مسائل ایران را به واسطه تبلیغات سوئی که شده، اشتباه به مردم میگویند؛ خلاف به مردم گفتند. گفتند به اینکه: نه آنچه اینها میخواهند ... ارتجاع است ایران را؛ میخواهند برگردانند ... به حالِ نمیدانم هزار و چند صد سال پیش از این. نخیر، ارتجاع نیست. شما مرتجع هستید که تاریخ فعلی ما را برگرداندید به تاریخ 2500 سال قبل و تاریخ گبرها؛ این ارتجاع است، نه ارتجاعی که ما میگوییم. ما تاریخمان را میخواهیم، تاریخ زنده اسلام خودمان را میخواهیم. میگویند: اینها مرتجع هستند؛ نخیر، مرتجع نیستند و مترقی هم هستند و میخواهند که آزادی داشته باشند و استقلال. کسی که آزادی و استقلال میخواهد، مرتجع است؟ مرتجع آن است که آزادی را سلب میکند، برگشته به حال سلاطین قلدر! و مرتجع آن است که آزادی را سلب میکند، مرتجع آن است که خیانت میکند به مملکتی و به ملتی؛ نه [اینکه] مرتجع مردمی هستند که میگویند چرا خیانت میکنی، چرا آزادی را به ما نمیدهی.ارتجاع
نامهای دیگر: ارتجاع و ارتداد
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
بازگشت به عقب و از دست دادن دستاوردها، در معنای قرآنی و کاربرد سیاسی این واژه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:سخنرانی در جمع مردم قم (خطر توطئههای استعمار در ممالک اسلامی)— ۱۳۴۳/۰۶/۱۸
سیر زمانی
از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۰۱۳۴۳۱۳۶۰
فقط سال ۱۳۶۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
یکی هم قضیه اصل دوم این است که اصل رژیم سلطنتی بیربط است. رژیم سلطنتی رژیم کهنه ارتجاعی است. در وقت خودش هم بیربط بوده است. اینکه ارتجاع میگوییم، یکوقت این است که یک چیزی در وقت خودش خوب بوده است ولی حالا دیگر کهنه شده است؛ سلطنت اگر چنانچه در وقت خودش هم یک چیزی بوده، حالا دیگر کهنه شده، دیگر سلطنت یک مساله ارتجاعی است؛ لکن سلطنت از اول چیز مزخرفی بوده. یک آدم، سلطان بر یک مردم بدون اینکه مردم اختیاری داشته باشند! حالا آن شخص اول و سلطان اولش که همیشه با زور آمدهاند به مردم تحمیل شدهاند. هیچ وقت نبوده است که مردم اراده داشته باشند در تعیین یک سلطان. همیشه با قلدری و زور آمدهاند و تحمیل کردهاند بر مردم، و ظلم خودشان را بر مردم تحمیل کردهاند و هر کاری خواستهاند به سر ملتها آوردهاند. و بعد هم که یک سلسلهای اولی دزد بود و همه کارهای زشت را میکرد ... حالا اصلًا در رژیمهای دنیا این جزء مضحکههاست! یک کسی میآید بر خلاف یک- مثلًا- رژیمی قیام میکند؛ این حالا که قیام کرد این قیام غلط است، این مجرم است [که] قیام کرده بر ضد یک رژیمی! آمد و غلبه کرد و کُشت و زد و همه کار زشت را کرد و غالب شد؛ حالا که غالب شد همه میشناسند او را! حالا شد «اعلیحضرت»! تا حالا دزد بود، یک راهزنی آمد و زد و مثلًا سلسله قاجاریه را میخواهد به هم بزند، تا حالا اسمش این بود که این آدم قیام بر خلاف سلطنت کرده و چطور است و این دزد است و این خائن است و همه این حرفها و لقبها را به او میدادند، حالا زورش زیاد شد و زد و آنها را بیرون کرد، تا بیرون کرد آقای امریکا از آن طرف ایشان را میشناسد و آقای انگلستان هم از آن طرف میشناسد! و حالا شد «اعلیحضرت»! و هر که بر ضد این قیام کند مجرم است! تا حالا ایشان مجرم بوده است، حالایی که زور کرد، به زور به مردم غلبه کرد و او را زد و بیرون کرد، همین دزد شد «اعلیحضرت»! این بنای دولتها این است. همین دزدی که تا حالا دزد بود، و اگر گرفته بودند او را، میکشتند او را و همه هم میگفتند صحیح است این کشتن، حالا که زور شد و غلبه کرد، حالا دیگر میشناسند او را یکی بعد از دیگری! همین پریروز افغانستان همین طور شد دیگر. همین پریروز افغانستان بعد از اینکه اینها آمدند،[5] اول هی اینها آمدند و چه، و هی حرفها میزدند برایشان، وقتی که غلبه کردند، او از آن طرف شناختش، او از آن طرف شناختش، او از آن طرف شناختش. بنا بر این است که همه دیگر این دزد سر گردنه را حالا دیگر از این به بعد القاب تغییر کرد، شد «اعلیحضرت»! و هر کس بر خلافش بگوید، خلاف رژیم سلطنتی او چیزی بگوید یا اهانتی بر او بکند، چند سال هم حبس باید برود!احتیاج دارد تعالیم عالیه اسلام، به اینکه این تحول روحی که در اول انقلاب حاصل شد و معجزهآسا بود، این را حفظ کنید. در فکر پیشرفت باشید. در فکر این باشید که به جلو بروید، برنگردید به عقب. اگر انحطاط اخلاقی یا فکری یا عملی حاصل بشود، این برگشت به عقب است و ارتجاع. و اگر پیش بروید و با همان خُلقی که در مبارزه برای شما پیدا شد، و همان تحولی که در اول انقلاب برای شما پیدا شد، و با همان تحول، بساط ظلم را به هم پیچیدید، ان شاء الله رو به قرآن میروید و رو به اسلام و رو به خدا.شاهدها (۲ پاراگراف)
برچسب مخالفان برای مسلمانان و وابستگان به شرق و غرب
… این حرفها دیگر در آنها اثر ندارد. آنها میدانند که شما وقتی میگویید «مرتجع» مقصودتان این است که بگذارید ما دستمان باز باشد تا اینکه «مترقی» باشیم و مملکت خودمان را در آغوش غرب بکشیم که مترقی است! و یا در آغوش شرق و بلوک کمونیستی که آنها هم مترقی هستند! مقصود از «مرتجعین» مسلمانها و علاقهمندهای به اسلام و علاقهمندهای به کشور بود و مقصود از «مترقی» آنها بودند که میخواستند و میخواهند کشور را به طرف شرق و غرب بکشند و راهی جز کشاندن دانشگاه به طرف شرق یا طرف غرب نداشتند.برچسب ارتجاع، تقابل اسلام و ایران با آمریکا و شوروی
این انجمنهای اسلامی مفید برای شماست. چنانچه یک کسی گفت که انجمنهای اسلامی به درد نمیخورد و ارتجاعی است، این همان ارتجاعی است که به همه ما میگویند و به همه شما میگویند. این همان ارتجاعی است که با این کلمه میخواهند شما را کنار بزنند و آن اشخاص «مترقی» را بیاورند! آن اشخاص مترقی کیاند؟ یا از امریکا باید بیایند مترقیها یا از شوروی باید بیایند این مترقیها. این ارتجاع در مقابل مترقی، یعنی اسلام و ایران در مقابل امریکا و در مقابل شوروی. این انجمنهای اسلامی همهشان برای ما مفیدند. البته من به انجمنهای اسلامی هم سفارش کردم به اینکه فقط جهات اسلامی را در نظر بگیرند و هیچ دخالت دیگری در امور نکنند- دخالت مال خود فرماندهان هست- لکن این را توجه بکنید که اگر یک وقتی اشخاصی آمدند، وسوسه کردند که این …