رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه)— ۱۳۳۱/۰۳/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۳۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۳۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اختلاف در آن موقعی است که خدای ناکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگری پرخاش کند که بحمد الله، با شناختی که من از روحانیون دست‌اندرکار انقلاب دارم، چنین کاری صورت نخواهد گرفت. من به شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز می‌تپد دعا می‌کنم، و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

شاهدها (۲۸۴ پاراگراف)

لزوم کنار گذاشتن اختلافات اکثریت برای کنار زدن اخلالگران

… جایی- که محل آموزش و پرورش و اینها است- یک دسته‌هایی البته خواهند مزاحمت ایجاد کرد و از تهران و از جاهای دیگر هم مراجعه شده راجع به اینکه باید چه بکنیم. آنها در فکر هستند که یک طرحی بدهند، لکن مهم این است که اینها در این جمعیتی که اخلالگرند در اقلیت واقعند. اکثر که این طور نیستند که اخلالگر باشند و این جمعیتِ اکثر باید از اختلافاتی که خودشان اگر در بینشان هست، دست بردارند و با اجتماع خودشان بدون اینکه یک درگیری، یک اختلاف عملی بشود، با اجتماع خودشان اینها را از صحنه خارج کنند که نتوانند آنها فعالیت بکنند. مهم این است که خود کسانی که در دانشگاهها هستند، در مواردی هستند که آموزش و پرورش هست در آن، چه اساتید و چه جوانهایی که آنجا هستند، اینها خودشان به طور معقولی جلوگیری بکنند، چون اینها حرفی ندارند. اخلالگرها حرفی ندارند، همان فقط می‌خواهند اخلال کنند. اگر هر …

خطر پیشی‌گرفتن ضدانقلاب در صورت اختلاف و تشتت قشرها

… عجله نکنید در اینکه همه کارها فوراً درست بشود. باید یک قدری در این وقتی که آنجا این انقلاب هست و این آدمکشی و همه اذهان هم متوجه به آنجاست، کاری بکنید که در محل خودتان، هر کس در هر محلی هست، هم صدا باشد، آرام باشد؛ تا اینکه دولت بتواند به آن امر رسیدگی کند. اگر بنا باشد که هر جا صدا درآید و عرض می‌کنم که اختلافات باشد و قشرها مختلف باشند، این موجب می‌شود که خدای نخواسته یک وقتی ضد انقلابیها پیشی کنند و یک وقت یک فاجعه‌ای به کار بیاید. در هر صورت ان شاء الله به این امور رسیدگی می‌شود. لکن یکدفعه و در این حالی که الآن جهاتی دیگر در کار است، که آنها اهمیتش زیاد است، البته به این زودی و فوراً این امور قابل حل نیست و مهمش هم همین هست که اگر بنا باشد هی متشتت باشد.هر جا.

بی‌اعتنایی به تلاش شیاطین برای ایجاد اختلاف و انحراف توجه

مسئله اصلی ما طی کردن این راه است: تعیین خبرگان است؛ بررسی قانون اساسی است، و بعد از این قدم، قدمهای دیگر. باید در هر قدمی همان مطلب را توجه به آن کرد، و لو شیاطین می‌خواهند شما را به واسطه احساسی که از بعض امور دارید، شما را متوجه به مسائل دیگر بکنند، و ایجاد اختلاف بین شما بکنند، توجه به این کارها نداشته باشید. تمام توجه شما به بررسی از قانون اساسی باشد. و هر اشکالی که در قانون اساسی دارید طرح کنید، و به مجلس سنا بفرستید. و بعد هم نمایندگان خودتان را تعیین کنید، خُبرگان را تعیین کنید، تا بررسی کنند از قانون اساسی.

بروز گله‌ها، مناقشات و اغراض شخصی میان فاتحان پس از پیروزی

… برای گرفتن یک قلعه‌ای، همه توجهشان به گرفتن قلعه است، هیچ توجه دیگری ندارند، هیچ یک فکرش این نیست که ما امشب وقتی شب شد شام چه داریم، ناهار چه داریم، بچه‌مان کسالت دارد، هیچ در فکر نیستند، تمام قوای هر فرد دنبال این است که این فتح را بکند؛ این قلعه را بگیرد. و یک گروهی که با هم مجتمع شدند، همه یکصدا و قوای مختلفه جمع شده است و به حال حمله است، همه قوا مجتمع شده است و همه هم نظرشان یک چیز است و آن این است که این قلعه را باید ما فتح بکنیم، تا وقتی رسیدند و فتح کردند و آن وقتی که در داخل قلعه بودند و نشستند و دیدند الحمد لِلّه فتح کردیم، سستیها شروع می‌کند پیدا شدن، خستگیها، سستیها، اختلافها در داخل همان قلعه ممکن است که هم سستی برای این افرادی که آن وقت با این قدرت پیش رفتند پیش بیاید و قدرت خودشان را از دست بدهند و هم تا حالا همه متّحد الکلمه برای این فتح و پیروزی بودند، حالا که خودشان را پیروز می‌بینند، می‌افتند به گله‌هایی که از هم دارند؛ اشکالاتی که برایشان هست: زندگیمان چه جوری هست، بچه‌هایمان چه طوری شد. مناقشاتی که بعضی با بعضی دارند؛ اغراضی که دارند.

مخالفت معارضه و دشمنی بر سر امور جزئی با قواعد اسلام

اگر ما ملت، که الآن مدّعی هستیم که رژیم ما اسلام است، حکومت حکومت عدل است، و امثال ذلک، و به دنیا هم اعلام کردیم و دنیا هم شناخته مملکت ما را به اسم جمهوری اسلامی، ممالک دیگر شناختند اکثراً و الآن ما را یک رژیم اسلامی می‌دانند، اگر چنانچه ما محتوای این رژیممان اسلامی نباشد و کارهایی که می‌کنیم منطبق نباشد با قوانین اسلام، سر یک قضایای جزئیه‌ای با هم معارضه بکنیم، سر یک قضایای جزئیه‌ای با هم دشمنی بکنیم، سر یک قضایای جزئیه‌ای با هم معارضه بکنیم، که همه اینها مخالف با قواعد اسلام است، اگر یک همچو چیزی بشود و دنیا بگوید که اسلام هم همین است، همین رژیم است، دیگر همه سر [و ته‌] یک کرباس هستید. قضیه این نیست که ما در یک جنگی شکست خوردیم.

کنار گذاشتن اختلاف در اموری که نباید در آن اختلاف کرد

اختلافات را در یک اموری که نباید هم در آن اختلاف کرد، این اختلافات را کنار بگذارید همه. این «حزب» بازی و نمی‌دانم گروه گروه که صد گروه، به حسب آن طوری که در روزنامه‌ها بود، قریب صد گروه در این چند هفته، اظهار وجود کرده‌اند! یعنی صد گروه کاری دارند می‌کنند که این انسجامی که پیدا شد و رمز قدرت شما بود به هم بزنند. صد گروه دشمن دارید شما؛ منتها یک …

انتقاد از درگیری مردم بر سر مطلبی پوچ در اصفهان و مشهد

… زیاد بود، اجتماع مسلمین زیاد بود. ماه محرّم هم، ماه امام حسین بود و قدرت اینها- اهل منبر و روحانیون- آن وقت هم زیاد بود. جلو ماه رمضان یک چیزی درست می‌کردند. جلوه ماه محرم هم یک چیزی درست می‌کردند. حالا هم جلو ما ماه رمضان هست، الآن چیزی درست کرده‌اند. الآن اصفهان یک قصه‌ای درست شده است، مشهد هم همین طور، سر یک مطلب پوچی ریخته‌اند به هم، این چه قدر غفلت می‌خواهد. یک حالی که الآن مقدّرات اسلام مطرح است، قانون اساسی اسلام مطرح است، حکومت اسلام مطرح است، رئیس جمهور اسلام مطرح است، از اینها دست برداشتند؛ یک جبهه‌هایی که حساب شده آنها کارهایشان را خودشان کرده‌اند و بسیاریشان هم از روی بی‌اطلاعی، صد تا گروه درست کرده‌اند! …

پرهیز از مشغول شدن به مسائل بی‌ارزش و پرداختن به مسائل اساسی

… محمد رضا درست می‌شد قبل از ماه رمضان، دوباره حالا قبل از ماه رمضان ما، آن هم در یک همچو موقعیتی، ماه رمضان و این ماه شعبان، غیرِ ماه شعبان و رمضانهای دیگر است. ماه رمضانی است که سرنوشت ما را می‌خواهد درست بکند. ما باید با همه قوا روی هم برویم سراغ این مصیبت. نباید ما مشغول یک چیزی بشویم که هیچ ارزشی پیش اسلام ندارد، هیچ ارزشی به هیچ وجه ندارد. ما نباید برویم دنبال این مسائل، باید برویم دنبال این مسائل اساسی، این یک جمله‌ای بود راجع به حرف ایشان.

کنار گذاشتن اختلافات رمز رسیدن به پیروزی و لزوم حفظ آن

… نخواسته مثل آن وقتها نیست که رها کنند [تا] شما زندگی بکنید و لو توی کوهستان، و لو توی عشایر خودتان. نخیر، به کلی از بینتان می‌برند. یعنی هم دانشگاه را از بین می‌برند؛ هم مدارس را از بین می‌برند؛ هم شهرنشینها را از بین می‌برند؛ هم عشایر را از بین می‌برند. از بین‌ خواهند برد ما را، اگر خدای نخواسته اینها غلبه بکنند- و ان شاء الله نمی‌کنند- لکن ما باید بیدار باشیم، توجه کنیم که آن معنایی که ما را رساند به اینجا آن را حفظش کنیم. آن معنا این بود که اختلافات را کنار گذاشته بودید همه با هم آن روز.

ایجاد اختلاف در سراسر ایران با سرکوب فوری آشوبگران و دامن زدن خرابکاران به آن

… اینها و چاره نداشتید جز اینکه صبر بکنید. حالا البته- الحمد للَّه- آزاد شدید، دست آنها کوتاه شده است کسی نیست که شما را بگیرد ببرد حبس بکند، [اذیت‌] بکند. باقی مانده است یک دسته‌ای و تفاله‌ای از اینهایی که حالا خیال می‌کنند می‌شود یک ماهی از آب گل‌آلود گرفت. الآن اگر بخواهند- تنها عشایرِ شما که نیست، سرتاسر ایران است- اگر بخواهند الآن شروع کنند به اینکه اینهایی که دارند آشوب می‌کنند سرکوب بکنند، الآن اسباب این می‌شود که یک اختلافاتی در همه ایران پیدا بشود. از آن طرف هم که دارند دامن‌می‌زنند به این اختلافات. در خود شهر تهران چه قدر دامن‌می‌زنند به اختلافات؛ چه قدر ایجاد اختلافات کرده‌اند. در سایر شهرها همین طور؛ در عشایر همین طور. در جاهای دیگر، همه جا خرابکاران مشغول خرابکاری‌اند که یک فرصتی پیدا بکنند و یک آشوب درست بشود و نتوانید مملکت خودتان را [اصلاح‌] بکنید و بگویند اینها مردمی هستند که آشوبگرند؛ و اینها مردمی هستند نمی‌توانند اداره …

لزوم پرهیز از اختلاف میان قشرها برای حفظ نهضت

… که این حس تعاون مورد نظر خدا بود. و خدای تبارک و تعالی به این ملت مرحمت فرمود که یک ملتی که دست خالی بود بر یک قدرتی که همه چیز داشت غلبه کرد. این نبود الّا اینکه این ملت یک روح تعاون پیدا کرده بود، یک ایمان پیدا کرده بود. این ایمان بود که شما را پیروز کرد. الآن باید شما همین نهضت را حفظ کنید به اینکه هم اختلافات نباشد بین قشرهای مختلف- که مع الاسف تازگی هم کم کم دارد یک اختلافاتی پیدا می‌شود- و هم آن جهت اخلاصش، جهت اسلامیتش محفوظ باشد، جهت ایمانش محفوظ باشد که با اخلاص و ایمان کار بکنید. همان طوری که با اخلاص و ایمان شما این سد را شکستید، با اخلاص و ایمان جای او را پر کنید و سازندگی کنید.

اختلاف‌افکنی مانع به سرانجام رسیدن نهضت

… روزی نیست که هر کسی به یک طرف بکشد. همه [در] مسیر ملت، که راه افتاده است ملت؛ ببینیم چه کرد ملت، چه می‌خواهد ملت؛ همینی که ملت می‌خواهد همه با هم باید دنبال این برویم. همان که این قدرت بزرگ را به هم زد و شکست، باید دنبال آن رفت تا بتوانیم نجات بدهیم ملت را. اگر این مسیر را ما دست از آن برداریم، حرفهایی- هی بنشینند یک مطلب بگویند، اختلاف ایجاد بکنند ... [دائماً] یک مطلبی را بگویند، این اسباب این می‌شود که ما نتوانیم این نهضت را به آخر برسانیم.

خطر شکست نهضت با از دست رفتن روحیهٔ اسلامی و بروز اختلاف

قضیه قضیه «ملی» بودن نیست؛ قضیه قضیه- عرض می‌کنم که- «حزبی» بودن نیست. از این ملیها و از این حزبها بودند که همه شکست خوردند. تا اینجا که ما آمدیم، با روحیه پاک و ضمیر صاف، مردم، با توجه به اسلام، با توجه به دیانت تا اینجا آمدند، و پیش بردند. اگر این روحیه از مردم- خدای نخواسته- گرفته بشود، ما رو به شکست خواهیم رفت. ما با این رمز پیش آمدیم؛ اگر این رمز از دست ما گرفته بشود و اختلافات حاصل بشود؛ [...] که الآن یک قشرهای مختلفی ... [پیوسته‌] خودنمایی می‌کنند؛ و این جزء اشتباهاتی است که می‌کنند؛ اگر چنانچه مثلًا مردمِ ملی باشند و حزبی باشند. اشتباه می‌کنند که یک جبهه‌هایی، یک حزبهای مختلفی درست می‌کنند. این حزبهای مختلف هیچ وقت از آنها کار نمی‌آید. جز …

نهی از ایجاد اختلاف و لزوم برادری

… تبارک و تعالی ایجاد شده است. اسلام پیشوای ماست، قرآن کریم پیشوای ماست. قرآن کریم ما را به وحدت دعوت کرده است، اسلام ما را به وحدت دعوت کرده است. ما تابع اسلام هستیم. ملت ایران با این وحدت کلمه و اتکال به اسلام نهضت را پیش برد و این رمز را از دست نخواهد داد. ایجاد اختلاف نکنید؛ با هم برادر و برابر باشید. از خدای تبارک و تعالی می‌خواهم که همه ملت به سلامت و با وحدت کلمه پیش بروید؛ و آن چیزی را که خدای تبارک و تعالی می‌خواهد که رفاه عمومی و سعادت عمومی بشر- سلامت عمومی بشر، سعادت روحی بشر- است ان شاء الله که تحقق پیدا کند. سعادت و سلامت همه شما را خواستارم.

اختلاف کشورهای عربی عامل ایستادگی اسرائیل در برابر اعراب

مع الاسف با اختلافاتی که در مناطق دیده می‌شد- و خصوصاً در مناطق عربی- این موجب شده است که اسرائیل با جمعیت کمی که دارد در مقابل اعراب با آن جمعیت کثیر و سازوبرگ کثیر ایستادگی کند. اگر جلوی این جرثومه فاسد گرفته نشود، طمع او بر تمام منطقه است و او قناعت نمی‌کند فقط بر فلسطین و مسجد اقصی؛ او همه جا را می‌خواهد غلبه کند.بر مسلمین و بر دولتهای اسلامی است که با هم متحد بشوند و این جرثومه فساد را از بن و بیخ برکنند و [به‌] کسانی که پشتیبانی …

تعدد و اختلاف کمیته‌ها در شهرها و ناکامی در رفع آن تاکنون

… بدون اینکه اشخاص صالح توجه داشته باشند آنها نفوذ کردند و کم کم بر دیگران یک مسائل باطل را تحمیل کردند، باید فکر این معنا بشود که چه جور و از چه راه ما می‌توانیم اصلاح کنیم. نه اصلاح کمیته‌های تهران، از کمیته‌های تهران کمتر حرف است؛ اصلاح کمیته‌های همه مملکت. مثلًا در هر شهری که چند نفر مثلًا آدم نافذ یا معمم یا غیر معمم است به عدد آنها کمیته هست؛ کمیته‌هایی که هر کدام با دیگری مخالف هستند و هر کدامی جرّ نفع[2] به طرف خودشان و اشکال به طرف دیگر می‌کنند و کارهای نابسامانی که منافی با انقلاب است، منافی با اسلام است، انجام می‌گیرد. و ما نتوانستیم تا حالا با کوششی که کردیم ... این اختلافی که بین بعضیها هست رفع بکنیم؛ و مثلًا در هر جایی، در هر نقطه‌ای، به اندازه‌ای که لازم است کمیته باشد و پاسدار انقلاب؛ و با هم مخالفت نداشته باشند و به اندازه لزوم حفظ نظم و آرامش را بکنند نه اینکه آرامش را به هم بزنند. این مع الاسف تا حالا توفیق حاصل نشده است. ما باید این نواقص را رفع …

خوف بازگشت تسلط دژخیمان و غارت ذخایر در صورت اختلاف اقشار

… [و] دست بیگانگان را کوتاه کردند لکن ما در نیمه راه هستیم و خود را نباید پیروز تصور کنیم. پیروزی سستی می‌آورد و ما در بین راه هستیم. ما باید همه با هم این نهضت را پیش ببریم. شما ...- برادر و خواهر- دنبال این نهضت باشید و نگذارید این نهضت به سردی و سستی برسد. من خوف آن دارم که اگر خدای نخواسته اختلاف بین اقشار ملت ما پیدا بشود که، مسائل سابق عود کند؛ من از آن می‌ترسم که باز دژخیمان بر ما مسلط شوند؛ من از آن می‌ترسم که باز ذخایر ما را ببرند؛ من از آن می‌ترسم که باز نیروی انسانی ما را نگذارند شکوفا بشود.

لزوم پرهیز از اختلاف و برادری مؤمنان

… نرسیدیم، بین راه هستیم؛ و ما راه طولانی دیگری داریم. و آن اینکه ریشه‌های گندیده استعمار را از بیخ و بن ان شاء الله به خواست خدا درآوریم و این میسور نیست، میسر نیست مگر اینکه این نهضت را به همین طور که تا اینجا آمده است حفظ کنید؛ این وحدت کلمه را حفظ کنید. از اختلافات دست بردارید؛ احتراز کنیم از اختلاف. ما همه برادر هستیم، همه ملت با هم برادرند. به گفته خدا مومنین برادر هستند؛[1] برادر باید مصالح برادر را حفظ کند، دوستی داشته باشد با برادرش. ما همه از یک آب و خاک و از یک ملت هستیم. زن و مرد ما- همه- از ملت واحد و زیر بیرق اسلام هستیم. این نهضت را، که بانوان هم سهم بزرگی در آن داشتند، باید حفظ کرد. هم بانوان حفظ کنند، هم شماها حفظ کنید. از برکت این نهضت پیروزی تا اینجا آمد؛ و من امیدوارم از برکت …

خوف بازگشت مسائل گذشته در صورت بروز اختلاف در امت

من امیدوارم که شما آقایان آگاهانه وحدت کلمه خودتان را حفظ کنید. اختلافات بین عشایر را ریشه کن کنید. ریش سفیدهای شما وساطت کنند بین جوانان عشایر و آنها را با هم اصلاح بدهند. اگر چنانچه خدای نخواسته اختلاف بین امت حاصل بشود، من خوف آن را دارم که باز به فرم دیگر مسائلِ تازه عود کند؛ و شما [که‌] تلخی این مسائل را چشیدید نگذارید این مسائل عود کند. با هم باشید. همه اقشار با هم باشند. جاهایی را که شما در آنجا ساکن هستید حفظ کنید؛ از شرّ اشرار حفظ کنید. اگر کسانی بین شما آمدند و زمزمه اختلاف‌اندازی کردند آنها را طرد کنید. از تبلیغات سوئی که به نفع اجانب می‌کنند جلوگیری کنید.

دستور اصلاح میان طرفین اختلاف و برقراری آرامش

یک نحو بین آنها اصلاح کنید و آرامش برقرار کنید. البته آنها که زمینهای موات را احیا کرده‌اند مالک هستند، و آنها که زمین موات در دست آنهاست مالک نیستند.[1]

خلل در صفوف روحانیون، شیطانی و موجب خلل در ملت و هجوم دشمن

روحانیون با هم باید باشند؛ اینها همه لشکر امام زمان هستند: همه با هم. اگر خدای نخواسته در صفوف شما یک خللی پیدا بشود، این خللْ خللِ شیطانی است، برای هواهای نفس است؛ و اگر این خلل پیدا بشود، در ملت خلل واقع می‌شود. در ملت اگر خلل واقع شد، آنهایی که در کمین هستند حمله خواهند کرد و شما را از بُن خواهند کنْد. این دفعه اگر خدای نخواسته اینها غلبه بکنند، نه از روحانی چیزی باقی می‌گذارند و نه از متنور الفکر، منور الفکر؛ نه از قشر جدید چیزی باقی می‌گذارند و نه از قشر قدیم. اینها فهمیدند که با این وحدت ما قدم برداشتیم استعمار را شکست دادیم؛ اما شکستی که اولش است. اگر …

خطر اختلافات برای رسیدن به پیروزی نهایی

… اسلام است، و از این به بعد توجه به بسیاری از امور لازم است که عمده آن توجه به حفظ وحدت کلمه است. ما در بین مبارزه هستیم و باز محتاج به وحدت کلمه هستیم؛ باز باید همه اقشار با هم برادروار و در کنار هم آماده باشند برای مبارزه و جلوگیری از تشتتات و اختلافات. اگر خدای ناخواسته اختلافات پیدا شوند معلوم نیست که ما به پیروزی نهایی برسیم. من به همه ملت توصیه می‌کنم که به همین نحو که تا کنون به وحدت کلمه خودشان ادامه داده‌اند از این به بعد هم ادامه دهند. همین طور که حس انسانیت و ملیت و اسلامیت در آنها بیدار شده، آن را بیدارتر نگه دارند و نگذارند این‌ شعله الهی خاموش شود. تمسک به اسلام و حَبْل …

لزوم رفع اختلافات صنفی و نظری که دشمن از آن سود می‌برد

من از خدای تبارک و تعالی سلامت همه شما را خواستارم و امیدوارم که همه با وحدت کلمه، همه با هم این مسائل را حل بکنید. و اختلاف نظر، اختلافات صنفی، اختلافاتی که در ایران آنها انداختند بین مردم، اختلافات را و اینها را توجه کنید که برداشته بشود که دشمن شما از اختلاف شما نتیجه می‌گیرد. و شما ملاحظه کردید که با این اتفاق کلمه‌ای که ایران پیدا کرد، این قدرتهای بزرگ را به زانو درآورد به طوری که نتوانستند آنها شاه را هم نگه دارند. خداوند ان شاء الله همه شما را توفیق بدهد و موید کند.

اجتناب‌ناپذیری اختلاف گروه‌ها پس از پیروزی و بی‌اهمیتی آن

- من با مردم ایران برادر هستم و خود را خادم و سرباز آنان می‌دانم و چون مصالح آنها را می‌خواهیم و آن چیزی که ما مطرح می‌کنیم همان خواسته‌های ملت ایران است، از این جهت از ما نصایح را قبول می‌کنند. و اما احتمال اختلاف گروههای سیاسی بعد از پیروزی غیر قابل اجتناب است ولی در مقابل ملت- که اکثریت تامه قریبِ به اتفاق دارند- اختلاف گروهها مورد اعتنا نیست.

وجود اختلافات سلیقه‌ای و مسلکی میان گروه‌ها

این گروههایی که هستند، این گروهها یک اختلافات سلیقه‌ای و مسلکی بینشان موجود است. من خودم هم که در اینجا آمدم این معنی را یک قدری احساس کردم که اختلافاتی هست. یک جامعه‌ای که یک مقصدی دارد و می‌خواهد که آن مقصد را تا آخر ببرد و مقدماتش را فراهم کند و به نتیجه برسد، این جامعه را می‌شود تشبیه کرد- افراد جامعه و خود جامعه را- به قطرات و نهرها و سیل و دریا. قطره‌های باران یکی یکی، وقتی که ملاحظه بکنید، هر قطره‌ای وقتی …

خنثی شدن کارها با مزاحمت گروه‌های مخالف یکدیگر

… او هم عقیده شدند و با هم در یک مقصدی شرکت کردند لکن سایر افرادی که در جامعه هست با این یا همفکر نباشند، و بدتر اینکه فکر مخالف داشته باشند، اگر همفکر نباشند و به آنها کاری نداشته باشند، این یک قدرتی است که از آن کارهای محدودی می‌آید، کارهای کمی از آن می‌آید؛ برای اینکه خودش به واسطه این اتصالی که افراد به هم پیدا کرده‌اند یک قدرتی پیدا کرده است، چون مزاحم هم ندارد از این جهت یک کارهایی را می‌تواند انجام بدهد اما اگر بنا شد که یک جمعیت دیگری باشند که با این مخالف باشند در این راهی که دارد می‌رود، آنها از این راه می‌خواهند بروند، اینها مزاحمت می‌کنند؛ به واسطه این مزاحمتی که واقع می‌شود، کارها خنثی می‌شود؛ یعنی نه او به مقصد خودش می‌رسد و نه این جمعیت به مقصد خودشان می‌رسند. اگر می‌خواست این به همان مقصد جزئی خودش برسد، مزاحم باید نباشد در کار. اگر شما بخواهید از اینجا بروید تا مثلًا بیرون این شهر، اگر یک مزاحمی نباشد می‌توانید بروید؛ اما اگر مقابل شما یک مزاحمی، یک سیلی باشد، یک کوهی باشد، مزاحم باشد، نمی‌توانید بروید.

نابه‌جایی اختلاف بر سر مسائل جزئی در این مقطع، همچون بحث هنگام زلزله

… پیاده بکنند، خیلی کار از آنها می‌آید. مع الاسف نیست یک همچو چیزی. اختلافاتْ باز هست. یک گروهی او درست کرده، یک گروهی او درست کرده، این گروهها با هم اختلاف دارند. او می‌آید برای او یک چیزی می‌گوید، او می‌آید برای او یک چیزی می‌گوید. در ایران هم این طور است. الآن که ایران به خود آمده یک قدری، و الآن در توده‌های مردم ایران اختلافات در این مقصد کم است یا نیست و آنهایی هم که مثلًا احتمال اختلاف در آنها می‌رود، آنها هم در اقلیت واقع هستند یا خیر، کم کم به خود آمده‌اند، الآن وقت این نیست که ما در این قضایای جزئیه بنشینیم با هم اختلاف کنیم. این نظیر این می‌ماند که یک زلزله‌ای واقع بشود در یک شهری و بخواهد خانه‌ها را خراب کند، شما با هم بنشینید مباحثه بکنید که فلان قصه چه جوری است، فلان جا قصه بگویید به هم؛ زلزله خواهد همه را کشت.

اختلاف الهام ابلیس و لزوم دوری از آن

عزیزان من! از اختلاف که الهام ابلیس است اجتناب نمایید و به هم پیوسته در راه هدف که سرنگون شدن رژیم فاسد پهلوی و قطع ایادی اجانب از مقدرات و مخازن کشور است، نهضت مقدس را ادامه دهید و در راه پیشرفت مقاصد اسلامی خود از هیچ‌ عاملی نهراسید که این جنبش بزرگ را هیچ قدرتی نمی‌تواند متوقف کند. شما بِحقید و دست خداوند تعالی با شما است، و خدا خواسته است که مستضعفین پیشوایی را به دست گرفته، خود وارث مقدرات و مخازن خود باشند.

اختلاف طبقات به‌ویژه روحانیون و دانشجویان مانع پیروزی

… با هر وضعی که رو به رو هستیم باید خود را برادر دانسته و با هم، پیوستگی مستمر برقرار سازیم و با برادران داخل کشور در هر لباس که هستند دست برادری بدهیم، و برای رفع اختلافات که به دست اجانب رخ داده و دستگاه جبار و عمال اجانب پیوسته بر آن دامن‌می‌زنند کوشش کنیم. و باید بدانیم تا اختلاف بین طبقات ملت خصوصاً بین روحانیون و دانشجویان با روشنفکرانشان وجود دارد باید از پیروزی مایوس باشیم.

واگذاشتن مدعی اجتهاد به حال خود برای پیشگیری از اختلاف در محل

… به آنها وجوه ندهند و وجوهی که داده‌اند مطالبه قبض بکنند. اینکه بعض مُعممین گفته‌اند ما وجوه را لابه لای بارها می‌فرستیم کذب و افترا است؛ خداوند آنها را هدایت فرماید. من اجازه مطلقه که محتاج به قبض رسید نباشد به احدی نداده‌ام؛ شما تکذیب کنید پس از نصیحت قائل. اما آن شخص که مدعی اجتهاد و مشغول رساله نوشتن است اصلح آن است که به حال خودش واگذار کنید که موجب اختلاف در محل نباشد. در هر حال به مقلدین این جانب ابلاغ کنید که وجوه مرا بدون رساندن قبض به کسی ندهند. راجع به کارمندان، هر یک که شغلشان مباح است و در کارهای محرّم وارد نیستند مجازید اجازه حقوق به آنها بدهید و در راس سال باید خمس را به طور مقرر شرعی بدهند. جنابعالی مجازید در امور …