رفتن به محتوای اصلی

اخلاق اسلامی

نام‌های دیگر: اخلاق، اخلاق الهی، اخلاق انسانی، اخلاق دینی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فضایل و آداب رفتاری مورد سفارش اسلام در فرد و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علمای نجف (وظیفه سران کشورهای اسلامی- مسئولیت علما)— ۱۳۴۴/۰۸/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۴۴ تا ۱۳۶۵
۱۳۴۴۱۳۶۵

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

باید شما الآن همه جهات را حفظ کنید و بیشتر آداب اسلامی را باید حفظ بکنید. آداب اسلامی این است که، هر کسی موظف بداند خودش را به اینکه حفظ حدود و ثغور را بکند، نه اینکه هر کس هر کاری، هر کمیته‌ای دلش می‌خواهد هر کاری بکند. از او بپرسند چرا؟ می‌گوید انقلاب است. هر پاسداری هر کاری دلش می‌خواهد بکند، از او بپرسند، می‌گوید انقلاب است. هر جوانی هر کاری می‌خواهد بکند، می‌گوید انقلاب است. معنایش این است که اصلًا انقلاب- آن هم، انقلاب اسلامی- هرج و مرج است. انقلاب اسلامی، حکومت جنگل است. این غلط است، باید موازین داشته باشد. روی موازینش. همان طوری که دیدید، مال بسیاری از این اشخاصی که ثابت شده است که اینها اموالشان، اموال غیر مشروع بوده است، مصادره شده است و به بیت المال برگشته است، آنجا هم همین طور است. اگر چنانچه شما اطلاعاتی دارید به اینکه این آدم مال مردم را مصادره کرده، باید بروید بگویید و [تلاش‌] بکنید تا ثابت بشود روی موازین‌ نبوده است. و اینها البته یک مسئله دیگر هم هست و آن است که حساب اینها کشیده خواهد شد؛ ولی با یک صبر، با یک حوصله. حساب این سرمایه‌دارهایی که بزرگ‌اند و معلوم است که این سرمایه دارها روی مشروعیت به این زیادی نمی‌شوند، اینها را حسابشان را می‌کشند و آن مقداری را که غیر مشروع است، ازشان مصادره می‌کنند. اما نه معنایش این است که شما بگویید که حالایی که بنا شد چه باشد، پس تا یک هتلی ما دیدیم از یک کسی است، بریزیم و بگیریمش، دیگر هیچ موازین نداشته باشد. باید موازین داشته باشد، نه اینکه هر کسی هر کاری دلش می‌خواهد بکند، و هر کس هر جور عمل بکند و اسمش هم این است که انقلاب است.

شاهدها (۳۹ پاراگراف)

لزوم رعایت اخلاق اسلامی در انتخابات

… این قدم را بردارند. و توجه داشته باشند که دوره‌های سابق که دوره طاغوت بود، برای انتخابات در عین حال که انتخاباتی در کار نبود، لکن کارهای طاغوتی انجام می‌گرفت. و حالا باید همه آقایان متوجه باشند که دولت اسلامی است. جمهوری اسلامی است و مجلس، مجلس اسلامی است. و باید اخلاق همه در انتخابات، همه اخلاق اسلامی باشد. و افرادی را انتخاب کنید که متعهد به اسلام، شرقی و غربی نباشند. بر صراط مستقیم انسانیت و اسلامیت باشند. و من امیدوارم که این مرحله را هم به شایستگی و به طوری که دلخواه همه ملت ماست، و دلخواه ماست عمل بکنند. و وکیلهایی که آراسته هستند به اخلاق خوب، متعهد هستند …

مطرود بودن کار خلاف اخلاق حتی برای پیشبرد مقصود اسلامی

5- از آقایان کاندیداها و دوستان آنان انتظار دارم که اخلاق اسلامی- انسانی را در تبلیغ برای کاندیدای خود مراعات؛ و از هر گونه انتقاد از طرف مقابل که موجب اختلاف و هتک حرمت باشد خودداری نمایند، که برای پیشبرد مقصود، و لو اسلامی باشد، ارتکاب خلاف اخلاق و فرهنگ، مطرود و از انگیزه‌های غیر اسلامی است.

اخلاق اسلامی شرط مظهر کامل سرباز اسلام بودن سپاه

لازم به تذکر است که بیش از پیش باید به اخلاق اسلامی سپاه توجه شود تا سپاه از هر جهت مظهر کامل سرباز اسلام باشد. توفیق و تایید جنابعالی را در ارشاد و هدایت سپاه، که بیش از هر چیز مورد نظر است، از خداوند متعال خواستار است. و السلام.

حفظ احترام ملت با پایبندی به اخلاق و آداب اسلامی

… که در پناه اسلام همه قدرتها، همه قوه‌ها قدرتمندتر بشوند، قوّت‌دارتر بشوند. و شماها ان شاء الله برای مملکت، آبرومندی تهیه کنید و مملکت ما را معروف کنید در همه جا؛ چنانکه در این نهضت بحمد الله همه جا معروف شد و همه با چشم احترام به این ملت نگاه می‌کنند. و عمده این است که از این به بعد هم ما این احترام را حفظ بکنیم به اینکه همه با اخلاق اسلامی و با آداب اسلامی باشیم؛ تا ان شاء الله این قدرت و این قوه در جای خودش خرج بشود و نهضت اسلامی ما به ثمر برسد. خداوند ان شاء الله شما را سعادتمند کند در دنیا و در آخرت.

یکسانی رفتار انسان در خلوت و در جامعه در تربیت اسلامی

… بکند که شما در داخل صندوقخانه هم هیچ کاری نکنید بر خلاف قوانین عالَم، قوانین دیگر چه کار دارند به باطن، توی خانه‌ات هر کاری می‌خواهی بکن. به من چرا، شما نیا بیرون و نظم را به هم بزن، هر کاری می‌خواهی بکن. اسلام این جور نیست. اسلام می‌خواهد انسان درست کند. این انسان را جوری می‌کند که توی صندوقخانه و پشت در هم، همان باشد که توی خیابان است؛ نه اینکه توی صندوقخانه هر کاری می‌خواهد بکند، توی خیابان نکند. توی صندوقخانه هم این آدم باید همان آدمی باشد که توی خیابان است؛ توی مجامع است. اسلام انسان می‌خواهد درست کند؛ انسانی که در همه حالاتْ انسان باشد.

احترام به بزرگان و مؤمنان و حمل رفتار دیگران بر صحت

… تا برسد به آنجا که خدای نخواسته انسان را منحرف کند اصلًا از اسلام. باید مراقبت کنید آقا از خودتان؛ باید از اول صبح که از خواب پا می‌شوید، یا اول اذان یا ان شاء الله قبل از اذان که پا می‌شوید از خواب ... باید مراقب خودتان باشید. در این مجتمع باید مراقبت کرد؛ در این اجتماعات، در این‌ اجتماعات دوتایی، چهار تایی، صدتایی، ده تایی باید مراقبت کرد: احترام کرد از بزرگان، احترام کرد از رفقا، احترام کرد از مومنین. لسان سوء، نعوذ بالله، نداشت؛ اشکال [و] مناقشه بیجا انسان نکند. اگر فرض بفرمایید شما در نظرتان یک کسی یک کاری انجام می‌دهد یا انجام نمی‌دهد و ناگوار است در نظر شما، محمول به صحت است. نباید انسان همین طور بدون اینکه توجه کند به مطلبی، یکوقت خدای نخواسته جسارت کند به یک مومنی، به یک مسْلمی، به یک طلبه‌ای، به یک اهل علمی، فضلًا از اینکه به یک عالِمی، فضلًا از اینکه به یک مرجعی. اینها [را] باید مواظبت کرد؛ انسان باید خودش را مواظبت کند؛ حفظ …

توسعهٔ اخلاق اسلامی انسانی در تمام قشرها

من از خدای تبارک و تعالی می‌خواهم که زودتر بین قشرهایی که اختلاف بینشان هست- چه در بالا و چه در توده‌های جمعیت- این اختلافات از بین برود، و همه با هم دنبال این باشند که این کشور را به راه مستقیم هدایت کنند، و این کشور را آباد کنند. و اخلاق اسلامی- انسانی را در تمام قشرها توسعه بدهند.

لزوم رعایت موازین اسلامی و تهذیب اخلاق در محیط آموزشی

… خودشان اختلاف است. اختلاف بین خودشان اسباب این می‌شود که آنها نفوذ کنند و نگذارند کاری انجام بگیرد. شما سعی کنید در اینکه بین خود، در هر مدرسه‌ای یا در هر دانشگاهی، بین خود جمعیتهای متعهد و مسْلم، دیگر اختلاف نباشد؛ گروه گروه نشوند که هر کدام یک چیزی بشوند. گروه هستند، اما در اصل مطلب که باید تحصیل بشود، باید موازین، موازین اسلامی باشد. باید اخلاق و عرض کنم اینها تهذیب بشود. اینها در یک مسائل مشترکی با هم باشند، حالا به هر حال یک اختلاف سلیقه‌ای هم دارند؛ خارج از این باشد که همه با هم باید جلوی یک مفسده‌ای را بگیرند.

احکام اخلاقی و تربیت اخلاقی در اسلام

… کار داشته باشند؛ همان طوری که سیاست مملکتی دارد اسلام، و بسیاری از احکامش احکام سیاسی است، یک احکام معنوی دارد؛ یک حقایق هست، یک معنویات هست. چیزهایی که در رشد معنوی انسان دخالت دارد، احکام بر آن هست؛ چیزهایی که در تربیت معنوی انسان هست، بر آن احکام هست؛ و در مرتبه پایین ترش هم که مرتبه اخلاق باشد، احکام اخلاقی دارد.- عرض می‌کنم که- تربیتهای اخلاقی می‌کند اسلام. در مرتبه معاشرتش هم که هست، با هر کس معاشر باشد، حکم دارد اسلام. خودش- فی نفسه- احکام دارد، خودش با عیالش احکام دارد، خودش با اولادش احکام دارد، خودش با همسایه‌اش احکام دارد، خودش با هم محله‌اش و جارش[2] احکام دارد. با هم مملکتش احکام دارد، با همدینش احکام …