یک سفارش من، استفاده از گنجینهی ادب فارسی است. بله، ما گفتیم که مثلاً سبک شعر شما با سبک سعدی فرق دارد لکن سعدی یک مجموعهی عظیمِ تجربهی هنری است یا در درجهی بعد حافظ و بعضی دیگر، که واقعاً نظیرشان را نمیشود پیدا کرد؛ اینها از لحاظ ذخایر هنری خیلی برجستهاند. از تکّهتکّه و ذرّهذرّهی شعر اینها میشود …
همسویی ادبیات گذشتهٔ ایران با ارزشهای الهی و اسلامی
خوشبختانه ادبیّات گذشتهى ما ــ که شما اشاره کردید به گذشته ــ و ادبیّات سَلَف ما، همه در جهت ارزشهاى الهى و اسلامى است. حالا همین شاهنامهى فردوسى که شما گفتید؛ اوّل انقلاب رفته بودند قبر فردوسى را در مشهد خراب کنند؛ به من اطّلاع دادند که یک عدّهاى از مردم عادّىِ بااخلاصِ بىاطّلاع رفتهاند خراب کنند. من یک چیزى نوشتم، فوراً فرستادم مشهد که این را بردند و زدند روى …
سخن امروزین سعدی و حافظ و فردوسی، جلوتر از زمان خود
واژهسازى براى زبان و پیش بردن زبان و ترقّى دادن زبان یک چیز بسیار مهمّى است. به نظر من هنر بزرگ کسانى مثل سعدى یا حافظ یا فردوسى این است که هفتصد سال پیش، هزار سال پیش، یک جورى حرف زدند که ما امروز وقتى که آن سخن را میگوییم، اصلاً احساس غربت و وحشیگرى[7] نمیکنیم. زبان، زبان امروز است. یعنى حقیقتاً میشود گفت هزار سال جلوتر از زمان خودشان حرف زدند. یقیناً زمان سعدى مردم به رسایى و شیوایىِ بوستان حرف نمیزدند. نثر آن دورانها در اختیار ما است و داریم مىبینیم، [امّا] بوستان یا گلستان اینجور سلیس و روان و شیوا. امروز وقتى که آن شعر را انسان میخواند، مثل اینکه دو نفر دارند زبان شیرین فارسى را با زبان امروز …
تجلیل از شهریار از بهترین کارها در احیای ادب فارسی
یکی از بهترین کارهایی که در زمینهی احیاء ادب فارسی در این روزگار انجام گرفته و میتواند ادامه پیدا کند، تجلیل از شخصیّتی مثل شهریار است. شهریار (رحمةاللهعلیه) یک نمونهای از شعرای برجستهی دوران طولانی ادب فارسی ما است؛ یعنی ما وقتی به دورهی هزار ساله یا هزارواندی سالهی شعر فارسی و ادبیّاتی که بر محور شعر فارسی شکل گرفته، نگاه میکنیم، چهرههای برجستهای را میبینیم که این چهرههای برجسته را …
تجلیل از شهریار، تجلیل از شعر و ادب فارسی
بههرحال شهریار شاعر بسیار بزرگی است. تجلیل از او حقیقتاً تجلیل از شعر فارسی و ادب فارسی است. علاوهی بر این، شخصیّت خود شهریار به نظر من با قطع نظر از محصول ذهن او -که شعر او است- شخصیّت برجستهای است. بنده با اینکه سالهای متمادی با شعر شهریار آشنا بودم، خود او را از نزدیک ملاقات نکرده بودم تا سفر تبریز که دوستان اشاره کردند.[3] آن اوّلین دیدار من با …
پدید آمدن آثار بلند فارسی در مناطق آسیای میانه
… قرقیزستان - در این جمهوریها - هیچ مظهر و محصول فرهنگیای که بشود ترجمه کرد و ارائه نمود وجود نداشته باشد!؟ ما یقین داریم که زمینههای فرهنگی در این کشورها بسیار خوب بوده است. بسیاری از شخصیتهای بزرگ ایرانی ما متعلق به همین مناطق «ترکستان شرقی» هستند. همین رودکی که ایشان اسم آوردند، متعلق به آن مناطق است. و از این قبیل؛ نظامی گنجوی و دیگران و دیگران. این همه آثار بلند فارسی در آن مناطق تولید شده و بهوجود آمده؛ پس نمیشود باور کرد که مناطق مذکور در این قرنهای اخیر به کلی خشکیده و استعداد خودش را از دست داده است! مجبوریم این حقیقت تلخ را قبول کنیم که سلطهی بیگانگان بر این کشورها، نگذاشته که این فرهنگها رشد کند.
محتوای عرفانی و اشعار عرفای فارسی عامل گسترش زبان
… در هند، قوّالها مىنشینند میخوانند ــ فارسى میخوانند، البتّه خیلى هم بد میخوانند. یعنى صدایشان خوب است لکن خواندنشان خیلى خواندنِ غلط بدى است امّا اشعار، همان اشعار عرفانى و معنوى است؛ چه از اشعار خود شاه ولىالله میخوانند، یا از اشعار دیگران میخوانند؛ اشعار عرفاى فارسى. یعنى آن محتواى عرفانى و آن فرهنگ اسلامى که شکل لطیف و زیباى خودش را در ایران داشته، آن را ما میتوانیم عامل گسترش زبان بدانیم.