رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه)— ۱۳۳۱/۰۳/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۳۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۳۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اختلاف در آن موقعی است که خدای ناکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگری پرخاش کند که بحمد الله، با شناختی که من از روحانیون دست‌اندرکار انقلاب دارم، چنین کاری صورت نخواهد گرفت. من به شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز می‌تپد دعا می‌کنم، و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

شاهدها (۲۵ پاراگراف)

دعوت اهالی لرستان به رفع اختلافات محلی و دفاع برادرانه از کشور

… برای هم پیوستگی به ملت ایران. من امیدوارم که با این هم پیوستگی که بین شما و سایر ملت ایران است، به واسطه این هم پیوستگی، به تمام مقاصد خودمان که آزادی ملت است، استقلال مملکت است و برقراری حکومت عدل اسلامی- جمهوری اسلامی- است، من امیدوارم که نایل شویم. من امیدوارم که شما اهالی محترم لرستان در آن محالّی که هستید، در آنجا اگر چنانچه اختلافاتی هست خودتان رفع کنید. برادران من! امروز روزِ اختلاف نیست؛ امروز روزِ این است که همه با هم پیوسته بشوید، همه با هم برادروار از کشور خودتان دفاع کنید.

اختلاف‌افکنی به معنای شکست اسلام و بی‌بهرگی اختلاف‌افکنان از اسلام

تبلیغات ما باید قویتر بشود از سابق؛ اقشار ما باید فشرده تر بشوند از سابق؛ صفهای ما باید فشرده تر بشود؛ اختلافات ما باید کمتر بشود. من متاسفم که در بعضی از بلاد می‌شنوم اختلاف شده است. اختلاف سرِ چه؟ برای چه اختلاف؟ آنهایی که اختلاف می‌اندازند، اینها معلوم شد از اسلام اصلًا حظی ندارند. این اختلاف معنایش این است: شکست اسلام.

اختلاف روحانیون بر سر دنیا مایهٔ روگردانی مردم و شکست اسلام

اگر ما با هم مختلف بشویم، اسلام شکست می‌خورد. اگر در قشر روحانی خدای نخواسته مردم احساس کنند که این اختلافات برای دنیاست- برای دین که اختلافی در کار نیست، همه ما، همه ما یک دین داریم، یک قرآن داریم، اگر اختلافی پیدا بشود اختلاف روی اساس دنیاست، شیطان است که اختلاف می‌اندازد- اگر سایر مردم توجه کنند که ملّاها روی هواهای نفسانی با هم مختلف هستند، طلبه‌ها روی هواهای نفسانی با هم مختلف هستند، مردم از شما رو برمی‌گردانند. [اگر] از شما رو برگرداندند، اسباب شکست شماست؛ شکست شما شکست اسلام است. وظیفه شما سنگین است آقا! شما باید با اخلاق خودتان، با اعمال خودتان مردم را دعوت کنید.

سمی کشنده که دوران جنایات را بازمی‌گرداند

… چیزش درهم ریخته شده است، یعنی الآن نه ما اقتصاد صحیح داریم، نه فرهنگ صحیح داریم، نه ارتش صحیح داریم، همه چیزها درهم ریخته است، امروز روزی است که همه مسلمین مکلفند از طرف خدای تبارک و تعالی به اینکه همه با هم دست برادری به هم بدهند و این خرابه را آباد کنند. اختلافاتْ الآن سم قاتلی است که اگر چنانچه خدای نخواسته اختلاف پیدا بشود، باز برمی‌گردد به آن دوره جنایات به فرم دیگر. آنهایی که علاقه به اسلام دارند، آنهایی که علاقه به ملت اسلام دارند، آنهایی که علاقه به کشور دارند، اینها همه موظفند که در این زمان، که بالاتر و حساستر زمانهاست که بر ایران می‌گذرد، همه با هم برادر باشند، همه با هم رفیق باشند، و همه با هم دست به هم بدهند و این …

مسئولیت همگان نزد خدا و سفارش پرهیز به همهٔ گروه‌ها

اگر اختلافات بشود- خدای نخواسته- این گردنگیر همه ماست و همه پیش خدای تبارک و تعالی مقصر هستیم. این کلمه من است که به همه برادرهای همه اطراف ایران، از هر سنخی که هستند، من این سفارش را به همه دارم. و از خدای تبارک و تعالی توفیق همه شما را خواستارم.

لزوم پرهیز از هرگونه اختلاف که چون موریانه خوب و بد را نابود می‌کند

1- رمز پیروزی ما وحدت کلمه بوده است. اکنون با کمال خضوع می‌خواهم تا از اختلافات دست برداشته و برای فردای خود فکر اساسی کنید، و از هر گونه اختلاف بپرهیزید که چون موریانه خوب و بد را نابود می‌کند؛

هیچ چیز کوبنده‌تر از اختلاف در مرحلهٔ حساس مبارزات نیست

خدمت جناب مستطاب عماد العلماء الاعلام و حجت الاسلام آقای جلیلی- دامت افاضاته به عرض می‌رساند، مرقوم شریف که حاکی از سلامت مزاج عالی و حاوی تفقد از این جانب بود موجب تشکر گردید. در این موقع حساس که مبارزات ملت مظلوم ایران مراحل بسیار حساس خود را طی می‌کند و امر آن دایر بین موت و حیات است، هیچ چیز کوبنده تر از اختلاف نیست. این جانب از جنابعالی و همه حضرات علمای اعلام کرمانشاه انتظار دارم که وحدت کلمه را حفظ فرمایند و با هم در این نهضت مقدس تشریک مساعی نمایند که اگر خدای نخواسته در این امر شکست شود تا آخر ملت مُسْلمِ ما در رنج و عذاب و زیر بار ظلم و ستم خواهند ماند.

تأسف از بروز اختلاف در جناح ملت و اسلام در برابر شاه

تاسف دیگری که بیشتر از این است این است که در عین حال که شاه و طرفدارهای شاه تشبثات زیاد می‌کنند و به هر چیز می‌توانند متوسل می‌شوند برای نجات، مع الاسف در بین جناح مقابل- که جناح خلق و اسلام است- می‌بینیم که بعض اختلافات ایجاد می‌شود. من حالا باید عرض کنم که اصل این احزابی که در ایران از صدر مشروطیت پیدا شده است، آنکه انسان می‌فهمد این است که این احزاب ندانسته به دست دیگران پیدا شده است؛ و خدمت به دیگرانْ بعضی از آنها کرده‌اند. من این طور احتمال می‌دهم که در سایر ممالک- که آن وقت مهم …

آسودگی خاطر دشمنان اصلی از اختلافات درونی

الآن هم این اختلافات هست. همین اختلافات اسباب این شده که دشمنهای اصیل شما با دل راحت بخوابند و بگویند الحمد للَّه خودشان به جان خودشان افتاده‌اند و دارند توی سر خودشان می‌زنند!

خیانت به اسلام و ملت بودن اختلاف‌افکنی هنگام ایستادگی ملت در برابر شاه

الآن که تمام قوای مسلمین ایران جمع شده با هم؛ در مقابل قدرتها ایستاده، در مقابل شاه و آن قدرتهایی که دنبال او هستند الآن ایستاده؛ این خیانت بر اسلام است که ما اختلافات بیندازیم بین خودمان و با هم اختلاف کنیم. این خیانت به یک ملت است که به واسطه اختلافات ما خنثی بشود این حرکتی که در ایران پیدا شده. اگر این حرکتی که در ایران پیدا شده و سابقه ندارد در تاریخ، نه در تاریخ ایران، شما در تاریخ نمی‌توانید پیدا کنید که بچه این قدری‌اش همزبان باشد با پیرمرد در یک مطلب، همه با هم باشند، اگر خدای نخواسته این جنبش و نهضتی که در ایران پیدا شده است و سابقه ندارد این، …

انتحار و خیانت بودن اختلاف در داخل و خارج کشور هنگام قیام ملت

… اسلام را عقب بزند، تاریخ اسلام را تغییر بدهد. شما خیال کردید کم کاری کرد این خبیث از اولی که این جنایت کرده تا آخر، هر جنایتی بکند یک طرف، تغییر تاریخ اسلام یک طرف. این کم جنایتی بود که این مرد کرد؟ آنها همه دست به هم دادند برای اینکه این سدها را بشکنند. و الآن که ایران قیام کرده است و همه یکصدا دارند می‌گویند که مرگ بر این سلطنت، الآن اختلافات، چه در خارج کشور، چه در داخل کشور، انتحار است، خودکشی است. اختلافات بین طبقات روشنفکر و غیر روشنفکر، در دانشگاه بین این جمعیت و آن جمعیت، الآن اختلاف بین اینها یک انتحاری است، یک خودکشی است، مملکت را به باد دادن است، خیانت است بر مملکت، خیانت است بر اسلام. برای چی اختلاف دارید؟ چرا شما، یک عده‌ای که آمدید در خارج کشور زحمت می‌کشید، با هم مختلف هستید؟ جمع بشوید، با هم اجتماعات داشته باشید، یک راه بروید، همه‌تان یک صدا داشته باشید، همه‌تان؛ تا این به صورت سیل درآید و این سیل بنیان کَنْ بِکَند بنیان این سلسله را و …

اختلاف امروز، انتحار مسلمین

به این حرفها گوش ندهید. همه با هم هم صدا بشوید؛ همه با مسلمانها هم صدا. اگر این صدای توحید را با هم بلند کنید، این تمام می‌شود کارش. اختلاف نیندازید هر کسی از یک گوشه‌ای بگیرد. امروز اختلاف، انتحارِ مسلمین است. باید همه با هم باشید؛ همه یکصدا، همه با یک صدا و آن یک صدا این است که «مرگ بر این شاه و بر این سلطنت! مرگ بر آنهایی که پشتیبانی از این می‌کنند، مثل کارتر و امثال اینها!» این شعار ماست و ملت پیش می‌برد. نترسید از این حرفها و هیاهوها. مگر یک ملتی که پا شده و یک …

نادرستی اختلافات جزئی و لزوم برادری و حل برادرانهٔ کدورت‌ها

… دو تا حزب درست کنند، آن حزب کذا، آن حزب کذا؛ بین این دو تا حزب اختلاف بیندازند و مردم را فلج بکنند. یا مثلًا، یک نفر را بیاورند جلو و یک چیزی از او درست بکنند، بعد هم مردم مشغول به او بشوند؛ مدتها سر این دعوا بکنند و قوایشان تحلیل برود و آنها استفاده بکنند. شما آقایان که در خارج هستید با هم برادر باشید. حل کنید اختلافات [را]. اگر یکوقت یک کدورتی از یک برادری دیدید، برادر وار بروید پیش او، بگویید فلان کار شده است و من به واسطه این، کدورت دارم، حل بشود این کار. علی ایّ حالٍ من توفیق شما را، همه آقایان را از خداوند تبارک و تعالی می‌خواهم؛ و امیدوارم که تحصیلات شما در اینجا به آخر برسد با سربلندی، و بتوانید به وطن خودتان برگردید و زمام امور وطن را اشخاص مهذب، اشخاص صحیح العمل به دست بگیرند؛ و همه شما خدمتگزار، همه ما …

نهی از مناقشات جزئی و گوش دادن به تبلیغات منحرفان در شرایط تنگ شدن عرصه بر شاه

امروز که ملتهای ستمدیده در سراسر ایران به خود آمده‌اند و ملت بزرگ ایران با نهضت عظیم خود، مجال را بر شاه و دارودسته‌اش تنگ نموده‌اند وقت آن نیست که عمر خود را در مناقشات جزئی صرف نموده و گوش به تبلیغات مضره بعضی از منحرفین دهیم.

سستی و سرگرمی به مسائل جزئی انتحاری فضاحت‌بار و مایهٔ خطر سقوط ملت و اسلام

… آزادی ایران» در داخل و خارج، و جمیع جناحهای اسلامی- ایّدهم الله تعالی- بدون از دست دادن فرصت، دست در دست یکدیگر نهاده و در این امر حیاتی، که برچیده شدن رژیم‌ پهلوی است مبارزه، و بدون مناقشات، ملت را به سوی هدف غایی که ایجاد حکومت اسلامی است هدایت نمایند. امروز سستی و سردی و سرگرم شدن به مسائل جزئی انتحار است؛ انتحاری فضاحت بار. خطر به قدرت رسیدن شاه از اختلاف و سستی گروهها، خطری نیست که بتوان همه ابعاد آن را پیش‌بینی کرد؛ خطر سقوط یک ملت بزرگ و اسلام عزیز است.

لزوم دست کشیدن همهٔ طبقات از اختلافات جزئی برای دفع شاه

باید جمیع طبقات از اختلافات جزئی دست کشیده و برای نجات خویش بپاخیزند و با هر وسیله ممکن در دفع این مفسد فی الارض اقدام کنند. امروز سکوت در مقابل این ستمگر و بی‌تفاوتی در برابر این جنایات، بر خلاف مصالح عالیه اسلام و مخالف سیره انبیای عظام و ائمه اطهار- علیهم السلام- است. امروز هر مطلبی که موجب انحراف ملت شریف از مسیر اصلی است شیطانی و با نقشه شیاطین طرح می‌شود.

خلل در صفوف روحانیون، شیطانی و موجب خلل در ملت و هجوم دشمن

روحانیون با هم باید باشند؛ اینها همه لشکر امام زمان هستند: همه با هم. اگر خدای نخواسته در صفوف شما یک خللی پیدا بشود، این خللْ خللِ شیطانی است، برای هواهای نفس است؛ و اگر این خلل پیدا بشود، در ملت خلل واقع می‌شود. در ملت اگر خلل واقع شد، آنهایی که در کمین هستند حمله خواهند کرد و شما را از بُن خواهند کنْد. این دفعه اگر خدای نخواسته اینها غلبه بکنند، نه از روحانی چیزی باقی می‌گذارند و نه از متنور الفکر، منور الفکر؛ نه از قشر جدید چیزی باقی می‌گذارند و نه از قشر قدیم. اینها فهمیدند که با این وحدت ما قدم برداشتیم استعمار را شکست دادیم؛ اما شکستی که اولش است. اگر …

خطر اختلافات برای رسیدن به پیروزی نهایی

… اسلام است، و از این به بعد توجه به بسیاری از امور لازم است که عمده آن توجه به حفظ وحدت کلمه است. ما در بین مبارزه هستیم و باز محتاج به وحدت کلمه هستیم؛ باز باید همه اقشار با هم برادروار و در کنار هم آماده باشند برای مبارزه و جلوگیری از تشتتات و اختلافات. اگر خدای ناخواسته اختلافات پیدا شوند معلوم نیست که ما به پیروزی نهایی برسیم. من به همه ملت توصیه می‌کنم که به همین نحو که تا کنون به وحدت کلمه خودشان ادامه داده‌اند از این به بعد هم ادامه دهند. همین طور که حس انسانیت و ملیت و اسلامیت در آنها بیدار شده، آن را بیدارتر نگه دارند و نگذارند این‌ شعله الهی خاموش شود. تمسک به اسلام و حَبْل …

لزوم رفع اختلافات صنفی و نظری که دشمن از آن سود می‌برد

من از خدای تبارک و تعالی سلامت همه شما را خواستارم و امیدوارم که همه با وحدت کلمه، همه با هم این مسائل را حل بکنید. و اختلاف نظر، اختلافات صنفی، اختلافاتی که در ایران آنها انداختند بین مردم، اختلافات را و اینها را توجه کنید که برداشته بشود که دشمن شما از اختلاف شما نتیجه می‌گیرد. و شما ملاحظه کردید که با این اتفاق کلمه‌ای که ایران پیدا کرد، این قدرتهای بزرگ را به زانو درآورد به طوری که نتوانستند آنها شاه را هم نگه دارند. خداوند ان شاء الله همه شما را توفیق بدهد و موید کند.

اجتناب‌ناپذیری اختلاف گروه‌ها پس از پیروزی و بی‌اهمیتی آن

- من با مردم ایران برادر هستم و خود را خادم و سرباز آنان می‌دانم و چون مصالح آنها را می‌خواهیم و آن چیزی که ما مطرح می‌کنیم همان خواسته‌های ملت ایران است، از این جهت از ما نصایح را قبول می‌کنند. و اما احتمال اختلاف گروههای سیاسی بعد از پیروزی غیر قابل اجتناب است ولی در مقابل ملت- که اکثریت تامه قریبِ به اتفاق دارند- اختلاف گروهها مورد اعتنا نیست.

وجود اختلافات سلیقه‌ای و مسلکی میان گروه‌ها

این گروههایی که هستند، این گروهها یک اختلافات سلیقه‌ای و مسلکی بینشان موجود است. من خودم هم که در اینجا آمدم این معنی را یک قدری احساس کردم که اختلافاتی هست. یک جامعه‌ای که یک مقصدی دارد و می‌خواهد که آن مقصد را تا آخر ببرد و مقدماتش را فراهم کند و به نتیجه برسد، این جامعه را می‌شود تشبیه کرد- افراد جامعه و خود جامعه را- به قطرات و نهرها و سیل و دریا. قطره‌های باران یکی یکی، وقتی که ملاحظه بکنید، هر قطره‌ای وقتی …

خنثی شدن کارها با مزاحمت گروه‌های مخالف یکدیگر

… او هم عقیده شدند و با هم در یک مقصدی شرکت کردند لکن سایر افرادی که در جامعه هست با این یا همفکر نباشند، و بدتر اینکه فکر مخالف داشته باشند، اگر همفکر نباشند و به آنها کاری نداشته باشند، این یک قدرتی است که از آن کارهای محدودی می‌آید، کارهای کمی از آن می‌آید؛ برای اینکه خودش به واسطه این اتصالی که افراد به هم پیدا کرده‌اند یک قدرتی پیدا کرده است، چون مزاحم هم ندارد از این جهت یک کارهایی را می‌تواند انجام بدهد اما اگر بنا شد که یک جمعیت دیگری باشند که با این مخالف باشند در این راهی که دارد می‌رود، آنها از این راه می‌خواهند بروند، اینها مزاحمت می‌کنند؛ به واسطه این مزاحمتی که واقع می‌شود، کارها خنثی می‌شود؛ یعنی نه او به مقصد خودش می‌رسد و نه این جمعیت به مقصد خودشان می‌رسند. اگر می‌خواست این به همان مقصد جزئی خودش برسد، مزاحم باید نباشد در کار. اگر شما بخواهید از اینجا بروید تا مثلًا بیرون این شهر، اگر یک مزاحمی نباشد می‌توانید بروید؛ اما اگر مقابل شما یک مزاحمی، یک سیلی باشد، یک کوهی باشد، مزاحم باشد، نمی‌توانید بروید.

نابه‌جایی اختلاف بر سر مسائل جزئی در این مقطع، همچون بحث هنگام زلزله

… پیاده بکنند، خیلی کار از آنها می‌آید. مع الاسف نیست یک همچو چیزی. اختلافاتْ باز هست. یک گروهی او درست کرده، یک گروهی او درست کرده، این گروهها با هم اختلاف دارند. او می‌آید برای او یک چیزی می‌گوید، او می‌آید برای او یک چیزی می‌گوید. در ایران هم این طور است. الآن که ایران به خود آمده یک قدری، و الآن در توده‌های مردم ایران اختلافات در این مقصد کم است یا نیست و آنهایی هم که مثلًا احتمال اختلاف در آنها می‌رود، آنها هم در اقلیت واقع هستند یا خیر، کم کم به خود آمده‌اند، الآن وقت این نیست که ما در این قضایای جزئیه بنشینیم با هم اختلاف کنیم. این نظیر این می‌ماند که یک زلزله‌ای واقع بشود در یک شهری و بخواهد خانه‌ها را خراب کند، شما با هم بنشینید مباحثه بکنید که فلان قصه چه جوری است، فلان جا قصه بگویید به هم؛ زلزله خواهد همه را کشت.

اختلاف الهام ابلیس و لزوم دوری از آن

عزیزان من! از اختلاف که الهام ابلیس است اجتناب نمایید و به هم پیوسته در راه هدف که سرنگون شدن رژیم فاسد پهلوی و قطع ایادی اجانب از مقدرات و مخازن کشور است، نهضت مقدس را ادامه دهید و در راه پیشرفت مقاصد اسلامی خود از هیچ‌ عاملی نهراسید که این جنبش بزرگ را هیچ قدرتی نمی‌تواند متوقف کند. شما بِحقید و دست خداوند تعالی با شما است، و خدا خواسته است که مستضعفین پیشوایی را به دست گرفته، خود وارث مقدرات و مخازن خود باشند.