سیر قضیه به همین صورتی است که در نامه آوردهاید، انشعاب از تشکیلاتی برای اظهار عقیده مستقل، و ایجاد تشکیلات جدید، به معنای اختلاف نیست.اختلاف
نامهای دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دودستگی میان مردم، گروهها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه)— ۱۳۳۱/۰۳/۱۵
سیر زمانی
از ۱۳۳۱ تا ۱۳۶۷۱۳۳۱۱۳۶۷
فقط سال ۱۳۶۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
اختلاف در آن موقعی است که خدای ناکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگری پرخاش کند که بحمد الله، با شناختی که من از روحانیون دستاندرکار انقلاب دارم، چنین کاری صورت نخواهد گرفت. من به شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز میتپد دعا میکنم، و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.شاهدها (۱۷ پاراگراف)
پرهیز از اختلاف و اصلاح اختلافات جزئی، نوعی فداکاری
یکی از فداکاریها این است که با هم اختلاف نکنند، اگر یک اختلاف جزئی هست خودشان اصلاح کنند. و بحمد الله الآن در بین ارتش ما و سپاهیان و همه اینها وحدت هست و با این وحدت دارند جلو میروند و تا این وحدت هست ان شاء الله پیروزیها دنبال هم است. و ما باید همیشه توجه به این داشته باشیم که آنچه هست از خداست اَ لِغَیْرِکَ مِنَ الظُّهُورِ ما لَیْسَ لَکَ هر …سرایت اختلاف روحانیون و استانداران به مردم و جبههها
… نخواسته سرایت کرد، مصیبت پیش میآید. امروز تقریباً هیچ کس با ما موافق نیست، و آنهایی هم که موافق هستند فقط اظهار است. مع ذلک پاسدارها و ارتشیها و بسیجیها و سایر نیروها توانستهاند این پیروزیها را به دست آورند. این برای این است که بین آنها اختلاف نیست. اختلاف روحانیون با استاندارها و یا خودشان، به مردم سرایت میکند و در جبههها منعکس میشود، آن وقت نمیتوانید مصیبتی را که از این ناحیه پیدا میشود ارزیابی کنید، و مصیبت بزرگ این است که در این صورت اسلام نمیتواند سر، بلند کند. باید متوجه باشید که این یک تکلیف است که همه با هم باشید تا این بار را به آخر برسانید. خوب خدمت کنید، به مستضعفان برسید.سرایت اختلاف روحانیون به بازار و خیابان و سراسر ایران
… به واسطه این مطلب صدمه ببیند، و بدانید که میبیند اگر خدای نخواسته بشود، و او این است که بین آقایان در بلاد اختلاف باشد. اگر در صنف- فرض کنید که- کامیونداران و آنهایی که شغلهای مختلف دارند، اگر اختلافی در بین آنها وارد بشود، به صنف دیگر سرایت نمیکند. کامیوندارها اگر با هم مختلف بشوند به بازار هیچ کاری ندارند، سرایت هم نمیکند، اما اگر در صنف ما اختلاف پیدا بشود، این اختلاف به بازار هم کشیده میشود، به خیابان هم کشیده میشود؛ برای اینکه شما هادی مردم هستید، مردم توجه دارند. قهراً یک دسته دنبال شما، یک دسته دنبال آن کسی که با شما مخالف است و یک وقت میبینید که در همه ایران یک اختلافی از ناحیه ما پیدا شده است، مایی که همه دعوت میکنیم به اینکه مردم با هم باشند.ریشهٔ نفسانی اختلاف بهرغم گمان خدایی بودن آن
اتحاد کلمه، ملت را به اینجا رسانده است، خودمان اختلاف پیدا کنیم! و این را من به شما عرض کنم، ما و شما نباید خودمان را بازی بدهیم. اختلاف ریشهاش از حب نفس است. هر کس خیال میکند که من برای خدا این آقا را باهاش اختلاف میکنم، یک وقت درست بنشیند در نفس خودش فکر کند ببیند ریشه کجاست. حسن ظن به خودش نداشته باشد، سوء ظن داشته باشد. ریشه همان ریشه شیطانی است که آن حب نفس انسان است.بیم از شکست جمهوری اسلامی بر اثر اختلاف دنیوی روحانیون
اگر از اختلاف ماها، آن هم اختلافی که من شک ندارم در سر دنیاست، نه برای خدا، اگر این اختلافات موجب اختلاف بین مردم بشود و موجب این بشود که شکست بخورد جمهوری اسلامی و تا قرنها نتواند سرش را بلند کند، این جرمی است که خدا میبخشد برما؟ باید توجه بکنیم ما. نباید ما هی به خودمان مغرور بشویم و حسن ظن به خودمان داشته باشیم که این ماییم که چه هستیم و دیگران نیستند. باید به دیگران ما حسن ظن داشته باشیم و اعمالشان را حمل به صحت بکنیم و نسبت به خودمان سوء ظن داشته باشیم و اعمالمان را تفتیش بکنیم که …اختلاف بر سر «من»، نه بر سر اسلام
… بشوند، یک دسته طرفداران آن آقا، یک دسته طرفداران آن آقا، و فراموش بکنند- آن چیز را- خدای تبارک و تعالی را و فراموش بکنند انقلاب را. این دوتا مطلبی است که من نگرانش هستم و بسیار از اینها گاهی رنج میبرم که میشنوم مثلًا در فلان جا بین فلان و فلان اختلاف هست. و بدانید که اختلاف، اختلاف سر اسلام نیست. اختلاف سر «من» هست، من اسلام را باید تقویت کنم، اسلامی که من تقویت کنم قبول دارم، اسلامی که رفیق من تقویت کند نه، او را من قبول ندارم. این در باطن ذات آدم هست و لو نگوید؛ نمیگوید البته اما در باطن ذات انسان این مساله هست؛ مگر خدای تبارک و تعالی توفیق بدهد به انسان که خودش را مُهذَّب کند.لزوم کاوش در باطن: مصلحت اسلام یا مصلحت خود
مساله این نیست که ثواب میخواهم، مساله این است که دنیا میخواهم. اختلاف اگر بین افراد پیدا میشود، جستجو کنند در باطن ذات خودشان ببینند که مساله، مسئله مصلحت اسلام و مصلحت مسلمین است یا مساله، مسئله مصلحت خودش هست؟ پای نفس در کار است یا خدا در کار است؟ اگر یک کسی یک مطلبی را بهتر از من میتواند انجام بدهد، آیا من خوشحالم به اینکه او متصدی امر بشود یا من ناراحتم؟ اگر یک وزیر بتواند بهتر کار وزیر دیگری را انجام بدهد و کمک کند به او، آیا نفس او اجازه به او میدهد؟خودبرتربینی، مبنای همهٔ اختلافات عالم
هیچ اختلافی در عالم واقع نمیشود الا اینکه مبنایش این است. شیطان هم روز اول گفت خَلَقْتَنی مِنْ نار وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طین[8] من از او بهترم، تخلف خدا را کرد گفت، حاصل، به خدا گفت من بهترم و این ارث شیطانی، ارث است برای همه ما. همه آن چیزی را که در خود میبینند، آن را بالاتر از دیگران میبینند. اگر همان مطلب در دیگری باشد کوچک میبینند، وقتی در خودشان هست بزرگ میبینند، عیب خودشان را نادیده میگیرند، عیب کوچک دیگران را بزرگ میشمارند. اینها همان فطرتی است، فطرت الهی است که ما به راه کج کشیدهایم او را کُلُّ مَولُودٍ یُولَدُ عَلَی الْفِطْرَهِ[9] مگر …قلم کشیدن بر اختلافات و بیاشکال بودن تفاوت بینشها
... همین طور بوده اعانت به تقوا و حسن رفتار، آن را میداند. و من امیدوارم که در این سال آینده- یعنی همین سالی که در آن هستیم- نیّتهایمان یک نیّتهای خالص الهی باشد، که در زیر سایه این نیّت خالص الهی، هیچ توجه نکنیم به اختلافاتی که گاهی پیش میآید. گاهی افرادی که ممکن است خیلی توجه به همه مسائل نداشته باشند و گاهی دامنمیزنند به آن، اشخاصی که میخواهند اختلاف باشد، ما به کلّی قلم سرخ بکشیم روی این طور چیزهایی که هست. البته بینشهای مختلف هست؛ این اشکالی نیست، در عمل ممکن است که انسان خودش را تطبیق بدهد. ان شاء الله این راه را پیش ببریم و این طور نباشد که دیگران به ما هجمه کنند و خودمان از آن غافل باشیم و خودمان مشغول باشیم.مسئولیت همگان اگر گله از بازار و مجلس و دولت به اختلاف بینجامد
… در دنیا ما مطرح کردهایم مخالفاند. آنها اسلامی مانند اسلام سعودیها را میخواهند. منافقین هم میگویند اسلامی که دست ببرد اسلام نیست، با اینکه در قرآن صراحتاً آمده است. البته گرانی هست، کمبود هست، و بیشترین صدمهاش به کارمندان دولت میخورد، ولی باید تحمل کرد. اگر امروز گلههایمان به بازار، مجلس و دولت کشیده شود و این گلهها به اختلاف تبدیل گردد، همهمان مسئول هستیم. اگر امروز اسلام سیلی بخورد، دیگر سربلند نمیکند. به خاطر اسلام باید مقداری از ناراحتیهایمان را کنار بگذاریم.لزوم رفع اختلاف نفسانی، متفاوت با اختلاف انبیا و مخالفانشان
… چه در دل دارید زدوده شود، که اگر برای خدا خالص شدید در پیروزیتان موثر است. باید اتکایتان فقط به خدا باشد، و این نمیشود مگر اینکه از نفسانیات بکاهید منشا اختلافات از هوای نفس است. هر کجا اختلاف بین خودتان دیدید، مطمئن باشید که از هوای نفس سرچشمه گرفته است. البته اختلاف بین انبیا و افراد مقابل آنها و اسلام و کفر همیشه بوده است، ولی آن اختلاف از عبودیت سرچشمه میگیرد. شما اختلافاتی را که از نفسانیت سرچشمه میگیرد باید از بین ببرید و مطمئن باشید که اگر کارهایتان از الوهیت سرچشمه نگیرد و از وحدت اسلامی بیرون بروید، مخذول[3] میشوید.هشدار دربارهٔ اختلافافکنی منحرفان میان ارتش و سپاه
… شما جدا ندانند، همه از یک نیرو هستید با اسماء مختلف، نیروی اسلامی الهی هستید. اسماء مختلف، لکن معنا واحد. و تا این وحدت معنا هست و تا این وحدت بین قوای لشکری هست، ارتشی هست و وحدت بین آنها و سپاه پاسداران و بسیج و مردم هست، این کشور مصون از هر بلیهای است. و خدا نکند یک روزی بیاید که منحرفین شما را گول بزنند و ایجاد خلاف بکنند بین شما. و خدا نکند که روزی بیاید که اشخاصی که انحراف از اسلام دارند، بین شما و پاسداران عزیز اختلاف ایجاد کنند. اگر اختلاف بیاید بین شما و وحدتتان از بین برود مطمئن باشید که آنها کار خودشان را خواهند کرد، و شما را همان طور که سابق ارتش در تحت فرمان او بود، شما را تحت فرمان خودشان خواهند گرفت، و همچو تصفیهای خواهند کرد که از شما که برای اسلام خدمت میکنید یک تن باقی نگذارند. باید هوشیار باشید، باید هوشیار باشیم، باید دولت و ملت هوشیار باشد که غفلت از اینکه در کمین هستند برای بلعیدن این کشور از همه اطراف، از امریکا گرفته تا شوروی، در این معنا شک نباید بکنیم و متکی به خدای تبارک و تعالی باشیم و متکی به قدرت ملی خودمان باشیم که …ایجاد اختلاف، راه لطمه زدن بیگانگان
… مردم را با خود کنید، در این صورت آسیب نمیبینید؛ زیرا آسیب از ناحیه اختلاف پیش میآید. شما و روحانیون باید با هم تفاهم داشته باشید. شما میدانید تا به حال هر کاری انجام گرفته است، از اتفاق بوده است؛ پیشبردمان از توافقی بوده است که بین تمامی اقشار است. خارجیها هم اگر بخواهند کاری بکنند، اول بین خود ما اختلاف میاندازند و از این راه فساد ایجاد میکنند، بعد از آنکه اختلاف شد لطمه وارد میآورند، مستقیماً که دخالت نمیکنند. و ما برای حفظ اسلام مکلف و مسئولیم، و امروز حفظ اسلام در تفاهم است، تفاهم بین همه اقشار، بین مردم با روحانیون، روحانیون با استاندارها، استاندارها با مردم و روحانیون، و این تکلیفی است الهی که باید جواب آن را بدهیم.بر گردن روحانیون بودن وزر سرایت اختلاف به مردم
… اختلاف اگر خدای نخواسته در بین آقایان پیدا بشود، در هر شهری که پیدا بشود قهراً این اختلاف به بازار میکشد، به خیابان میکشد و آن چیزی که این جمهوری را حفظ کرده وحدت و انسجام این جمعیت است. یعنی ملت همه با هم بودند که توانستند یک همچو معجزهای را ایجاد کنند. اگر چنانچه به واسطه اختلاف ماها یک وقت اختلاف به بازار هم بکشد که خواهد کشید، به خیابانها هم بکشد، به اصناف دیگری هم بکشد، این تمام وِزرش به گردن ماست. اینکه شما خیال کنید که نه، من برای خدا این آقا را مثلًا به او چه میکنم، این اشتباه است. برای خدا نیست. انسان گول نفس اماره خودش را میخورد و گول شیطان را میخورد. گول میخورد به اینکه چیزهایی که در دیگران است هی به نظرش میآید خیلی بد است، خیلی کار بدی دارد …نبودن جای اختلاف میان قشرها اگر کار برای خدا باشد
اگر برای خداست اجازه باید بدهد. اگر برای خداست نباید بین قشرهای مختلف اختلافی واقع بشود، و بحمد الله نیست اختلاف، ان شاء الله. ما باید ید واحده باشیم، همان که تعبیر اسلام است، ید واحده باشیم عَلی مَنْ سِوی.[7] ید واحده دوتا هم نه، یک دست، یک کار بکنیم، باز اگر دو تا دست گفته بود، این دست، گاهی یک کاری موافق او نمیکند. ما باید ید واحده باشیم، ید واحده این است که سرکوب کنید نفس …ریشه داشتن اختلافات در نفسانیت
باید ما کوشش کنیم که این معنویت را تقویت کنیم و این نفسانیت را هر چه میتوانیم سرکوب کنیم. اگر این حل بشود همه چیز حل است. اختلافات روی همین معنا است.لزوم حمله با هم به دشمن مشترک و جلوگیری از رخوت در صفوف
… باشند، توجه کنند به اینکه الآن کسانی که مخالف با اسلام هستند و دارند پخش میکنند مطالبی را، میخواهند بین برادرهای شیعه و سنی اختلاف ایجاد کنند. اینها نه خیرخواه شیعه هستند، نه خیرخواه سنی، و اینها با اسلام مخالفند. بیدار باشند همه برادرها، با هم باشند. دشمن مشترک ما داریم، به این دشمن مشترک باید ما با هم حمله کنیم و آنها را نگذاریم که خدای نخواسته، در صفوف ما یک رخوتی ایجاد بشود و یک اختلافی ایجاد بشود.