رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قارهٔ اروپا و دولت‌های آن، از قرون وسطی تا سیاست امروز.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۹۸ پاراگراف)

خلأ ایمان و معنویت در محیط اروپا و تهدید آیندهٔ آن

جوانان عزیز نخست شما را به خودسازی معنوی و روحی - در کنار تکاپوی علمی و تحصیلی - دعوت می‌کنم. محیطی که شما اکنون در آن به سر می‌برید دچار خلاء ایمان و معنویت است و از آن بشدت زیان می‌بیند و این فقدان بزرگ، آینده‌ی آنرا تهدید می‌کند. نگذارید تأثیرات آن محیط، شما را که از زمینه‌های ایمان دینی و طراوت رابطه با خدا و دین برخوردارید، به همان آسیبی دچار کند که امروزه خردمندان و آینده‌نگران آن محیط را نگران و سراسیمه کرده است. یقیناً جوان مؤمن و پاک سرشت ایرانی، در این مجاهدت درونی، به کمک …

کمک همهٔ اروپا به صدام در جنگ هشت‌ساله

… خارجی، بحث دیگری است. انسان در مقام دیپلماسی، میدهد، میگیرد، قرارداد میبندد و همه کار میکند؛ اما در مسائل اساسی نظام، بایستی انگشت اشاره آنها را با سوءظن مورد ملاحظه قرار داد؛ بعکسِ آنچه که آدم در وضعیت گورباچف مشاهده میکند. آنها به هیچ وجه حسن نیّت ندارند. ما در جنگ هشت ساله دیدیم که تمام اروپا به صدّام کمک کرد؛ فرانسه کمک کرد، آلمان کمک کرد، انگلیس کمک کرد، یوگسلاوىِ سابق کمک کرد، بلوک شرقِ آن روز کمک کرد. البته ما هیچ وقت در مقام دیپلماسی نمیگوییم که چون شما به صدّام کمک کردید، ما با شما رابطه‌مان را قطع میکنیم؛ نه، عالم دیپلماسی یک عالم دیگر است. همین تشنّج‌زداییای که امروز در بحث سیاست خارجی ما مطرح میشود، مورد تأیید ماست. باید تشنّج‌زدایی شود؛ اما تشنّج …

فراوانی مفاسد اخلاقی و تحریف‌های تاریخی با وجود پیشرفت علمی

اروپاییها هرچه از لحاظ علمی خوب و جلو هستند، از لحاظ اخلاقی - چه اخلاق فردی، چه اخلاق اجتماعی و تاریخی - آدمهای ناباب در بینشان خیلی زیاد است. نمیخواهم مطلق بگویم که بدند؛ اما خیلی چیزهای بد در بین آنها هست؛ از جمله همین تحریفهای تاریخی و این دروغهای ملی بزرگ. این‌طور منعکس کردند - البته از همان افکار قرن نوزدهمی است - که تا وقتی علم و دین هر دو میخواستند در جامعه حضور داشته باشند، دین جا را برای علم تنگ میکرد و اجازه نمیداد؛ لذا علم متوقّف میماند! دلیلش چیست؟ دلیلش قرون وسطی! در قرون وسطی، در بین مردم دین بود و …

قتل عام مسلمانان بالکان و تبعیض علیه اقلیت‌های مسلمان و جلوگیری از یکپارچگی جهان اسلام

… یعنی سیاستمدارانی که همّت گماشته‌‌‌اند جهان را همیشه در دو قطب قوی و ضعیف، یا مستکبر و مستضعف نگهدارند، و مرکز قدرت را به زیان ملتهای مستضعف، میان خود تقسیم کنند، از دو قرن پیش تا امروز، از وحدت امت اسلامی بیمناک بوده و بر سر راه آن مانع تراشیده‌‌‌اند! همان کسانی که در دهه‌‌‌ی حاضر، با قتل عام مسلمانان بالکان، یا تبعیض و بیعدالتی نسبت به اقلیتهای مسلمان اروپا، یا بیتفاوت ماندن در برابر اینها، عزم مسیحی کردن یکسره‌‌‌ی اروپا را آشکار ساختند، از یکپارچه شدن دنیای اسلام با عنوانهای اهانت‌‌‌آمیز یاد کردند و در تبلیغ و عمل، از آن جلوگیری نمودند.

ایستادگی فرانسه و اروپا در برابر مخالفت آمریکا با قرارداد با ایران

ثانیاً به مجرّد این‌که آن شرکت امریکایی در سال گذشته قرارداد خود را با شرکت گاز ما فسخ کرد، به فاصله کوتاهی یک شرکت فرانسوی آمد و داوطلب انعقاد قرارداد شد. امریکاییها بنا کردند به جنجال کردن که چرا میخواهید قرارداد ببندید!؟ دولت فرانسه، بلکه بعداً همه جامعه‌ی اروپا ایستادند و گفتند که باید این قرارداد با ایران بسته شود و امریکا نباید بتواند حرف خودش را در این قضیه سبز کند. این‌طور نیست که حالا مشکلات ملت ایران به دست امریکا باشد و امریکا بتواند مشکل جدّیای درست کند. البته تلاش میکنند، خباثت خودشان را میکنند - نه این‌که نمیکنند - اما کارها دست آنها که نیست.

بی‌اهمیتی ارتباط با غرب برای ایران اگر اروپا غرب را بدون آمریکا بی‌معنا بداند

… کنیم؛ امّا غرب به عنوان یک طرف برای جمهوری اسلامی مطرح است؛ مشروط بر این که غرب به معنای امریکا نباشد. ملت ایران از امریکا نمیگذرد و با او کنار نمی‌آید. به او گفتم: امریکا سعی میکند این طور وانمود کند که غرب مساوی با امریکاست. ما میگوییم که این طور نیست؛ اما اگر کشورهای اروپایی میخواهند تصدیق کنند که غرب منهای امریکا معنا ندارد، ملت ایران هیچ اهمیتی نمیدهد که غرب را به عنوان یک طرفِ تجاری و سیاسی و معاملی خودش نداشته باشد. این طور نیست که خیال کنید ملت ایران، به ارتباط با یک کشور، یا با مجموعه‌ای از کشورها نیاز دارد.البته همه کشورها در دنیا، به نحوی از ارتباط با یکدیگر استفاده میکنند. به یک معنا، همه به نحوی به هم احتیاج دارند - این محلّ بحث ما نیست - اما این که کسی خیال کند …

عقب‌نشینی نکردن ملت ایران حتی با جدایی همهٔ اروپا

… اروپا و آسیا و این و آن، به این میدان قدم نگذاشته است که با رفتن آنها احساس خالی بودن پشت خود را بکند. ملت ایران در هیچ شرایطی، در هیچ وضعیتی، با هیچ کیفیّتی، جز به قدم استوار خود، جز به حضور مردمی خود، جز به اصول خود و جز به ایمان محکم خود متّکی نیست. لذا به فرض اگر بتوانند همه اروپا را هم از ایران جدا کنند - که البته نخواهند توانست - اگر ده دشمن مثل اروپا هم در اطراف دنیا برای ایران درست کنند، این ملت با این ایمان و با این قدم استوار، در مقابل زورگوییهای نه امریکا و نه هیچ دولت دیگری، یک قدم به عقب نخواهد برداشت. پس، این برداشت و تفسیر و تحلیل غلط امریکاییها در این قضیه است که معلوم شد. نقش آنها هم این است.

محرومیت زنان از تصرف در اموال خود تا نیم قرن پیش و عقب بودن از اسلام

دختران مسلمان و زنان مؤمن! این را هم بگویم: اروپایی که امروز ادّعا میکند زن در آن‌جا آزاد است، تا نیم قرن پیش به زن اجازه نمیداد که در مال شخصی خودش تصرّف کند! یعنی مثلاً یک زن اروپایی یا امریکایی، تا پنجاه، شصت سال قبل از این، اگر میلیونها ثروت داشت، خودش حق نداشت که از این ثروت، به میل و اراده‌ی خودش استفاده کند؛ باید در اختیار شوهر یا پدر و یا برادرش میگذاشت و آنها هم به میل خودشان از ثروت آن خانم -یا برای او و یا برای خودشان- استفاده میکردند! در اسلام، این طور نیست. در اسلام، زن مالک ثروت خود است. شوهرش راضی باشد، یا راضی نباشد؛ پدرش راضی باشد، یا راضی نباشد -فرقی نمیکند- او میتواند ثروت و مال و اندوخته‌ی خود را مصرف کند و ربطی به کس دیگری ندارد. نظر اسلام، این است. در حمایت از استقلال اقتصادی …

خشونت جوانان ناسیونالیست افراطی با وجود ادعای آزادی و حقوق بشر

شما کجای دنیا سراغ دارید؟! همین اروپایی که دم از آزادی و حقوق بشر میزند؛ همین آمریکایی که خود را مرکز همزیستی میداند، هنوز که هنوز است، اختلافات نژادی در میانشان بیداد میکند. در کشورهای اروپایی، جوانان پیرو ناسیونالیسمهای افراطی، در کوچه و خیابان، به جان دیگران میافتند؛ آنها را در روز روشن کتک میزنند، یا حتّی نابود میکنند. در آمریکا، سیاه و سفید، حتّی پیروان ادیان مختلف، از جمله مسلمانان، با این که تعدادشان در آمریکا زیاد است، آرامش و امنیتی را که اقلیتهای دینی در این کشور - ایران - دارند، به هیچ وجه ندارند. تا اندک چیزی میشود، مجلّاتْ علیه مسلمانان و اسلام حرف میزنند. …

دوران جهالت قرون وسطی هم‌زمان با تشعشع علم در جهان اسلام

… پدید آوردن دهها کشور ثروتمند و مقتدر در آن روزگار و یک قدرت سیاسی بی‌نظیر در طول تاریخ، از کجا به‌وجود آمد؟ شما در طول تاریخ، قدرتی را جز قدرت سیاسی اسلام سراغ ندارید که از قلب اروپا تا قلب شبه قارّه، یک کشور واحد شده باشد و قدرت ماندگاری بر آن حکومت کند! دوران قرون وسطای اروپا، دوران جهالت و بدبختی برای اروپاست. اروپاییها قرون وسطی را «دوران سیاهی و تاریکی» مینامند. همان قرون وسطایی که در اروپا تاریکی و سیاهی بود، دوران تشعشع علم در کشورهای اسلامی، از جمله ایران است. اصلاً درباره قرن چهارم هجری - که دوران تشعشع علم است - کتابها نوشته و تحقیقها کرده‌اند. چنان قدرت سیاسی، چنان قدرت علمی، چنان دنیاآرایی، چنان کشور داری و چنان استخدام تمام نیروهای زنده و سازنده و فعّال بشری، بر اثر چه چیز به‌وجود آمد؟ بر اثر تعالیم اسلام. …

چپاول ثروت‌های آسیا و آفریقا برای تغذیهٔ تمدن صنعتی اروپا

… و در خدمت تمدّن و سیاستی که تازه در اروپا به وجود آمده بود - یعنی همین تمدّن صنعتی و تشکیلات سیاسىِ مترتّب بر تمدّن صنعتی و نظایر آن - قرار دهند. آنها مبارزه‌ای را بر همه ملتهایی که میشد از آنها استفاده‌ای کرد، بی آن‌که خودِ آن ملتها بخواهند، تحمیل کردند. اروپا محیط کوچکی بود که در آن عطش قدرت زیادی وجود داشت. عمده ثروتهای دنیا هم، نه در اروپا که در آسیا و افریقا نهفته بود. تشنگان ثروت و قدرت برای به دست آوردن چنان ثروتهایی مجبور بودند راههای دور و دراز را بپیمایند و با قبضه کردن مناطق ثروت‌خیز دنیا، آن ثروتها را در جسم نظامهای سیاسیای که آن روز در اروپا، تازه طعم پیشرفت علمی و صنعتی را چشیده و مزمزه میکردند، تزریق کنند. بدین‌ترتیب بود که به جان ثروتهای آسیا و افریقا افتادند که هر کس کتابهای تاریخ معاصر جهان را خوانده باشد، بقیه داستان را میداند. هندوستان طعمه استعمار شد. چین طعمه استعمار شد. ژاپن و تمام مناطق شرق آسیا هم طعمه استعمار شدند و استرالیا یکباره بلعیده شد!

پیش‌بینی تحول به نفع اسلام در اروپا در پی فاجعهٔ بوسنی

… ملّت و دولت ایران از همه بهتر عمل کرد بعضى هم بد عمل کردند؛ والّا اگر دولتهاى اسلامى میگفتند ما یک ماه رابطه‌مان را با کسانى‌که از صربها حمایت بکنند، قطع خواهیم کرد و معامله با آنها نمیکنیم، قضیّه این‌ جورى نمیشد؛ کوتاهى کردند. به ‌هر حال حادثه‌ى عظیمى است. البتّه به شما عرض بکنم که این حادثه حالا خواهید دید، ان‌شاءالله‌ در آینده همه‌ى دنیا خواهند دید به نفع اسلام در اروپا و به ضرر قدرتهاى استکبارى اروپا تمام خواهد شد؛ یعنى طبیعت این حادثه این ‌جورى است. و این یک مبدأ تحوّلى خواهد شد به فضل الهى براى مسئله‌ى اسلام و حالت اسلامى در اروپا. این یک نمونه از آن تهاجم است.

ناتوانی اقوام اروپایی از همزیستی و درگیری‌های درونی در تاریخ

… و دوستی‌ است؛ مسلمانان‌ می‌توانند با پیروان‌ ادیان‌ مختلف‌ در همه‌ی جهان‌، در صلح‌ و آرامش‌ زندگی‌ کنند؛ امّا غربی‌ها که‌ مدّعی‌ دموکراسی‌ و آزادی‌ هستند، بر فرهنگ‌ و فهم‌ خود از زندگی‌ به‌شدّت‌ تعصّب‌ می‌ورزند و بر اجرای‌ آن‌ در تمامی‌ جهان‌ اصرار دارند. تاریخ‌ نشان‌ می‌دهد که‌ آن‌ها حتّی‌ میان‌ خود به‌سختی‌ می‌توانند همزیستی‌ داشته‌ باشند، زیرا هر گاه‌ اروپا خود را از تهدید یک‌ قدرت‌ خارجی‌ در امان‌ دانسته، در درون‌ خویش‌ به‌ درگیری‌ و خون‌ریزی‌ پرداخته‌ است‌ و اقوام‌ اروپایی‌ همواره‌ با یکدیگر در اختلاف‌ به سر برده‌اند.

مداخله برای مسیحیان و اغماض در کشتار مسلمانان برای جلوگیری از پاگرفتن آنان در اروپا

… هستند، اما نمیگذارند. اینها که مانع از کمکرسانی به مردم بوسنی میشوند، همان کسانی هستند که هر جا منافعشان اقتضا کند، مسلّحانه وارد میشوند. ماجرای خلیج فارس یکی از این ماجراهاست. یک روز در یکی از کشورهای خاورمیانه، تعداد اندکی مسیحی مورد تهدید قرار گرفتند. یکی از دولتهای اروپایی، که در جریان بوسنی جزو بیاعتناهاست، اعلام کرد که وارد خواهد شد و مداخله هم کرد. اما در این‌جا، چون پای مسلمانان در میان است؛ چون نمیخواهند مسلمانان در اروپا پا بگیرند؛ چون نمیخواهند یک ملت مسلمان در اروپا بر سر پا بماند، وقتی چنین جنایتی را در مقابل چشمشان مرتکب میشوند، میبینند و اغماض میکنند! من همین‌طور که به آفاق زندگی مسلمین مینگرم، احساس میکنم پشت سرِ این سختیها و محنتها، فضل الهی است. ان‌شاءاللَّه فرج الهی است: «انّ مع العسر یسرا.[3] » خدای متعال به دنبال این سختیها، آینده‌ای روشن را برای مسلمانان همان منطقه قرار داده است که به فضل الهی، …

حمایت تاریخی دستگاه‌های قضایی اروپا از اشراف با وجود تظاهر به استقلال

… داده میشود، جریان قضا را در کشورهای اروپایی بازگو میکنند و همه چیز نشان دهنده‌ی آن است که قاضی به مرِ حق عمل نمیکند. مگر کسی از آنچه که در آن‌جاها میگذرد و در طول زمان گذشته است، خبر نداشته باشد؛ ولی ما خبر داریم که چه گذشته است و همین حالا هم چه میگذرد. با وجودی که تظاهر میکنند، میبینید تاریخ اروپا پر است از داستانها و قضایایی که نشانگر این است که در برهه‌هایی طولانی از زمان، وظیفه‌ی اصلی دستگاه قضا در بسیاری از کشورها یا همه‌ی کشورهای اروپایی و غربی، حمایت از طبقه‌ی اشراف و صبغه‌ی اشرافی‌گری بوده است. آنها جرایم بزرگ اشراف را نادیده میگرفتند و جرایم کوچک آحاد مردم را به شدیدترین وجه مورد مؤاخذه قرار میدادند. صبغه‌ی دستگاه قضایی ما، باید نقطه‌ی مقابل این باشد. قدرتمند، قدرت دارد؛ اما این ضعیف است که باید رعایت مضاعف نسبت به او انجام گیرد. کسی که نشان داده است برای خدا حاضر است جانفشانی کند و حال در یک واقعه‌ی قضایی گیر افتاده است و نمیتواند درست حقانیت خودش را …

زوال چند امپراتوری اروپایی در پنجاه، شصت سال اخیر

… هیچ وضعى ابدى و دائمى نیست. نگاه به گذشته نیز همین را تأیید مى‌کند. منهاى موضوع بلوک کمونیزم که تقریباً از اوایل قرن جارى میلادى به وجود آمدنش را شروع کرد - از دهه‌ى سوم، تقریباً شکل بلوک‌بندى کمونیستى به راه افتاد - بقیه‌ى جهات را که نگاه کنید همین است. اروپا را نگاه کنید! طى این پنجاه، شصت سال اخیر، چند امپراتورى در همین یک وجب جاى اروپا زایل شدند و از بین رفتند!؟ امپراتورى مجارستان کو؟ امپراتورى اتریش کو؟ امپراتورى آلمان کو؟ اینها هر کدام، امپراتورى بودند! امروز از اینها به جز آلمان، کشورهاى کوچکى باقى هستند.

مرکز تعصبات نژادی و جنگ‌های نژادی و ناسیونالیستی در قرون اخیر

… دارد؛ نه. یکى از این عوامل اگر ساقط شد، زایل مى‌شود و همه چیز عوض خواهد شد. الان هم، وضع دنیا وضع بى‌ثباتى است. هیچ معلوم نیست که وضع این کشورهاى متحد، چگونه خواهد شد؟ وضع روسیه چگونه خواهد شد؟ وضع اروپا چگونه خواهد شد؟ وضع جنگهاى نژادى، چگونه خواهد شد؟ اروپا، مرکز تعصبات نژادى است. در این چند قرن گذشته که نگاه مى‌کنیم، هیچ وقت اروپا از جنگ خالى نبوده است. جنگها هم عموماً جنگهاى نژادى و ناسیونالیستى و نژادى است. مى‌بینید که چه نژادهاى به کلى از هم جدا و مختلفى در این قاره هستند. در نژادهاى واحد هم، گاهى اوقات دعواهاى شدیدى هست. مثل همین جنگ سارایوو که طرفهاى درگیر آن از نژاد اسلاوند. البته صربها جدایند؛ اما به‌هرحال، این دعواها وجود دارد. ناپایدار دیدن حوادث و اوضاع …

بازگرداندن سفیران با عذرخواهی پس از فراخواندن آنها در ماجرای سلمان رشدی

… گفتم: «امام تیرى شلیک کرده‌اند و این تیر همین‌طور مى‌رود. خوب هم هدف‌گیرى کرده‌اند و تا به هدف نخورد، نمى‌افتد.» الان هم همین را مى‌گویم. معتقدم این تیر، روزى به هدف خواهد خورد. شاید بعضى، آن روز خیال مى‌کردند که «حالا شدت و به این وضوح هم لازم نیست.»نه آقا! الحمدللَّه، چند صباحى بیشتر نگذشت که همانهایى که با اخم، سفیرها را برده بودند، یکى یکى به در خانه‌ى آقاى دکتر ولایتى آمدند و گفتند «آقا، ببخشید! اشتباه شده است.» آن وقت یکى یکى، سفیرها را برگرداندند. ایشان هم بحمداللَّه، با عزت، یکى‌یکى اینها را قبول کرد و آمدند سرجایشان. قضیه چنین است. اصول ما اینهاست.

پیدایش تحول علمی منتهی به رنسانس به دست مذهبی‌های روشن‌بین

… ــ یعنى در نحله‌هاى اسلامى اگر چنانچه بیاییم، مثلاً فرض کنید تصوّف خاکسارى [میشود]؛ فرقه‌ى خاکسارها که کارشان همین درویشى و گدایى و مانند اینها است ــ کشیش این رشته راجر بیکن معروف است که از اوّلین پرچم‌داران علم است. گمان میکنم مال قرن سیزدهم میلادى است. یعنى اوّلین جلوه‌هاى علم که به رنسانس اروپا منتهى شد و آن تحوّل علمى، باز از طرف مذهبى‌ها، منتها مذهبى‌هاى روشن ــ نه مذهبى‌هاى تاریک‌ذهن ــ به وجود آمد.

شماتت دیگران به تعصب مذهبی با وجود حذف کشتار مذهبی خود از تاریخ

… نام داشت، نشستند تصمیم‌گیری کردند و یک شب تا صبح هزاران نفر را در شهر پاریس کشتند؛ فقط برای تعصب مذهبی! الان چند درصد از مردم فرانسه از این قضیه خبر دارند؟ این قطعه اصلاً از تاریخ حذف شده است؛ نمیگذارند در دنیا منعکس بشود. از مردم ما چه‌قدر خبر دارند؟ امروز شما ببینید اروپا چه قدر کسانی یا کشورهایی - از جمله جمهوری اسلامی - را به داشتن تعصب مذهبی شماتت میکند؛ اما این حادثه را از تاریخ حذف کرده‌اند! این سوء استفاده‌ی از تاریخ است.

غفلت مردم اروپا و جهان از حقیقت و زندگی در فضای شبهه

… چه؟ یعنی بیایند خانه‌ای را که آن ظالم به زور تصرف کرده بین خودشان تقسیم کنند! آیا واقعاً این عدالت است که فرضاً نیمی از خانه‌ی این شخص را آن ظالم بیاید و بگیرد؟ و آیا این عدالت است که تو در حین عبور بیخبر آمدی یک چیزی گفتی و خواستی بین آن دو نفر را صلح بدهی؟ مردم اروپا الان اینگونه غافلند. مردم دنیا و از جمله مردم اروپا در بسیاری از جاها وارد معقولات نیستند و غالباً در غفلت‌اند، غفلت در غلط زندگی کردن و در فضای شبهه سر کردن. آنوقت دعوت حق می‌آید مقابله میکند و این را میشکند.

کمک تقریباً همهٔ اروپا به عراق در جنگ

شرق و غرب پشت سر عراق قرار داشتند. تمام اروپا تقریباً به عراق کمک کردند. اینها را ما در ایّام جنگ از روى حدس میگفتیم، قرائن دلالت میکرد؛ ولى در این یکى دو سال اخیر، شواهد قطعى براى آن پیدا شد؛ همه اعتراف کردند، یکى‌یکى سندها بیرون آمد؛ کمک آمریکا، کمک ناتو،[12] کمک شوروى هم که از روز اوّل معلوم بود؛ بلوک شرق ــ همین کشورهاى اروپاى …

پیوستن اروپای شرقی به اروپای غربی و تبعیت از آن

امروز اروپاى شرقى که مایه‌ى دغدغه‌ى اروپاى غربى بود، جزو اروپاى غربى و نان‌خور اروپاى غربى و سیاهى‌لشکر اروپاى غربى شد. کشورهایى که در بین دو قدرت در حال مانور بودند ــ به خاطر اینکه استقلال حقیقى در این کشورها نیست ــ به یک طرف متمایل شدند؛ همه رفتند یک ‌طرف. امروز یک امپراتورى خطرناک عظیم ــ به‌ حسب ‌ظاهر البتّه، باطن قضیّه چیز دیگرى است که حالا عرض خواهم کرد ــ مجهّز به علم …

حساسیت دولت‌های اروپایی به مسجد، اجتماعات و پوشش اسلامی

در همین جا لازم است درباره‌ى اقلّیّتهاى مسلمان در برخى از کشورها و از جمله کشورهاى اروپایى اشاره شود که فشار وارد بر مسلمانانى که مایلند هویّت اسلامى خود را حفظ کنند، افشاگر ماهیّت دموکراسى و آزادى‌اى است که غرب پیوسته از آن دم میزند! حسّاسیّت‌هایى که بعضى دولتهاى اروپایى در برابر ساختن مسجد یا تشکیل اجتماعات اسلامى یا رعایت لباس اسلامى و امثال آن نشان میدهند یا در مردم برمى‌انگیزند، باید مسلمانان را به مواضع واقعى آن دولتها نسبت به اسلام آشنا سازد. اینها از جمله‌ى مسائل مهمّى است که مسلمانان جهان باید درباره‌ى آن بیندیشند و از آن براى معرفت به وظیفه‌ى خود در این روزگار بهره گیرند.

وابستگی کشورهای اروپایی به آمریکا در کارهای اساسی

… ملّت دارد، طبیعى و بدیهى است که چنین چیزى محال است و نظام جمهورى اسلامى بر مبناى دیگرى اصلاً به ‌وجود آمده. در حال حاضر من در دنیا نمى‌شناسم کشور دیگرى را با این خصوصیّات؛ هر کسى به همان اندازه‌اى که متّکى است به قدرتهاى بزرگ، به همان اندازه وابستگى هم دارد؛ و همه هم متّکى‌اند، حتّى کشورهاى اروپایى. همین کشورهاى اروپایى که مجموعشان امروز در جهت یک «ابرقدرتى» دارند پیش میروند، تک‌تکشان همین الان وابسته‌ى به قدرت برتر آمریکایند و بدون اجازه‌ى آمریکا کارهاى اساسى و حسّاس انجام نمیگیرد. شما نمونه‌هایش را خودتان در مسائل مربوط به نیروهاى مسلّح اطّلاع دارید و میدانید. کشورى با ما رابطه‌اش هم خوب بود، به ما هم احتیاج داشت، براى ما ابزارى ساخته بود ــ [چون] آمریکایى‌ها در آن شریک بودند ــ از ترس آمریکایى‌ها در تمام طول جنگ جرئت نکرد آن ابزار را …

صحنهٔ بارز تحولات: وحدت دو آلمان و اروپای متحد

یک نکته این است که این تحوّلاتى که در دنیا وجود دارد و آقاى دکتر [ولایتى] به آنها اشاره کردند، اگر چه در یک مناطق دیگرى دارد انجام میگیرد لکن به ما مرتبط است. این تحوّلات از اروپا شروع شد؛ امروز هم شاید بارزترین صحنه‌ى این تحوّلات، اروپا است ــ البتّه از اروپاى شرقى شروع شد، لکن امروز صحنه‌ى اروپا کلّاً آغشته‌ى به آثار و تبعات و نتایج این تحوّلات است ــ مسئله‌ی وحدت دو آلمان[2] ، مسئله‌ى اروپاى متّحد[3] و ابعادى که حالا دیگر با این وضع پیدا میکند، مسائل مربوط به کشور شوروى؛[4] اینها خیلى مسائل عظیمى است. خب، بعد هم سرریز شده این مسائل از اروپا به کشورهاى آسیایى و اوّلاً کشورهاى سوسیالیستى دنیا و بعد دیگر کشورها و هر جایى به نحوى آثار خودش را دارد نشان میدهد.

گرایش دوباره به دین و آیین‌های مذهبی

خب، اروپا هم به سمت معنویّت و به سمت دین دارد حرکت میکند؛ مى‌بینید دیگر؛ کلیساها، کشیش‌ها، آداب و آئینهاى مذهبى در کشورهایى که خبرى از آنها نبود، بعد از سى سال، چهل سال، پنجاه سال ــ به اختلاف جاها ــ دارد ظاهر میشود و مردم گرایش پیدا میکنند، امّا آنچه متوقّع است که [به شکل] منطقى بتواند خواست معنوى را تأمین بکند، همین تفکّر اسلامى است؛ در این جهت بایستى ما ان‌شاءالله‌ هر چه بیشتر تلاش بکنیم.

عدم جرئت یک کشور صنعتی اروپایی در تحویل کالا به‌خاطر اشارهٔ آمریکا

امروز در جمهورى اسلامى دو خصوصیّتى که آرزوى همه‌ی ملّتها است، به بهترین وجهى وجود دارد؛ یکى استقلال و یکى آزادى. استقلالِ جمهورى اسلامى در دنیا کم‌نظیر است؛ اگر نگوییم بی‌نظیر. ما کشور بزرگى را می‌شناسیم ‌-کشور صنعتى، کشور قوى، کشور پُرادّعا و داراى پیشرفتهاى گوناگون- که یک معامله کرده و چهار قلم جنس به یکى فروخته، پولش را هم گرفته؛ [امّا] وقتى میخواهد جنس را تحویل بدهد، آمریکایی‌ها از آن طرف دنیا اشاره میکنند که تحویل ندهد؛ این دولت دیگر جرئت نمیکند جنس را تحویل بدهد! [این] کشور، اروپایى هم هست، صنعتى هم هست، پیشرفته هم هست، اگر هم به او بگویید شما مستقل نیستى، رگهاى گردنش میزند بیرون که عجب! شما به ما میگویید یک دولت غیرمستقل؟ما استقلال را درست معنا میکنیم. استقلال، یعنى جمهورى اسلامى؛ یعنى وضعیّتى که ما امروز داریم که هیچ ابرقدرتى، هیچ قدرتى در طول این یازده سال، در هیچ یک از امور و شئون ما نتوانسته کوچک‌ترین چیزى را بر ما تحمیل کند؛ هیچ کشورى …

اروپای عصر بعثت سرزمینی وحشی و بی‌بهره از علم و معنویت

حالا درباره‌‌ى اروپا اصلاً حرف نمیزنیم. اروپا در آن دوره‌‌ها حقیقتاً یک نقطه‌‌ى وحشى‌‌نشین بود؛ یعنى مردم اروپا جزو وحشى‌‌ترین و بى‌‌معرفت‌‌ترین انسانهاى زمان خودشان بودند که اصلاً نورى و علمى و معنویّتى در آنجاها نبود؛ امّا خود امپراتورى روم با آن عظمت، در یک ضلالت و گمراهى شدیدى زندگى میکرد؛ اختلاف طبقاتى بود، فساد اخلاقى بشدّت بود، ظلم و جُور بود، قدرت بى‌‌مهار دستگاه‌‌هاى حاکم بود. اگرچه در روم آن دوران یک نوع دموکراسى وجود داشت، امّا این دموکراسى به هیچ وجه به معناى …

بهره‌گیری اروپا از آثار و دانشگاه‌های مسلمانان در قرون گذشته

… است، علم محدود بود به نسخه‌‌هاى خطّى ترجمه‌شده‌ی یا از عربى ــ و نوشته‌‌هاى مسلمانان به این اکثریّت بود ــ و یا از بعضى نوشته‌‌هاى قدیمى یونانیان، مثل ارسطو و غیره. البتّه آن قدیمى‌‌ها خیلى قدیمى بود و بیشتر فلسفه بود تا علم؛ علم مال مسلمانها بود؛ کتاب خوارزمى و کتاب ابن‌سینا و کتاب رازى و کتب دانشمندان بزرگ مسلمان بود که در اروپا مثل یک جواهر نفیسى در دست برخى از کسانى که قدرت فکر و درک علمى داشتند، دست‌‌به‌‌دست میگشت و از آنها استفاده میکردند. و کسانى که میخواستند بیشتر بیاموزند، به دانشگاه‌‌هاى اسلامى مراجعه میکردند. تا قرنهاى متمادى، مشعل علم دست مسلمانها بود؛ یعنى تا هشت قرن یا نُه قرن بعد از ظهور اسلام. این کارى بود که پایه‌‌ى آن را پیغمبر در همان ده سال گذاشت.