لزوم سنجیدن کارهای انجامشده در کنار کارهای لازمِ انجامنشده
آنچه جناب آقای محسنی به عنوان اقداماتِ انجامگرفته بیان کردند، البتّه خیلی خرسندکننده و خوب است. توصیهی من این است که همیشه در کنار اقداماتی که انجام گرفته، اقداماتی که انجام نگرفته و باید انجام میگرفت را ملاحظه کنید؛ یعنی یک تناسبی بین اینها همیشه برقرار کنید. گاهی انسان صد مورد کار خوب انجام داده و خوشحال است از اینکه صد کار خوب انجام گرفته؛ وقتی دقّت میکند، میبیند دویست کار خوب باید انجام میداد که آن دویست کار را انجام نداده، این خوشحالی یک مقداری کم میشود. البتّه من به هیچ وجه ادّعا نمیکنم که وضع در سال گذشته در …
خروجی و نتیجهٔ کار، معیار داوری نه حجم اقدامات
… که در قوّهی قضائیّه یک قرارگاهی تشکیل شد برای پیگیری آن کارها. در بخشی از آن کارها پیشرفتهای خوبی هم بوده، در بخشی هم پیشرفتی نبوده؛ بالاخره کار شد، ترتیباتی فراهم شد، که خود این ایجاد ترتیبات برای اینکه کارها را جلو ببرند، یک چیز مهم و قابل توجّهی است؛ منتها یک نکته را من عرض بکنم: مناط[4] داوری خودتان را کاری که انجام دادهاید قرار ندهید؛ مناط داوری را خروجی کار قرار بدهید. مثلاً فرض کنید اینکه ما سر فلان قضیّه این کارها را کردیم، این تعداد جلسه گذاشتیم و غیره، اینها ملاک نیست؛ ملاک این است که نتیجه چه شد، خروجی کارها چه شد؛ در همهی مسائل کشور اینجوری است. آمارها مهمّند منتها باید نشان داده شود که خروجی این آمارها و این مطالبی که گفته شد چیست؛ آن مهم است. محصول نهایی مهم است که دست مردم چه میرسد.
لزوم دیدن همزمان نقاط قوت و ضعف، تقویت قوتها و کاستن ضعفها
… ناامیدی و دلسردیاش میشود، و هم برای کسی که از بیرون دارد نگاه میکند. عکسش هم همینجور است؛ اگر فقط نقاط قوّت را ببینیم و نقاط ضعف را نبینیم، اشکالات دیگری را به وجود میآورد؛ موجب میشود که نقاط ضعف متراکم بشود، راهِ درست پیموده نشود و انسان به اهداف نرسد؛ لذا باید هم نقاط قوّت را دید، هم نقاط ضعف را دید؛ نقاط قوّت را تقویت کرد، بیشتر کرد، افزایش داد؛ و نقاط ضعف را تا آنجایی که ممکن است انسان بنویسد، یکییکی کم کند. در همهی مسائل اینجوری است؛ در مسائل شخصی هم همینجور است.
رویکرد نتیجهگرا و حسابرسی عملکرد در دستگاههای دولتی
- اصلاح ساختارهای ارزیابی و ارزشیابی، اتخاذ رویکرد نتیجهگرا و اجرای حسابرسی عملکرد در دستگاههای دولتی.
سنجش کار با خروجیها و کمیت نسبی نه حجم مطلق کار
… این کارِ ما، با اینکه به لحاظ کمیتِ مطلق زیاد است، اما به لحاظ کمیت نسبی کم است؛ بیشتر باید کار کرد. اگر کسی بگوید که من در هفته صد ساعت کار میکنم، این صد ساعت، نسبت به یک نفر خیلی زیاد است؛ اما نسبت به بعضی از کارها و بعضی از افراد، صد ساعت، زمان کمی است. باید کمیت نسبی را نگاه کرد. راهش این است که به خروجیها نگاه کنید. ببینید آنچه انجام گرفته، مطلبی را که من در سالهای گذشته یکی دو مرتبه گفتهام، آن را تأمین کرده یا نه. و آن، این است که قوهی قضائیه از نظر مردم به عنوان یک ملجأ و پناه، احساس بشود و دیده بشود؛ دلِ مردم اینجوری گواهی بدهد. به هر کس ظلم شد، هر کس احساس کرد به …
ارزیابی بیتعصب نقاط قوت و ضعف دولت با استفاده از نظر دلسوزان
خوب حالا چند نکته را عرض میکنم. خوشبختانه ارزیابی یک ساله را دولت شروع کرده و خود آقای رئیسجمهور در این زمینه پیشقدم شدند؛ این کار بسیار خوبی است. نقاط قوّت و ضعفتان را بسنجید و بدون تعصب داوری کنید. از نظرات افراد دلسوز در این داوری حتماً استفاده کنید. آن کسانی را که دچار ضعف یا عملکرد نامطلوب هستند، به طور طبیعی به شکلهای مختلف مورد تعرض قرار میدهید؛ اما در کنار آن، مدیری را هم که خوب عمل کرده، حتماً تشویق کنید؛ یعنی آن چیزی را که من اینجا میخواهم توصیه کنم، این است که، اخم به ضعفها و عملکردهای ضعیف را ما …
کافی نبودن آمار و لزوم مراقبت از روح کار و سنجش دائمی آن
… دارم؛ گاهى یکىشان میگوید که من رفتم فلان جا و فلان کمک به من شده؛ واقعاً تمام وجود انسان احساس لذّت میکند از اینکه یک خانوادهاى خوشحال باشند، یک خانوادهى شهیدى راضى باشند. همین که اعلام رضایت میکند، مثل اینکه انسان وارد بهشت شده؛ اصلاً هدف را پیدا میکند. غرض، هر آمار شما و هر رقم شما که یک ذرّه بالا و پایین برود، این تأثیرگذارنده است، منتها میخواهم شما[6] به عنوان برادر مسئول توجّه بکنید که این آمارها همهى کار نیست؛ اینها جسم است؛ اینها یک روح دارد، مواظب روح آن باشید. روح آن این است که شما در دانشگاه شاهد یا در مدرسهى شاهد، حرکتتان و برخوردتان جورى باشد که آن [جامعهی] هدف شما ــ که عبارت است از جامعهى کودک شهیدزاده ــ از لحاظ تصوّرات، افکار، آرزوها، عواطف، احساسات، در آن جهتى حرکت کند که شما میخواهید؛ یعنى یک ترازو …
سنجش واقعبینانه و سختگیرانهٔ واکنش کارها بهجای حجم آمار
شما براى جهت روانشناسى که ما گفتیم، یک واحد روانشناسى تشکیل دادهاید؛ بسیار خوب، کار خوبى است، اگر خوب کار بکنند کار موفّقى است امّا ــ این را باید به آقاى رحیمیان عرض بکنیم، به خود آقاى کرّوبى باید عرض بکنیم ــ بروید سراغ اینکه در آمارگیرىهاى حقیقى و بدبینانهى به خود و سختگیرانهى نسبت به خود، واکنش کارهاى خودتان را ببینید. توجّه میکنید؟ [مثلاً] شما آقاى میرمحمّدصادقى![7] اگر چنانچه در این مؤسّسهى اقتصادى،[8] همینطور یک مشت کار و رقم ارائه بدهید امّا در نتیجه، در دخلتان که نگاه میکنید، آخر سر ببینید چیزى نیست، چه احساسى خواهید داشت؟ خوشحالید از این کثرت حجم کارها؟ یا نه، …
لزوم تعیین شاخص کمّی برای سنجش اجرای سند تحول
… این سند یک کل است، یک مجموعه است. اگر چنانچه مسئولان و مدیران آموزش و پرورش معتقدند که ایرادی در این سند هست، خیلی خب، به روز کنند آن را؛ سند را به روز کنند، کامل کنند، مشکلش را برطرف کنند؛ همّت بگمارند برای اینکه این کار انجام بگیرد و سند تحوّل دیده بشود. برای سنجش پیشرفت هم باید شاخص معیّن بشود؛ اینکه بگویند این قدر درصد از این سند عمل شد و مانند اینها، این نمیشود؛ شاخص کمّی به وجود بیاید، مشخّص بشود که چقدر پیشرفت شده در این سند. خب حالا اینها مسائل کلّی آموزش و پرورش است.
سنجش موفقیتها در برابر ناکامیها معیار ارزیابی هر سازمان
من میخواهم همه یک قضاوتی را پیدا کنیم؛ البتّه برای شماها شاید تکراری باشد این مطلبی که میخواهم عرض بکنم، امّا در عین حال گفتنش خوب است تا همه بدانند، همه بفهمند وضعیّت سپاه را. یک معیار سنجش وضعیّت برای هر سازمانی، برای هر مجموعهای این است که ما موفّقیّتهای آن مجموعه را با ناکامیهای آن مجموعه بسنجیم، مقایسه کنیم، ببینیم در مواجههی با مأموریّتهایی که داشته است، موفّقیّتهایش چقدر است، ناکامیهایش چقدر است؛ اگر این را معیار محاسبه قرار بدهیم، به نظر بنده سپاه یکی از پُرافتخارترین مجموعهها است؛ در این محاسبه، با این ملاک، با این معیار که موفّقیّتها و کامیابیهایش بیشتر بوده است یا ناکامیهایش؛ با این معیار، سپاه خیلی پُرافتخار است.
تفاوت ارزیابی درونی با ارزیابی در برابر دیگران و اثر تنبهآور آن
… مهلت چهارساله است؛ هر دولتی چهار سال فرصت دارد، چهار سال مهلت دارد؛ این نشان میدهد که یک دوره از این چهار سال سپری شد و به خودِ مأمور دولتی، مسئول دولتی -بخصوص مسئولین عالیرتبه، مثل آقایان که تشریف دارید- این فرصت را میدهد که یک ارزیابیای از کار خودش بکند؛ چون ارزیابی ما، وقتی در درونِ خودمان ارزیابی میکنیم، گاهی متفاوت است با آن ارزیابیای که انسان میخواهد در مقام بیانِ به دیگران ارزیابی کند. گاهی اوقات این ارزیابی واقعاً ما را خرسند میکند، گاهی هم ممکن است که ما ببینیم این ارزیابی جوری است که ما را متنبّه میکند و موجب میشود که به فکر بیفتیم که یک کاری را انجام بدهیم یا یک حرکتی را انجام ندهیم، جبران کنیم. بالاخره هفتهی دولت یک فرصت اینچنینی است.
ارزیابی درست میزان پیشرفت مانع توقف و موجب افزایش سرعت
… تحقق پیدا کرده است؟ ما کجا قرار داریم؟ این ارزیابی و تقویم درستِ حرکت به ما کمک میکند. گاهی انسان خیال میکند از این راهی که صد کیلومتر است، مثلاً شصت کیلومتر، هفتاد کیلومتر را طی کرده است، وقت هم که هست، انسان میگوید پس بنشینیم استراحت کنیم؛ چائیای بخوریم. اگر کیلومترشمار درست کار کند، انسان نگاه میکند، میبیند نه، شصت کیلومتر نیامدیم، مثلاً فرض کنید بیست کیلومتر، پانزده کیلومتر آمدهایم. وقتی فهمیدیم که این مقدار راه را طی کردیم، بیشتر طی نکردیم، طبعاً سرعت را اضافه خواهیم کرد، از توقف در بین راه پرهیز میکنیم. لذا اینی که ما در کجای بزرگراهِ رسیدن به اهداف آن سیاستها قرار داریم، این خیلی مهم است؛ این را ما به عنوان یکی از اولویتها از قوهی قضائیه خواستهایم؛ بخصوص مسئله اطاله دادرسی، بخصوص در پروندههای مهم و از جمله پروندههای مهم مفاسد اقتصادی.
اهمیت بیشتر سنجش کیفی به دست انسانهای امین و هوشمند
خوب؛ اگر بخواهیم که این مسائل انجام گیرد بایستی - همینطور که عرض کردم - یک برنامهی بلندمدّت، یک راهبرد کلّی و یک استراتژىِ تدوین شده وجود داشته باشد تا شما بتوانید در هر برههای از زمان پیشرفت خودتان را با آن بسنجید. معمولاً برای سنجش، وضعیتها را کمّی میکنند. بهنظر بنده اهمیت سنجش کیفی بیشتر است؛ منتها باید این را انسانهای امین و هوشمند و زیرک بسنجند. ببینیم در این خطّ مشی و راهبردی که برای خودمان معیّن کردهایم که مثلاً راهبرد ده ساله است، چقدر پیش رفتهایم، یا چقدر عقبیم. بهنظر من، همهی این راهبردهای کمّی و کیفی را بایستی قابل تشخیص و قابل ارزیابی کرد.
پیچیدگی مسائل کشور و نادرستی داوری از دور دربارهٔ کار مسئولان
… وجود دارد؛ باید آن روال عمل شود. اعتراض به آنها هم، باز روال قانونی دارد که اگر مسؤولی کمکاری داشت و این ثابت شد، چگونه باید با او برخورد کرد. مجلس یکطور برخورد میکند، دستگاه قضایی هم یکطور برخورد میکند. بنابراین، کارها باید بر اساس روال قانون پیش برود. مسائل کشور هم اینگونه ساده و یکدست و قابل اندازه گیری با یک نگاه نیست که ما بگوییم فلان مسؤول توانست، یا فلان مسؤول نتوانست. مسائل کشور - چه کارهای اقتصادی، چه کارهای سیاسی و چه کارهای فرهنگی - پیچیده است. آنجایی که شما میبینید بنده به کسی اعتراضی میکنم، هنگامی است که جمعبندی همهجانبهای نسبت به آن کار صورت گرفته؛ والّا اینطور نیست که انسان بتواند از دور نسبت به کار مسؤولی، ارزیابیای کند و او را محکوم یا تأیید نماید. البته نتایج کارها بایستی در عمل دیده شود. چیزی که من همیشه به مسؤولان - چه مسؤولان قوّهی مجریّه و چه مسؤولان قوّهی قضایّیه - توصیه میکنم، عمدتاً این است که در برخورد با تخلّف، هیچگونه رودربایستیای با کسی نکنند. به همین چند وزیر جدیدی هم که اخیراً انتخاب …
لزوم سنجش عملکرد با شاخص و آمار دقیق نه با حرف
نکته دیگر این است که برای ایجاد امنیت باید هدفگذاری کنید؛ براساس هدفگذاری، برنامهریزی کنید؛ بر اساس برنامهریزی، عمل کنید؛ بعد عمل خودتان را اندازهگیری کنید؛ آن هم نه اندازهگیرىِ زبانی، بلکه اندازهگیری با شاخص. در مقام حرف، همه میتوانند بگویند ما امنیت را برقرار کردیم، یا ناامنی مستقر است؛ اما شما با آمارهای دقیق و صحیح، اوّل برای خودتان مشخّص کنید تا بفهمید کجای راه و کجای میدان قرار دارید.