برخورد خصمانهٔ دولتهای اروپایی با جمهوری اسلامی با وجود روابط دوستانه به سبب مخالفت با اسلام
اروپا یک نمونه است. [ارتباط] با دولتهاى اروپایى را ما مجاز کردهایم؛ از زمان حضرت امام (رضوان الله تعالى علیه) ایشان اجازه فرموده بودند که با دولتهاى اروپایى ارتباط برقرار باشد و وزارت خارجهى ما فعّالیّت فراوانى داشت. خب، حالا من سؤال میکنم، واقعاً با وجود اینکه ما با بسیارى از دولتهاى اروپاى غربى روابط دوستانه و داد و ستد داشتیم و قطع رابطه نبودیم، آیا آنها همانجورى که توقّع میرفت با جمهورى اسلامى برخورد کنند، برخورد کردند؟ نه. تازه آنها از آمریکا ضعیفترند. دیدیم در قضایاى مختلف آن باطن مخالف خودشان با جمهورى اسلامى و با اسلام را نشان دادند. مسئله، مسئلهى اسلام است.
وابستگی کشورهای اروپایی به آمریکا در کارهای اساسی
… ملّت دارد، طبیعى و بدیهى است که چنین چیزى محال است و نظام جمهورى اسلامى بر مبناى دیگرى اصلاً به وجود آمده. در حال حاضر من در دنیا نمىشناسم کشور دیگرى را با این خصوصیّات؛ هر کسى به همان اندازهاى که متّکى است به قدرتهاى بزرگ، به همان اندازه وابستگى هم دارد؛ و همه هم متّکىاند، حتّى کشورهاى اروپایى. همین کشورهاى اروپایى که مجموعشان امروز در جهت یک «ابرقدرتى» دارند پیش میروند، تکتکشان همین الان وابستهى به قدرت برتر آمریکایند و بدون اجازهى آمریکا کارهاى اساسى و حسّاس انجام نمیگیرد. شما نمونههایش را خودتان در مسائل مربوط به نیروهاى مسلّح اطّلاع دارید و میدانید. کشورى با ما رابطهاش هم خوب بود، به ما هم احتیاج داشت، براى ما ابزارى ساخته بود ــ [چون] آمریکایىها در آن شریک بودند ــ از ترس آمریکایىها در تمام طول جنگ جرئت نکرد آن ابزار را …
صحنهٔ بارز تحولات: وحدت دو آلمان و اروپای متحد
یک نکته این است که این تحوّلاتى که در دنیا وجود دارد و آقاى دکتر [ولایتى] به آنها اشاره کردند، اگر چه در یک مناطق دیگرى دارد انجام میگیرد لکن به ما مرتبط است. این تحوّلات از اروپا شروع شد؛ امروز هم شاید بارزترین صحنهى این تحوّلات، اروپا است ــ البتّه از اروپاى شرقى شروع شد، لکن امروز صحنهى اروپا کلّاً آغشتهى به آثار و تبعات و نتایج این تحوّلات است ــ مسئلهی وحدت دو آلمان[2] ، مسئلهى اروپاى متّحد[3] و ابعادى که حالا دیگر با این وضع پیدا میکند، مسائل مربوط به کشور شوروى؛[4] اینها خیلى مسائل عظیمى است. خب، بعد هم سرریز شده این مسائل از اروپا به کشورهاى آسیایى و اوّلاً کشورهاى سوسیالیستى دنیا و بعد دیگر کشورها و هر جایى به نحوى آثار خودش را دارد نشان میدهد.
گرایش دوباره به دین و آیینهای مذهبی
خب، اروپا هم به سمت معنویّت و به سمت دین دارد حرکت میکند؛ مىبینید دیگر؛ کلیساها، کشیشها، آداب و آئینهاى مذهبى در کشورهایى که خبرى از آنها نبود، بعد از سى سال، چهل سال، پنجاه سال ــ به اختلاف جاها ــ دارد ظاهر میشود و مردم گرایش پیدا میکنند، امّا آنچه متوقّع است که [به شکل] منطقى بتواند خواست معنوى را تأمین بکند، همین تفکّر اسلامى است؛ در این جهت بایستى ما انشاءالله هر چه بیشتر تلاش بکنیم.