌خواهد توطئه کند نباید جلویش را گرفت! باید آزاد کرد قلم را، قلمْ آزاد! قلمی آزاد است که توطئه‌گر نباشد. قلمی آزاد است، روزنامه‌ای آزاد است، که نخواهد این ملت را به عقب و به تباهی بکشد. این قلمها، همان سرنیزه سابق است که می‌خواهند ملت را به تباهی بکشند، البته ملت تحمل نمی‌کند که جوانهایش را داده، حالا چهار نفر پشت‌میزنشین و بالانشین بنشینند و طرح بدهند و درست بکنند و بگویند که قلمها آزاد نیست؛ چه آزاد نیست؟ کدام قلمها آزاد نیست؟ قلمهای فاسد نباید آزاد باشد. الآن هم فاسدهاشان خیلیهایشان آزادند، مِنْ جمله همین قلمهایی که می‌گویند چرا آزاد نمی‌گذارید. اینها هم‌ الآن توطئه‌گر هستند.

باز بودن فضای گفتن و نوشتن برای همه

… است تا حالا هم هست. شوروی تا حالا هم توی اختناق است، زندگی او به این است که با سرنیزه به مردم تحمیل بکند. یک روز سرنیزه را بردارند ملتش این طور نیست که با او موافقند و ما هیچ اصلًا- بر خلاف همه انقلابات- ابداً هیچ اختناقی حالایش هم نیست، آن وقت هم نبوده. اصلًا، دروازه‌ها [باز] بود، هر کس هر چه دلش می‌خواست می‌گفت، هر روزنامه‌ای هر چه دلش می‌خواست می‌نوشت، هر کسی هر کاری می‌خواست می‌کرد.

جواز گفتن رأی شخصی و تفکیک آن از فسادانگیزی

و من تکرار می‌کنم مجلس بالاترین مقام است در این مملکت. مجلس اگر رای داد و شورای نگهبان هم آن رای را پذیرفت، هیچ کس حق ندارد یک کلمه راجع به این بگوید. من نمی‌گویم رای خودش را نگوید؛ بگوید؛ رای خودش را بگوید؛ اما اگر بخواهد فساد کند، به مردم بگوید که این شورای نگهبان کذا و این مجلس کذا، این فساد است، و مفسد است یک همچو آدمی، تحت تعقیب مفسد فی الارض باید قرار بگیرد.

بی‌مانع بودن رأی مخالف آرام همراه با التزام عملی

… ممکن است با بسیاری از چیزها، من که یک طلبه هستم، مخالف باشم. لکن وقتی قانون شد [تصویب‌] خوب، ما هم می‌پذیریم. بعد از اینکه یک چیزی قانونی شد دیگر نق زدن در آن، اگر بخواهد مردم را تحریک بکند، مفسد فی الارض است؛ و باید با او دادگاهها عمل مفسد فی الارض بکنند. و اگر نه، رای می‌دهد آرام. با رای آرام هیچ کس مخالف نیست. شما می‌گویید که نخیر، اینکه گفتند اینها اشتباه کردند؛ ولی ما در مقام عمل قبول داریم. رایمان این است که این جوری نیست؛ اما در عمل ملتزم هستیم.