مطبوعات در عین حال که یک موسسه محترم و بسیار موثرند، لکن باید روی موازین مطبوعاتی و خدمت به ملت رفتار کنند. آزادی قلم و آزادی بیان معنایش این نیست که کسی بر ضد مصلحت کشور قلمش آزاد است که بنویسد، بر خلاف انقلابی که مردم پایش خون دادهاند بنویسد. همچو آزادی صحیح نیست. قلم آزاد است که مسائل را بنویسد؛ لکن نه اینکه توطئه بر ضد انقلاب بکند. بیان آزاد است که مطالبی اگر دارد بنویسد؛ آن هم مطالبی که به او داده میشود. از همه اشخاص بنویسد، بدون توطئه. وقتی ما دیدیم که در یک روزنامهای از یک اشخاصی مطالب نوشته میشود که اینها عمال اجانب هستند و میخواهند مملکت ما را باز به خرابی بکشند و از آن طرف مقالاتی و مطالبی که راجع به مسائل نهضت است، راجع به مسائل اسلام است، یا تحریف میشود یا نوشته نمیشود. این طور مطبوعات را ما نمیتوانیم برایش احترام قائل بشویم. برای مطبوعاتی ما احترام قائل هستیم که بفهمد آزادی بیان و آزادی قلم یعنی چه. گفته میشود که مردم آزادند، یعنی آزاد است انسان که بزند سر مردم را بشکند؟! آزاد است که قانونشکنی بکند؟ آزاد است که بر خلاف مسیر ملت عمل بکند؟ آزاد است که توطئه بکند بر ضد ملت؟ اینها آزادی نیست. در حدود قوانین، در حدود کارهای عقلایی، آزاد است. و ما در بعضیمطبوعات- حالا من اسم مطبوعات را نمیبرم- لکن در بعض مطبوعات میبینیم که اینها از آزادی سوء استفاده میکنند؛ به گمان اینکه یا به خیال اینکه آزادی است میخواهند از مردم آزادی را سلب کنند. این مردم با این زحمتی که در این سالهای طولانی کشیدهاند و با این خونهایی که در این دو سال اخیر دادهاند میخواهند آزاد باشند. بعضی مطبوعات میخواهند از اینها سلب آزادی بکنند؛ به اسم «آزادی قلم» بر خلاف مسیر ملت عمل بکنند. دست اشخاصی که میخواهند اختناق در ملت ایجاد کنند، میخواهند چپاولگری کنند، بعضی مطبوعات دست آنها را دارند باز میکنند؛ و این معنی، آزادی نیست؛ این معنی، خیانت است. اینکه داده میشود به ملت، آزادی است؛ نه خیانت. آزادی قلم است؛ نه خیانت قلم. آزادی بیان است؛ نه بیان خائنانه.آزادی بیان
نامهای دیگر: آزادی اطلاعات
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
حق اظهار نظر و نقد و حدود آن در جامعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در جمع اعضای انجمن اسلامی دانشگاه تهران (ماهیت اصلاحات ارضی)— ۱۳۴۲/۰۲/۱۰
سیر زمانی
از ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۲۱۳۴۲۱۳۶۲
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
شما خیال میکنید در انقلابات دیگر آزادی میدهند؟ آزادی به مردم نمیدادند. بعد از انقلاب تمام مطبوعات را جلویش میگرفتند؛ تمام مجالس را جلویش میگرفتند؛ تمام دستجات را جلویش میگرفتند؛ همه را به طور اختناق جلویش میگرفتند؛ به اسم اینکه انقلاب است، در انقلاب باید این چیزها بشود لکن این انقلاب اسلامی جلوی هیچ طایفهای را نگرفت و جلوی هیچ قلمی را نگرفت تا چند ماه که معلوم شد که میخواهند توطئه کنند. توطئهگرهایی که بر ضد اسلام میخواستند توطئه بکنند یک چند نفر را جلویشان را گرفتند که نه، چه بکنید. البته حالا هم یک قلمهای فاسد باز میگویند چرا جلوی فلان مجله، چرا فلان مجله. نمیدانند اینها که خوب، آن مجله، روزنامه، تمام چیزش از اسرائیل بوده است. اینها توقع این را دارند که اسرائیل هم که در اینجا میخواهد توطئه کند نباید جلویش را گرفت! باید آزاد کرد قلم را، قلمْ آزاد! قلمی آزاد است که توطئهگر نباشد. قلمی آزاد است، روزنامهای آزاد است، که نخواهد این ملت را به عقب و به تباهی بکشد. این قلمها، همان سرنیزه سابق است که میخواهند ملت را به تباهی بکشند، البته ملت تحمل نمیکند که جوانهایش را داده، حالا چهار نفر پشتمیزنشین و بالانشین بنشینند و طرح بدهند و درست بکنند و بگویند که قلمها آزاد نیست؛ چه آزاد نیست؟ کدام قلمها آزاد نیست؟ قلمهای فاسد نباید آزاد باشد. الآن هم فاسدهاشان خیلیهایشان آزادند، مِنْ جمله همین قلمهایی که میگویند چرا آزاد نمیگذارید. اینها هم الآن توطئهگر هستند.شاهدها (۵۵ پاراگراف)
توصیه به نهراسیدن از دفتر امام و خود امام و نفی قصد تحمیل
حالا در هر صورت، از حالا به بعد است صحبت. اما اینکه شما نه از دفتر امام بترسید؛ نه از خود امام. هیچ وقت فکر این نکنید که ما درصدد این باشیم که یک تحمیلی بکنیم. ما مصالح را بگوییم اشکال ندارد هر چی هم بگویند، بگویند: تلفن کن. هر وقت گفتند که ما تلفن میکنیم به دفتر امام، بگویند: برو تلفن کن، برو به خودش بگو.[4]آزادی بیان و بحث در چارچوب قوانین اسلام و قانون اساسی
… فحشا درست کنند. این آزادی آزادی غربی است- البته به استثنای دزدیاش- این آزادی غربی [است] که هر کس هر کاری دلش میخواهد بکند و لو اینکه فحشا باشد، و لو اینکه یک کارهایی باشد ناشایسته. این طور آزادی در ایران نمیتواند باشد. آزادی در حدود قانون باید باشد. قوانین اسلام را باید ملاحظه کرد؛ در چهارچوب قوانین اسلام، در چهارچوب قانون اساسی، بیانْ آزاد و بحثْ آزاد. این اشتباهی است که میکنند.آزادی کنونی مردم در گفتن بهعنوان نعمتی از سوی اسلام
امروز شما همه اینجا هستید، با کمال آزادی هر چه میخواهید میگویید. این چه نعمتی است که به شما ارزانی شده است، این را کی داد غیر از اسلام؟ آنها که میگویند اسلام چه کرد میدانند که اسلام چه کرده است؛ میخواهند جلو نرود! آنها نه اینکه نمیدانند که چه شده است! میدانند که تمام حیلههای آنها نقش بر آب شده است؛ میدانند که قدرتهای بزرگ در هم شکست؛ میدانند که این سد عظیم شیطانی تا ابد شکسته شد لکن …آزادی بیان و قلم و عقیده برای همگان، بدون اجازهٔ توطئه
… را خنثی کنند. همه میدانند این پیروزی از قدرت اسلام است و مسلمین با دادن خون شریف خود آن را به دست آوردهاند و فرصت طلبان میخواهند بدون فعالیت مثبت از آن بهره بردارند و با حیله و حربه فریبکاری خود را جا بزنند. ملت ایران باید با هوشیاری از آنان جلوگیری کنند. در صورتی که آزادی بیان و قلم و عقیده برای همگان آزاد میباشد و لکن مردم توطئه را هرگز اجازه نمیدهند.ابراز آزادانهٔ عقاید همه در جامعهٔ اسلامی
… بدون گرایش به چپ و راست قیام نموده است و موفقیتهایی را به دست آورده است که تمام خائنین داخلی و خارجی را به لرزه انداخته است؛ و آنان در کمینند تا هر آن- چون گذشته- شما را نابود گردانند. به همین جهت باید سعی کنید تا با اتحاد خویش، جامعه اسلامی به وجود آورید؛ جامعه اسلامی که در آن همه آزادانه عقاید خود را ابراز دارند.آزادی همگان در گفتن و نوشتن اشتباهات در روزنامهها
امام: اشتباهات را همیشه باید گفت. اشتباهات را کسی نمیتواند [نادیده بگیرد] من که نمیگویم باید هر کسی اشتباه کرد شما تبعیت بکنید! اشتباهات را باید بگویید. همه آزادند در گفتن. بنویسند، بگویند، در روزنامهها بنویسند.آزادی جناحهای سیاسی در اظهار عقاید در جمهوری اسلامی
- حکومت ما جمهوری اسلامی است که متکی بر آیات قرآنی است و قانونش، قانون اسلام است و جناحهای سیاسی در آنجا در اظهار عقاید خود آزادند.توقع آزادی بیان از دولت فرانسه
امام: من از اینکه دولت فرانسه- بعد از سختگیری اولیه- آزادمان گذاردند، قدردانی میکنیم. البته از دولت فرانسه هم که آزادی در دین و آزادی بشر را محترم میشمارد. ما همین توقع را در آزادی بیان داریم و خودمان را آزاد میبینیم.سرکوب سخن و قلم و پرشدن زندانها از آزادیخواهان در پنجاه سال
بگویید به مردم اینجا که مردم ایران که قیام کردهاند برای یک مطلب واضحی است که همه بشر قبولش دارد که آزاد باید باشد؛ نباید هی در حبسش کنند، نباید جلویش بگیرند که حرف نزن! بیخ گلویش را فشار بدهند که نباید یک کلمه حرف بزنی! قلمش را بشکنند که نباید بنویسی! قلمها را اینها شکستند؛ قدمها را شکستند در این پنجاه سال. حبسها پر بود از اشخاصی که آزادی میخواستند در این پنجاه سال. حالا قیام کردهاند و حقوق واضح ملی خودشان را، آنکه از حقوق بشر است و از اولین حقوق بشر است: آزادی، استقلال، حکومت عدل، این را میخواهند مردم. این تبلیغاتی که، از قراری که میگویند در هر سال صد میلیون دلار ایشان خرج تبلیغات خودش میکند که بگویند چشم و ابرویش …حق اظهار عقیده برای هر کس در دولت اسلامی
- دولت اسلامی یک دولت دموکراتیک به معنای واقعی است و برای همه اقلیتهای مذهبیآزادی به طور کامل هست و هر کس میتواند اظهار عقیده خودش را بکند. و اسلام جواب همه عقاید را به عهده دارد و دولت اسلامی تمام منطقها را با منطق جواب خواهد داد. و اما من هیچ فعالیت در داخل خود دولت ندارم و به همین نحو که الان هستم، وقتی هم که دولت اسلامی تشکیل شود، نقش هدایت را دارم.آزادی بیان، انتخابات و مطبوعات از ابتداییترین حقوق بشر
… و ما در ایران که هستیم میبینیم که اعلامیه حقوق بشر را امریکا، انگلستان، روسیه- اینها- امضا کردند، ایران هم امضا کرده؛ تا چه حد در ایران اینهایی که اعلام کردند حقوق بشر را و اعلامیه دادند برای حقوق بشر، تا چه حد ایران را در این حقوق اولیه بشر مراعات کردند؟ آزادی بیان، آزادی انتخابات، آزادی مطبوعات، آزادی رادیو- تلویزیون، تبلیغات، این از حقوق بشر و از ابتدایی ترین حقوق بشر است. امریکا نمیداند که ما نه یک تبلیغات آزاد داریم نه یک مطبوعات آزاد داریم؟! الآن تمام مطبوعات ایران تعطیل است از باب اینکه دوباره حکومت نظامی آمد و همه را سانسور کرد و عده زیادی را گرفت، عده زیادی از اشخاص مختلف؛ تا حالا ششصد نفر میگویند از سرشناسها را …آزادی کمونیستها در بیان عقاید در جمهوری اسلامی
- اسلام بیش از هر دینی و بیش از هر مسلکی به اقلیتهای مذهبی آزادی داده است. آنان نیز باید از حقوق طبیعی خودشان که خداوند برای همه انسانها قرار داده است، بهرهمند شوند. ما به بهترین وجه از آنان نگهداری میکنیم. در جمهوری اسلامی کمونیستها نیز در بیان عقاید خود آزادند ...آزادی بشر در اظهار نظر و سلب آن از مردم و مطبوعات
«فضای باز سیاسی» در ایران یعنی اختناقِ همه چیز! سانسور همه مطبوعات و جلوگیری از هر اظهار نظر! بشر در اظهار نظر خودش آزاد است، «فضای باز سیاسی» یعنی جلوگیری از هر اظهار نظری! در زندگی خودش، در مقدراتِ خودش هیچ حق اظهار نظر ندارد! مطبوعات هیچ حق ندارند که یک کلمه بر خلاف آنکه دیکته به آنها میشد بنویسند! خوب، حالا اخیراً یک قدری اینها صحبتهایی میکنند و رادیو هم همین طور؛ و این توجه عمومی و این مشتهای گره کرده برادران ما در ایران- این- موجب این شد که نتوانند دیگر همچو آن طور که دلشان میخواست عمل بکنند. حالا هم باز به آن آزادی نیست و لهذا میبینید که در تمام …نبود حق اظهار نظر برای مردم و مطبوعات در رژیم پهلوی
«آزادی» و «فضای آزاد سیاسی» معنایش این است که هیچ کس حق اظهار نظر ندارد، چنانچه مطبوعات ما حالا هم حق اظهار نظر ندارند! اگر یک وقتی آزاد بشود مطبوعات ما و دستگاههای تبلیغاتی، از قبیل رادیو و تلویزیون و اینها، آن وقت معلوم میشود قضیه چه هست و چه بوده؛ یعنی حالا نه من و نه شما و نه اکثر مردم اطلاع نداریم از اینکه چه گذشته است. ما اطلاع از این ظواهر داریم؛ از این خیابانها که …بنا شدن پیشرفت اسلام بر بحث آزاد و مبارزه با سانسور
… از منابع ثروت کشور را در اختیار روسها گذاشته است. اسلام میخواهد ایران مستقل باشد. کدامیک از این دو محافظهکارانه است؟ رژیم شاه همه آزادیها را در ایران از میان برده است. اگر ما محافظه کار بودیم نباید خواهان آزادی رای و برابری امکانات اقتصادی و سیاسی میشدیم. اما اسلام در چنان حدی از کمال است که از ابتدای طلوع، پیشرفت خود را بر بحث آزاد و مبارزه با سانسورها بنا گذاشته است. رژیم شاه به اقرار دست نشاندگانش در مجلس و در مطبوعات و در حکومت، غرق در فساد بوده است و گردانندگان این رژیم، میلیاردها ثروت کشور را دزدیده و بر باد دادهاند، آیا مخالفت با این فساد، محافظه کاری است؟ رژیم شاه، اقتصاد ملی را بکلی متلاشی کرده است. درباره این امر …ادعای ظاهری آزادی قلم از سوی وابستگان رژیم
اینها نشستند و یک دستهای را، شاید یک دستهای را درست کردهاند که اینها از دار و دسته خودشان است؛ گاهی وقتها یک چیزی بنویسند، یک کلمهای بنویسند و افهام کنند که نه، آزاد است، قلم آزاد است، قلمها آزادند. البته در بین اینهایی که مینویسند عده شریفی هستند از همه طبقات که مینویسند، که الآن با همه خطراتی که هست، هم در قم یک عده کثیری از فضلا و از مدرسین- ایّدهم الله- هست که مینویسند فجایع را و همه مطالب را تقریباً مینویسند و منتشر میکنند و امضا میکنند، و هم …سلب حق حقگویی و انتقاد از همه در سراسر کشور
… را دو دستی تقدیم اجانب نموده، و آن پول ناچیز را که میگیرد تقدیم میکند و در مقابل، آهن پارههایی میگیرد که هیچ دردی از ملت دوا نمیکند! آن شخصی نجات دهنده است که با مصونیت دادن اتباع اجانب، کشور را از حیثیت ساقط و به شکل مستعمره عقب افتاده درآورده است! مردَکی حافظ آزادی ملت است که در سرتاسر کشور، احدی را حق یک کلمه حقگویی و انتقاد نمیدهد و پلیس ننگینش بر سر این ملت مظلوم سایه افکنده! شاهی عدالتگستر است که در هر چند گاهی، با قتل عام، ملتی را به عزا مینشاند!دستگیری و زندان به سبب یک کلمه نصیحت یا سخن بر منبر
همان طوری که در زمان حجاج و ابن زیاد و اینها بود که همان احتمال این معنا را که شیعه علی- علیه السلام- باشد کافی بود. حالا هم یک احتمال ضعیفی بدهند که این مثلًا چطور است؛ این کافی است برای اینکه او را بگیرند، او را زجر کنند، او را چه بکنند. یک کلمه نصیحت کسی میکند و یک کلمه نصیحت را یک کسی منتشر میکند، میگیرند او را. حالا معلوم هم نیست از کجا هست. یک کسی یک کلمه در سر منبر حرف میزند، یک کلمهای که اصلًا خیلی هم برخورد ندارد؛ همان ادنی کلمه همان و او را گرفتن و حبس کردن همان! ما موظف نیستیم که این جنایات را- لا اقل- ذکرش بکنیم؟!آزادی تبلیغات تلویزیون در برابر سلب آزادی تبلیغ از روحانیت
… خیرخواهی است؛ خدا میداند خیر شما را ما میخواهیم. خوب به ما هم یک دستگاه فرستنده بدهید؛ اجازه بدهید مسلمینْ خودشان یک دستگاه فرستنده درست کنند، من ضامن میشوم که بر خلاف صلاح شما- خیلی- نباشد. بله، بر خلاف صلاح ارباب بزرگها هست و نمیگذارند؛ نخواهند گذاشت. اینجا باید «بدتر از یهودی»[6] تلویزیون داشته باشد و هر طور دلش میخواهد تبلیغات بکند لکن تبلیغات ما آزاد نیست؛ «نمیشود؛ این مرتجعین نباید حرف بزنند»! آقا! کجایش ارتجاع است؟مطالبهٔ آزادی خطبا و نویسندگان بهعنوان حق مردم
… اسلام و مسلمین متوجه است، لازم است با وحدت کلمه و اعتصام به حبل الله به شعائر مذهبی اهمیت بیشتر بدهید و جمعیتهای خود را فشردهتر و انبوهتر فرمایید و در مقابل استعمار و دستگاه جبار به صفوف خود در جماعات و اجتماعات مذهبی برای احقاق حق و ابطال باطل بیفزایید. فَامَّا الزَبَدُ فَیَذهَبُ جُفاءً و امّا ما یَنْفَعُ النّاسَ فَیَمْکُثُ فِی الْارضِ[1] هرگز در مقابل اظهار حق و ترویج احکام اسلام از ارعاب و ارهابهای بیمغز نهراسید و در عین کمال آرامش و بهانه ندادن به دست دستگاه جبار حقوق حقه خود را که عمل به احکام اسلام و آزادی خطبای محترم و نویسندگان معظم است مطالبه نمایید و دولتها را از خطر اسرائیل و عمال اسرائیل آگاه نمایید و قطع ید دشمنان اسلام را از ذخایر ملت و دسترنج کارگر و رعیت با کمال جدیت مطالبه نمایید و دولت را از اینکه اجازه داده است اوراق ضاله از قبیل کتاب «انتقاد و طرح قانون خانواده» منتشر شود استیضاح کنید و از خلافکاریها و قانونشکنیهای دستگاه در مجامع عمومی یادآوری نمایید و مظالم دولتها را هر چه بیشتر و با هر وسیله انتشار دهید. و برای عظمت اسلام و ممالک اسلامی و قطع ید اجانب خصوصاً اسرائیل که در حال جنگ با مسلمین و اسلام است، در مجامع عمومی دعا کنید. و از گناهان خود توبه کنید و به ولی عصر و ناموس دهر (عج) برای رفع گرفتاریها پناه ببرید. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.بیاشکال بودن مصاحبه با مخالف در صورت پاسخگویی
… روشنفکران غربزده شاد شوند. فیلمهایی که از خارج به ایران میآید اکثراً استعماری است. لذا فیلمهای خارجی استعماری را حذف کنید مگر صد در صد صحیح باشد. در هر صورت این به عهده شما و مسئولین آنجاست. بار دیگر تذکر میدهم که آنجا را از وابستگان رژیم سابق تصفیه کنید. البته مصاحبه اشکالی ندارد، و لو یک کمونیست بیاید و حرفش را بزند و در همان جا از شخص دیگری جواب گیرد، این مانعی ندارد. خلاصه رادیو- تلویزیون نباید در دست یک عده مفسده جو باشد. با کمال تاسف هنوز ریشههای رژیم سابق هستند. حالا یک قدری جلوی منافعشان گرفته شده. اخلال میکنند و میخواهند همان عیاشیها را بکنند، و رادیو- تلویزیون را برای خودشان دکان کنند. من صریحاً میگویم، ما …فراهم شدن مجال سخن گفتن به برکت نهادهای انقلابی
… هستند، در جاهای دیگر هستند، اینها نمیتوانند. نباید یک وقتی اهانت کنند راجع به مسلمانها، راجع به این اهل علمی که مشغول برای خدمت به این خلق هستند، برای پاسدارها که مشغول خدمت هستند، برای کمیتهها که مشغول خدمت هستند، برای دادگاهها که مشغول خدمت هستند. اگر اینها نباشند، که تو نمیتوانی هی حرف مفت بزنی. اینها اصلًا کاری کردند که مجال دادند به شما که میتوانید حرف بزنید و هر چه دلتان هم میخواهد بگویید.گشایش نسبی در سخن گفتن مردم پس از سالهای اختناق
… [بوده]، و بدتر از زمان استبداد، الآن مملکت ما هست. کیْ در زمانهای استبداد این قدر آدمکشی بود؟ کیْ در زمانهای استبداد این قدر اختناق بود که نه روحانی بتواند صحبت کند، نه سیاسی بتواند صحبت کند، نه دانشگاهی بتواند صحبت کند؛ هیچ کس نتواند یک کلمه حرف بزند؟ در دو سال پیش از این، این طور بود، در چند سال پیش از این. خوب حالا الحمد للّه یک قدری جلو آمدهاند. مردم حالا حرفهایشان را یک قدری میزنند.سلب مجال بیان از نویسندگان در حکومت اختناق
4- نویسندگان امین ما که سالیان دراز در انزوا به سر میبرند و حکومت اختناق و ترور، مجال بیان را از آنان سلب کرده بود، اکنون که مختصر آزادی خود را به بهای خونهای پاک فرزندان رشید اسلام به دست آوردهاند، از آرمان الهی آنان غفلت نورزند و به کار مهم و اساسی افشاگری و روشن کردن نقطه اصلی جنایات اخیر که شخص شاه است بپردازند، و جرایمی که زیر پرده است و مردم نمیدانند، با کمال خلوص بیان کنند، و با این خدمت ارجمند، دیْن خود را به اسلام و ملت ادا کنند. امروز که همه اقشار برای رسیدن به استقلال و آزادی بپاخاستهاند، مسئولیت نویسندگان محترم و مسئول به مرحله بسیار حساسی رسیده است. ملت بر سر دو راهی حیات و مرگ، استقلال همیشگی و بردگی دائمی است؛ انحراف از راه ملت اگر چه یک قدم باشد، کمک به تباهی و نیستی ملت شجاع …وادار کردن خطبا به سکوت مگر در تمجید از حکومت
… اجباری بروید و در حبس و زجر و فشار و اهانت و تبعید به سر برید تا راه برای عمال اجانب و عمال اسرائیل باز شود. کاخنشینان باید در شهوات و هرزگیها غوطهور شوند تا خوشخدمتی کنند و طبقه مزاحم یعنی علمای اعلام اسلام و دانشمندان و جوانان بیدار را از سر راه بردارند؛ خطبا و گویندگان باید از گفتار دم ببندند، مگر آنکه از جنایات و خیانتهای آنها به اسم ترقی و پیشرفت تمجید کنند. نقشه محو و مسخ قانون اساسی است که در آن تضمین اسلام و مذهب و احکام شده است؛ قانونی که در آن تضمین آزادیهای فردی و اجتماعی شده است باید برود و به جای آن سرنیزه، اختناق، حبس بیاید. اینها خیالات خامی است که دستگاه دست نشانده و نوکر مآب در مغزهای تکان نخورده خود …