رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه)— ۱۳۳۱/۰۳/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۳۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۳۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اختلاف در آن موقعی است که خدای ناکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگری پرخاش کند که بحمد الله، با شناختی که من از روحانیون دست‌اندرکار انقلاب دارم، چنین کاری صورت نخواهد گرفت. من به شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز می‌تپد دعا می‌کنم، و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

شاهدها (۲۸۴ پاراگراف)

نبود اختلاف میان انبیا و عالمان واقعی و بروز آن میان دکان‌داران

کسانی که توجه به دنیا دارند، نمی‌شود اختلاف نداشته باشند، هر کسی برای خودش می‌خواهد. آنهایی که اختلاف ندارند، آنهایی هستند که به دنیا اعتنا ندارند، آنهایی هستند که ارزشها را بهش توجه دارند، آنها بینشان اختلاف واقع نمی‌شود. اگر همه انبیا جمع بشوند و همه اولیا جمع بشوند، با هم اختلاف نمی‌کنند، یک کلمه اختلاف ندارند، لکن اگر دو تا کدخدا در یک ده باشد اختلاف پیدا می‌کند. اگر دو عالم باشد- روحانی واقعاً- صد عالم روحانی باشد، ممکن نیست با هم اختلاف داشته باشند. اما اگر دو عالم باشد یا دو صورت عالم باشد که بخواهد دکان درست کند برای خودش، شکی نیست که‌ با عالم دیگری که باز آن هم همین جور است اختلاف پیدا می‌شود. و همین طور چنانچه سران یک کشوری برای خدا کار بکنند، اینها اختلاف نخواهند پیدا کرد و باید توجه کنند که گمان نکنند که مامون‌اند از این که به راه ابلیس بروند. هیچ امری یکدفعه نمی‌شود، بتدریج، یک قدم یک قدم انسان را می‌کشانند به جهنم. از ابتدا نمی‌آید نفس اماره …

سفارش به مسئولان برای دنبال اختلاف نرفتن

من دارم به شما آقایان عرض می‌کنم، همه توجه به این داشته باشید که دنبال اختلاف نروید. فردا ممکن است که انتخابات پیش بیاید، خوب، در موقع انتخابات البته صحبتها خواهد شد، دنبال این نروید که به هوای نفسانی خودتان برای خودتان درست کنید.

شکست و مسئولیت نزد خدا در صورت بروز اختلاف داخلی در این مقطع

الآن در این مقطع زمانی که ما موجود هستیم و می‌بینید که همه قدرتها بر خلاف ما دارند فعالیت می‌کنند و استثنایش بسیار کم است، شما اگر در داخل خودتان یک خللی پیدا بشود، یک اختلافی پیدا بشود- خدای نخواسته- و ان شاء الله نخواهد شد و اگر- خدای نخواسته- شیاطین بخواهند- یا شیاطین داخلی یا شیاطین خارجی- رسانه‌های گروهی بخواهند یک اختلالی ایجاد کنند، شما بدانید که علاوه بر اینکه در اینجا شکست خوردید، در آن عالم هم پیش خدا مسئول هستید؛ برای اینکه حفظ جمهوری اسلامی یک فریضه است بر همه ما و ما چنانچه این فریضه را بدرستی‌ بخواهیم انجام بدهیم، باید همه با هم همراه باشیم؛ یعنی، نه همین شما، نه همین سپاه و- عرض کنم- ارتش، نه همین قوای مسلحه ما، همه ایران، همه افراد ایران از روحانیون گرفته تا …

خطر رخنهٔ شیطان در قدرت‌های مختلف با اختلاف عقیدتی

قدرتهای مختلف نباشد؛ برای اینکه قدرتهای مختلف ممکن است اختلاف عقیدتی باشد، اختلاف [بر سر] چیزهای دیگری باشد و شیطان رخنه کند در او. امّا وقتی همه شما دیدید که ما می‌خواهیم برای خدا کار کنیم، خدای ما امر کرده است که ما دفاع کنیم از خودمان، دفاع کنیم از نوامیسمان، دفاع کنیم از اسلام، وقتی همه این مطلب را می‌بینید و می‌دانید و شواهد و قراین و شواهد روایتی در این مساله هست، دیگر نباید این …

بهره‌برداری دیگران از مقابلهٔ درونی با یکدیگر

بنا بر این، امیدوارم همان طور که شما آقایان با انقلاب بوده‌اید، انقلاب را برپا کرده‌اید، همین طور به پیش بروید و نصیحت کنید. مسئله نصیحت یک مساله است، انتقامگیری مسئله دیگر. برای مردم و دولت و مسئولین و مجلس باید ناصح بود، نه مقابله کرد. زیرا اگر شما با من و من با شما مقابله کنیم، غیر از اینکه دیگران سوء استفاده کنند چیزی به دست نمی‌آید. شما ببینید خارجیها یک کلمه را می‌گیرند و چیزی از توی آن بیرون می‌آورند که بر ما غلبه کنند، مثلًا می‌گویند: «ایرانی‌ها ادعا می‌کنند ما با گروگانگیری مخالفیم، اما چون اینها ضد امریکا هستند این حرف معنا ندارد». و دیدید که امریکا در همین قضیه گروگانگیری که گرفتار …

مذاکره و اصلاح، و اختیار مراجعه به دادگاه با شاکی

مقتضی است که در شکایت مخدره حاجیه خانم، شما با طرف مذاکره کنید، و به این طور که ایشان می‌خواهند اصلاح کنید، و در صورتی که محتاج به دادگاه است اختیار با خود حاجیه خانم است.

تبدیل مباحثات به مناقشات، مایهٔ تضعیف و از میان رفتن شورای نگهبان

… به او اجازه دهید عمل کند. ضرورت اقتضا می‌کند که نخست وزیر فلان کار را انجام دهد که از کس دیگری بر نمی‌آید. شما باید سعی کنید که نگویند می‌خواهید در تمام کارها دخالت کنید، حتی در مسائل اجرایی. البته خود این مسائل را می‌دانید و عمل می‌کنید، ولی من تذکر می‌دهم. شما باید توجه داشته باشید که اگر مباحثات به مناقشات تبدیل شود و جلوی یکدیگر بایستید، اسباب این می‌شود که شورای نگهبان تضعیف شود و در آتیه از بین برود. و آن کسانی که علمایی را که قبلًا کار شورای نگهبان را می‌کردند، کنار گذاشتند، به این خاطر بود، که کم کم آنها را مخالف خود احساس کردند و کنار گذاشتند و بتدریج این شیطنت صورت گرفت. پس همه ما باید بیدار باشیم.

امید به پرهیز آقایان از اختلاف در این موقع حساس

تا تشکیل وزارت اطلاعات لازم است دادستانی انقلاب اسلامی تهران چون گذشته با سپاه پاسداران در امر اطلاعاتی همکاری فعال نمایند تا ان شاء الله تعالی ریشه ضد انقلاب هر چه زودتر قطع گردد. امید است آقایان در این موقع حساس از اختلاف اجتناب نمایند و کارهای جمهوری را از خود بدانند.

مسئولیت همگان اگر گله از بازار و مجلس و دولت به اختلاف بینجامد

… در دنیا ما مطرح کرده‌ایم مخالف‌اند. آنها اسلامی مانند اسلام سعودیها را می‌خواهند. منافقین هم می‌گویند اسلامی که دست ببرد اسلام نیست، با اینکه در قرآن صراحتاً آمده است. البته گرانی هست، کمبود هست، و بیشترین صدمه‌اش به کارمندان دولت می‌خورد، ولی باید تحمل کرد. اگر امروز گله‌هایمان به بازار، مجلس و دولت کشیده شود و این گله‌ها به اختلاف تبدیل گردد، همه‌مان مسئول هستیم. اگر امروز اسلام سیلی بخورد، دیگر سربلند نمی‌کند. به خاطر اسلام باید مقداری از ناراحتی‌هایمان را کنار بگذاریم.

لزوم رفع اختلاف نفسانی، متفاوت با اختلاف انبیا و مخالفانشان

… چه در دل دارید زدوده شود، که اگر برای خدا خالص شدید در پیروزیتان موثر است. باید اتکایتان فقط به خدا باشد، و این نمی‌شود مگر اینکه از نفسانیات بکاهید منشا اختلافات از هوای نفس است. هر کجا اختلاف بین خودتان دیدید، مطمئن باشید که از هوای نفس سرچشمه گرفته است. البته اختلاف بین انبیا و افراد مقابل آنها و اسلام و کفر همیشه بوده است، ولی‌ آن اختلاف از عبودیت سرچشمه می‌گیرد. شما اختلافاتی را که از نفسانیت سرچشمه می‌گیرد باید از بین ببرید و مطمئن باشید که اگر کارهایتان از الوهیت سرچشمه نگیرد و از وحدت اسلامی بیرون بروید، مخذول[3] می‌شوید.

هشدار دربارهٔ اختلاف‌افکنی منحرفان میان ارتش و سپاه

… شما جدا ندانند، همه از یک نیرو هستید با اسماء مختلف، نیروی اسلامی الهی هستید. اسماء مختلف، لکن معنا واحد. و تا این وحدت معنا هست و تا این وحدت بین قوای لشکری هست، ارتشی هست و وحدت بین آنها و سپاه پاسداران و بسیج و مردم هست، این کشور مصون از هر بلیه‌ای است. و خدا نکند یک روزی بیاید که منحرفین شما را گول بزنند و ایجاد خلاف بکنند بین شما. و خدا نکند که روزی بیاید که اشخاصی که انحراف از اسلام دارند، بین شما و پاسداران عزیز اختلاف ایجاد کنند. اگر اختلاف بیاید بین شما و وحدتتان از بین برود مطمئن باشید که آنها کار خودشان را خواهند کرد، و شما را همان طور که سابق ارتش در تحت فرمان او بود، شما را تحت فرمان خودشان خواهند گرفت، و همچو تصفیه‌ای خواهند کرد که از شما که برای اسلام خدمت می‌کنید یک تن باقی نگذارند. باید هوشیار باشید، باید هوشیار باشیم، باید دولت و ملت هوشیار باشد که غفلت از اینکه در کمین‌ هستند برای بلعیدن این کشور از همه اطراف، از امریکا گرفته تا شوروی، در این معنا شک نباید بکنیم و متکی به خدای تبارک و تعالی باشیم و متکی به قدرت ملی خودمان باشیم که …

ایجاد اختلاف، راه لطمه زدن بیگانگان

… مردم را با خود کنید، در این صورت آسیب نمی‌بینید؛ زیرا آسیب از ناحیه اختلاف پیش می‌آید. شما و روحانیون باید با هم تفاهم داشته باشید. شما می‌دانید تا به حال هر کاری انجام گرفته است، از اتفاق بوده است؛ پیشبردمان از توافقی بوده است که بین تمامی اقشار است. خارجی‌ها هم اگر بخواهند کاری بکنند، اول بین خود ما اختلاف می‌اندازند و از این راه فساد ایجاد می‌کنند، بعد از آنکه اختلاف شد لطمه وارد می‌آورند، مستقیماً که دخالت نمی‌کنند. و ما برای حفظ اسلام مکلف و مسئولیم، و امروز حفظ اسلام در تفاهم است، تفاهم بین همه اقشار، بین مردم با روحانیون، روحانیون با استاندارها، استاندارها با مردم و روحانیون، و این تکلیفی است الهی که باید جواب آن را بدهیم.

بر گردن روحانیون بودن وزر سرایت اختلاف به مردم

… اختلاف اگر خدای نخواسته در بین آقایان پیدا بشود، در هر شهری که پیدا بشود قهراً این اختلاف به بازار می‌کشد، به خیابان می‌کشد و آن چیزی که این جمهوری را حفظ کرده وحدت و انسجام این جمعیت است. یعنی ملت همه با هم بودند که توانستند یک همچو معجزه‌ای را ایجاد کنند. اگر چنانچه به واسطه اختلاف ماها یک وقت اختلاف به بازار هم بکشد که خواهد کشید، به خیابان‌ها هم بکشد، به اصناف دیگری هم بکشد، این تمام وِزرش به گردن ماست. اینکه شما خیال کنید که نه، من برای خدا این آقا را مثلًا به او چه می‌کنم، این اشتباه است. برای خدا نیست. انسان گول نفس اماره خودش را می‌خورد و گول شیطان را می‌خورد. گول می‌خورد به اینکه چیزهایی که در دیگران است هی به نظرش می‌آید خیلی بد است، خیلی کار بدی دارد …

نبودن جای اختلاف میان قشرها اگر کار برای خدا باشد

اگر برای خداست اجازه باید بدهد. اگر برای خداست نباید بین قشرهای مختلف‌ اختلافی واقع بشود، و بحمد الله نیست اختلاف، ان شاء الله. ما باید ید واحده باشیم، همان که تعبیر اسلام است، ید واحده باشیم عَلی‌ مَنْ سِوی‌.[7] ید واحده دوتا هم نه، یک دست، یک کار بکنیم، باز اگر دو تا دست گفته بود، این دست، گاهی یک کاری موافق او نمی‌کند. ما باید ید واحده باشیم، ید واحده این است که سرکوب کنید نفس …

لزوم حمله با هم به دشمن مشترک و جلوگیری از رخوت در صفوف

… باشند، توجه کنند به اینکه الآن کسانی که مخالف با اسلام هستند و دارند پخش می‌کنند مطالبی را، می‌خواهند بین برادرهای شیعه و سنی اختلاف ایجاد کنند. اینها نه خیرخواه شیعه هستند، نه خیرخواه سنی، و اینها با اسلام مخالفند. بیدار باشند همه برادرها، با هم باشند. دشمن مشترک ما داریم، به این دشمن مشترک باید ما با هم حمله کنیم و آنها را نگذاریم که خدای نخواسته، در صفوف ما یک رخوتی ایجاد بشود و یک اختلافی ایجاد بشود.

تلاش مخالفان برای ایجاد اختلاف داخلی در جنگ و محاصره

… امروز مجلس و دولت از ارگان‌هایی است که ما باید حفظشان کنیم. باید کوشش کنیم در اینکه این دولت محفوظ بماند و این مجلس محفوظ بماند. و این دولت خدمتگزار است و خدمتهای بسیار چشمگیری کرده است و دارد می‌کند، لکن خرابیها از بس زیاد است و از بس که گرفتاریها زیاد است؛ جنگ هست در کار، محاصره هست، محاصره اقتصادی هست، مخالفت همه کشورهای خارج به استثنای بعضی از آنها هست و کمک کردن به دشمنان ما و کمک نکردن به ماست، کارشکنی برای ملت ایران است و در یک همچو وضعیتی، آنها می‌خواهند که در داخل یک ایجاد اختلافی بکنند که از آن اختلاف آنها بهره‌گیری کنند.

اختلاف میان نیروهای نظامی مایهٔ نزدیک شدن آمریکا به مقاصدش

… برای [من‌] نقل می‌کنند، اعجاب دارند از این برادری که همه گروهها با هم دارند که گاهی گفته می‌شود که وقتی که انسان وارد می‌شود آنجا و نمی‌شناسد، اصلًا نمی‌تواند تمیز بدهد که کدام ارتشی‌اند، کدام سپاهی‌اند، کدام بسیجی‌اند. این طور با هم مربوط و با هم هستند. و همین معناست که خدای تبارک و تعالی شماها را و همه ما را مورد عنایت قرار داده است و همین نصرت الهی است، نصرت الهی که انسان توجه به احکامش داشته باشد و عمل بکند به احکامش، این نصرت الهی است و یکی از احکامی که مورد توجه‌ است این وحدت و انسجام همه است و خصوصاً، قوایی که در فعالیت نظامی هستند، اینها اگر- خدای نخواسته- یک وقتی یک اختلافی در خودشان بروز کند همان روز است که امریکا به مقاصد خودش نزدیک می‌شود.

سرچشمه گرفتن هر اختلاف و نزاع از باطن انسان

… ایران وضع چنین شده است. هر کجا حرف پاسدار می‌شود، دشمنان ما، چه منافقین، چه صدامیان شدیداً می‌ترسند. آنها هم که در خارج نشسته‌اند از پاسداران ما در ایران می‌ترسند. در اینجا لازم است شما را به یک نکته نصیحت کنم و آن این است که، اتحاد و انسجامتان را حفظ کنید. شما باید بدانید که هر اختلاف و نزاعی شروع شود، از باطن خود انسان است و هر اتحاد و انسجامی که حاصل شود از خداست. امیدوارم قوی باشید و به پیش بروید.

وجود تفرقه میان دسته‌های شهرها و محله‌ها

… این اجتماع بزرگ اسلام یک وقتی به هم نزدیک بشوند و پیوند کنند، دیگر هیچ قدرتی نمی‌تواند با اینها مقابله کند و هیچ قدرتی نمی‌تواند سلطه‌جویی پیدا کند نسبت به اینها. و آن راهی که آنها پیدا کردند برای مقاصد شوم خودشان، همان بود که بین همه گروهها تفرقه بیندازند. شما در هر جا می‌روید می‌بینید، حتی در یک شهر تفرقه هست. حالا کمتر است، ولی باز هم هست. در هر شهری، در هر محله‌ای، دستجات مختلفی با هم اختلاف داشتند.

توجه بیشتر مخالفان به ایجاد اختلاف میان روحانیان و مردم در بسیاری از شهرها

… به بعضی قشرها موفق شدند. الآن احساس این مطلب [را] بیشتر می‌کنند؛ یعنی، الآن این معنا را فهمیده‌اند که ایران یکپارچه شده است و همه هم در هر بلدی، تابع روحانیتشان به‌ حسب نوع هستند و اگر چنانچه کاری بخواهد بشود با دست همین روحانیون کارهای مثبت انجام می‌گیرد. از این جهت، الآن بیشتر از سابق توجه به این معنا کرده‌اند و در بسیاری از بلاد، این مسائل را و ایجاد اختلاف را بین روحانیون و مردم می‌خواهند بکنند.

پیامد اختلاف در شورا: شکست و زده شدن مردم

اول اینکه باید سعی شود اعضای شورا در کمال تفاهم باشند و از اختلاف بپرهیزند، و الّا شکست می‌خورند. امروز مردم متوجه‌اند و اگر- خدای نکرده- شما با هم اختلاف داشته باشید، خوب می‌فهمند و از شما زده می‌شوند. شما باید کاری کنید تا مردم همان گونه که تا به حال شما را پذیرفته‌اند، بپذیرند. تمام ایران یک ارگان سیاسی است، ضد انقلاب و اجانب اگر دیدند برای از بین بردن اتحاد شما با حمله نظامی نمی‌شود کار کرد، با نفوذ اقدام می‌نمایند، تا شما را از درون بپوسانند. امروز حفظ …

ریشه داشتن درگیری در اختلاف آرا و عقیده

اگر گروهها مختلف باشند، ولی در امور عقیدتی و در اصول عقاید اسلامی تفاهم داشته باشند، آسیب نمی‌بینند. درگیری در اختلاف آرا و عقیده است. شما باید کوشش کنید با گروههای دیگری که مسلمان هستند و استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی را می‌خواهند، تفاهم داشته باشید. شما با حزب،[2] سپاه، قوای مسلّح، بسیج نزدیک باشید. گرچه گروه علی حده هستید، ولی به نفع هم عمل کنید. همه شما استقلال و آزادی و جمهوری را …

زیان اختلاف‌افکنی سخنرانی‌ها و نوشته‌ها برای اسلام و ملت

… نگذارید خدای نخواسته آن چیزی که به سر دیگران آمد به سر شما بیاید. من علاقه دارم به اینکه همه شما دور پرچم اسلام با هم بایستید، در مقابل امریکا، در مقابل شوروی؛ نه در مقابل خودتان. جبهه‌گیری نکنید در مقابل هم. با هم دست به هم بدهید تا این کشور را نجات بدهید. این اختلافاتی که شما می‌خواهید درست کنید، و در سخنرانیهایتان درست می‌شود و در نوشته‌هایتان ایجاد می‌شود. اینها به صلاح اسلام، به صلاح کشور، به صلاح ملت، نیست. شما می‌خواهید به کجا بکشانید این کشور را؟

ریشه داشتن اختلافات در قانون‌شکنی

… قانون اسلام است، این کشور را نمی‌توانیم اسلامی حساب کنیم. کسانی که با قانون مخالفت می‌کنند اینها با اسلام مخالفت می‌کنند. کسانی که با مصوبات مجلس بعد از اینکه شورای نگهبان نظر خودش را داد باز مخالفت می‌کنند، اینها دانسته یا ندانسته با اسلام مخالفت می‌کنند. اگر همه اشخاصی که در کشورمان هستند و همه گروههایی که در کشور هستند و همه نهادهایی که در سرتاسر کشور هستند به قانون خاضع بشویم و قانون را محترم بشمریم، هیچ اختلافی پیش نخواهد آمد. اختلافات از راه قانون‌شکنیها پیش می‌آید. اگر قانون حکومت کند در یک کشوری [اختلافی دیگر نخواهد بود]. چنانچه از صدر عالم تاکنون تمام انبیا برای برقرار کردن قانون آمده‌اند و اسلام برای برقراری قانون آمده است و پیغمبر اسلام و ائمه اسلام و خلفای اسلام تمام برای قانون خاضع بوده‌اند و تسلیم قانون بوده‌اند. …

رسیدگی به گفتار و کردار مایهٔ اختلاف و تشنج در شرایط استثنایی جنگ

جنابعالی را به نمایندگی خویش تعیین نمودم تا با نماینده‌ای که جناب آقای بنی صدر و نماینده دیگری که جناب حجت الاسلام آقای بهشتی و جناب حجت الاسلام آقای هاشمی رفسنجانی و جناب آقای رجایی تعیین می‌نمایند،[1] موارد تخلفات از حقوق قانونی هر یک رسیدگی بنمایند؛ و نیز در زمان جنگ که زمانی استثنایی است، به اقوال و اعمال هر کس که موجب اختلاف و تشنج در کشور می‌شود رسیدگی بنمایند. و نیز در همین زمینه، مطبوعات و رسانه‌های گروهی را مورد بررسی قرار دهید، تا هر کس و هر چه به حسب رای اکثریت متخلف و تخلف به شمار آمد در مرتبه اول به آنان تذکر دهید تا در اصلاح خود بکوشند؛ و در مرحله بعد به وسیله رسانه‌های گروهی به مردم شریف کشور معرفی، و در …

خنثی شدن توطئهٔ اختلاف میان دولتمردان با هوشیاری ملت

11- اکنون که نقشه‌های شوم دشمنان خارجی و داخلی اسلام و مسلمین با بیداری و وفاداریِ ملت و دولت باطل گردید و توطئه‌هایشان برای اختلاف بین دولتمردان- که در نتیجه اختلاف بین قشرهای ملت می‌شد- با هوشیاری ملت عزیز خنثی شد، از راه شایعه افکنی و تبلیغات بی‌پایه که به خیال خامشان موجب دلسردی و بی‌تفاوتی ملت سلحشور اسلامی گردد مشغول به فعالیت مذبوحانه شدند که به گمان باطل خود ملت را از صحنه خارج و اسلام و مسلمین را به پرتگاه هلاکت بکشند و راه را برای اربابان ستمگر خویش صاف نمایند. بر ملت هوشیار و عزیز است که به شایعات و قلمهای مسموم که مع الاسف گاهی به دست دوستان جاهل نیز می‌باشد اعتنا نکنند و اسلام عزیز را که از دسترنج زحمتهای طاقت فرسای پیامبر اسلام- صلی الله علیه و آله- و اصحاب کبارش به ما رسیده است با بیهوده گویی مشتی توطئه‌گر و …

حل اختلاف نظر به طرز الهی نه شیطانی

اگر اختلاف نظر هم باشد، با طرز الهی حل می‌شود؛ نه با طرز شیطانی. عمده اصلاح همین مرکزِ «خود» است. همه مصیبتهای ما از خود ماست. و باید اصلاح از خود ما شروع بشود. من توقع نداشته باشم که خودم اصلاح نشده بخواهم دیگری را اصلاح کنم. این خیال باطل است. اگر چنانچه خود آن گوینده اصلاح شده باشد، می‌تواند دیگران را اصلاح بکند.

درخواست از خدا برای رفع اختلاف قشرها و آبادانی کشور

من از خدای تبارک و تعالی می‌خواهم که زودتر بین قشرهایی که اختلاف بینشان هست- چه در بالا و چه در توده‌های جمعیت- این اختلافات از بین برود، و همه با هم دنبال این باشند که این کشور را به راه مستقیم هدایت کنند، و این کشور را آباد کنند. و اخلاق اسلامی- انسانی را در تمام قشرها توسعه بدهند.