رد منحرفدانستن مخالف؛ سابقهٔ هزارساله و اشکالنداشتن عقاید متفاوت طلاب
… طاغوت با کمک سایر اقشار تلاش نمودهاید. من به شما علاقه دارم و امیدوارم به آرمان اسلامیمان که حکومت اسلام در جهان و شکست دشمنان آن است برسیم. شما باید مطمئن باشید که قویترین بازوی شما، طلاب جوان حوزهها میباشند لذا نمیشود و نباید آنها را به حساب نیاورد. شما دوستان اگر خیال کنید همه در مسائل اعتقادی باید آنچه را شما قبول دارید قبول داشته باشند والا منحرف هستند، بدانید که راه درستی نمیروید. بحمدالله در حوزههای علمی یکی از مسائل حل شده که سابقه تاریخی بیش از هزار ساله دارد اختلاف آرا در زمینههای مختلف است. طلاب جوان دارای شور و شوقی میباشند که به واسطه آن انقلاب اسلامی پیروز شد؛ همان شور و شوقی که سینههاشان را در مقابل گلولههای شاه و صدام قرار داده است حال اگر آنان دارای اعتقاداتی باشند که با آنچه شما بدان اعتقاد دارید جور نباشد اشکالی ندارد. مسئله دیگر اینکه شما در قم مجموعهای را تشکیل دادهاید که هر کدام از شما هر حرکتی بنماید به عنوان آن مجموعه ثبت میگردد، هوشیارانه به این مسئله توجه کنید که ممکن است کسانی که وابسته به گروه و حزب و سازمانی هستند بخواهند از طریق شما و زیر پرچم شما مقاصد خود را …
اختلاف در مسائل نه میان اشخاص به شیوهٔ مباحثهٔ طلاب
… هستند سر یک مسئله علمی کار به آنجایی میرسد که این فریاد سر او میزند، او فریاد سر این میزند، لکن به مجرّد اینکه مباحثه تمام شد، همان دو تا برادرند که بودند؛ همان دو تا دوستند که بودند. هیچ ابداً دیگر دنباله ندارد که آن مطالب را او گفته، این مطلب را ما. با هم برادریم، مطالب با هم دعوا دارند. مسائل که طرح میشوند، آن مسائل با هم اختلاف دارند. آنهایی که مسائل را طرح میکنند، مسائلشان باید با هم اختلاف داشته باشد، نه خودشان. خودشان دوست، رفیق و برادر، ولی مسائل را باید طرح بکنند و اشکال دارند، بکنند و طرح بکنند مسائلی که روی مصالح اسلام است، روی مصالح کشور است و آن مقداری که میتوانند بررسی بکنند و آن مقداری که قدرت دارند نظر بدهند، لکن بعد از اینکه مجلس تمام شد، همان طوری که بعد [از] اینکه مباحثه طلبهها تمام شد، مینشینند با هم چای میخورند و رفیق و دوست هستند، آنها هم همین طور باشند.
حل اختلاف با برادری نه بهطور خصمانه
بنابراین، بهترین مباحثهها همین مباحثه برادرهاست با هم که [در] کارهایشان، اگر اختلافی هم دارند، [با] برادری حل میکنند، نه به طور خصمانه.
وجود و لزوم اختلاف رأی، متمایز از اختلاف اساسی
… اما اختلاف اساسی که بخواهد این دسته، دسته دیگر را محکوم کند یا فرض کنید که توهین کند آن دسته، دسته دیگر را، این برای این است که ما ضعیفیم در ایمان. اگر ما قوی در ایمان بودیم، شما ملاحظه میکنید اگر همه انبیا در یک روز جمع بودند هیچ همچو اختلافاتی نداشتند. خوب، البته ما این طور نیست که بتوانیم اختلافات آرا را رفع کنیم. اختلافات آرا هست و باید هم باشد. اما آن چیزی که لازم است این است که به مردم، به دستجات مختلف، به همه ائمه جمعه، ائمه جماعات، روحانیون سراسر کشور و سایر قشرها این معنا توصیه بشود که در سر یک چیزهایی که مربوط به نفسانیت است نزاع نکنند. آن طور نیست که بعضی نزاعها مربوط به اسلام باشد، به خدا …
مخالفت در نظر ملازم دشمنی نیست
لازم نیست که انسان وقتی که در یک مطلبی مخالف یک کس دیگری است، دشمن او هم باشد. همه مسلمان، همه مومن، همه اهل این کشور و همه مصلحت این کشور را میخواهید و ما و شما هم مصلحت اسلام را میخواهیم و هم مصلحت این اشخاصی که در دار الاسلام زندگی میکنند و تحت لوای اسلام هستند، از نمایندگانی که سایر اقلیتها هستند و مصالح آنها [را میخواهیم]. …