اروپای عصر بعثت سرزمینی وحشی و بیبهره از علم و معنویت
حالا دربارهى اروپا اصلاً حرف نمیزنیم. اروپا در آن دورهها حقیقتاً یک نقطهى وحشىنشین بود؛ یعنى مردم اروپا جزو وحشىترین و بىمعرفتترین انسانهاى زمان خودشان بودند که اصلاً نورى و علمى و معنویّتى در آنجاها نبود؛ امّا خود امپراتورى روم با آن عظمت، در یک ضلالت و گمراهى شدیدى زندگى میکرد؛ اختلاف طبقاتى بود، فساد اخلاقى بشدّت بود، ظلم و جُور بود، قدرت بىمهار دستگاههاى حاکم بود. اگرچه در روم آن دوران یک نوع دموکراسى وجود داشت، امّا این دموکراسى به هیچ وجه به معناى …
بهرهگیری اروپا از آثار و دانشگاههای مسلمانان در قرون گذشته
… است، علم محدود بود به نسخههاى خطّى ترجمهشدهی یا از عربى ــ و نوشتههاى مسلمانان به این اکثریّت بود ــ و یا از بعضى نوشتههاى قدیمى یونانیان، مثل ارسطو و غیره. البتّه آن قدیمىها خیلى قدیمى بود و بیشتر فلسفه بود تا علم؛ علم مال مسلمانها بود؛ کتاب خوارزمى و کتاب ابنسینا و کتاب رازى و کتب دانشمندان بزرگ مسلمان بود که در اروپا مثل یک جواهر نفیسى در دست برخى از کسانى که قدرت فکر و درک علمى داشتند، دستبهدست میگشت و از آنها استفاده میکردند. و کسانى که میخواستند بیشتر بیاموزند، به دانشگاههاى اسلامى مراجعه میکردند. تا قرنهاى متمادى، مشعل علم دست مسلمانها بود؛ یعنى تا هشت قرن یا نُه قرن بعد از ظهور اسلام. این کارى بود که پایهى آن را پیغمبر در همان ده سال گذاشت.