رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه)— ۱۳۳۱/۰۳/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۳۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۳۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اختلاف در آن موقعی است که خدای ناکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگری پرخاش کند که بحمد الله، با شناختی که من از روحانیون دست‌اندرکار انقلاب دارم، چنین کاری صورت نخواهد گرفت. من به شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز می‌تپد دعا می‌کنم، و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

شاهدها (۷۸ پاراگراف)

انتقاد از درگیری مردم بر سر مطلبی پوچ در اصفهان و مشهد

… زیاد بود، اجتماع مسلمین زیاد بود. ماه محرّم هم، ماه امام حسین بود و قدرت اینها- اهل منبر و روحانیون- آن وقت هم زیاد بود. جلو ماه رمضان یک چیزی درست می‌کردند. جلوه ماه محرم هم یک چیزی درست می‌کردند. حالا هم جلو ما ماه رمضان هست، الآن چیزی درست کرده‌اند. الآن اصفهان یک قصه‌ای درست شده است، مشهد هم همین طور، سر یک مطلب پوچی ریخته‌اند به هم، این چه قدر غفلت می‌خواهد. یک حالی که الآن مقدّرات اسلام مطرح است، قانون اساسی اسلام مطرح است، حکومت اسلام مطرح است، رئیس جمهور اسلام مطرح است، از اینها دست برداشتند؛ یک جبهه‌هایی که حساب شده آنها کارهایشان را خودشان کرده‌اند و بسیاریشان هم از روی بی‌اطلاعی، صد تا گروه درست کرده‌اند! …

پرهیز از مشغول شدن به مسائل بی‌ارزش و پرداختن به مسائل اساسی

… محمد رضا درست می‌شد قبل از ماه رمضان، دوباره حالا قبل از ماه رمضان ما، آن هم در یک همچو موقعیتی، ماه رمضان و این ماه شعبان، غیرِ ماه شعبان و رمضانهای دیگر است. ماه رمضانی است که سرنوشت ما را می‌خواهد درست بکند. ما باید با همه قوا روی هم برویم سراغ این مصیبت. نباید ما مشغول یک چیزی بشویم که هیچ ارزشی پیش اسلام ندارد، هیچ ارزشی به هیچ وجه ندارد. ما نباید برویم دنبال این مسائل، باید برویم دنبال این مسائل اساسی، این یک جمله‌ای بود راجع به حرف ایشان.

کنار گذاشتن اختلافات رمز رسیدن به پیروزی و لزوم حفظ آن

… نخواسته مثل آن وقتها نیست که رها کنند [تا] شما زندگی بکنید و لو توی کوهستان، و لو توی عشایر خودتان. نخیر، به کلی از بینتان می‌برند. یعنی هم دانشگاه را از بین می‌برند؛ هم مدارس را از بین می‌برند؛ هم شهرنشینها را از بین می‌برند؛ هم عشایر را از بین می‌برند. از بین‌ خواهند برد ما را، اگر خدای نخواسته اینها غلبه بکنند- و ان شاء الله نمی‌کنند- لکن ما باید بیدار باشیم، توجه کنیم که آن معنایی که ما را رساند به اینجا آن را حفظش کنیم. آن معنا این بود که اختلافات را کنار گذاشته بودید همه با هم آن روز.

ایجاد اختلاف در سراسر ایران با سرکوب فوری آشوبگران و دامن زدن خرابکاران به آن

… اینها و چاره نداشتید جز اینکه صبر بکنید. حالا البته- الحمد للَّه- آزاد شدید، دست آنها کوتاه شده است کسی نیست که شما را بگیرد ببرد حبس بکند، [اذیت‌] بکند. باقی مانده است یک دسته‌ای و تفاله‌ای از اینهایی که حالا خیال می‌کنند می‌شود یک ماهی از آب گل‌آلود گرفت. الآن اگر بخواهند- تنها عشایرِ شما که نیست، سرتاسر ایران است- اگر بخواهند الآن شروع کنند به اینکه اینهایی که دارند آشوب می‌کنند سرکوب بکنند، الآن اسباب این می‌شود که یک اختلافاتی در همه ایران پیدا بشود. از آن طرف هم که دارند دامن‌می‌زنند به این اختلافات. در خود شهر تهران چه قدر دامن‌می‌زنند به اختلافات؛ چه قدر ایجاد اختلافات کرده‌اند. در سایر شهرها همین طور؛ در عشایر همین طور. در جاهای دیگر، همه جا خرابکاران مشغول خرابکاری‌اند که یک فرصتی پیدا بکنند و یک آشوب درست بشود و نتوانید مملکت خودتان را [اصلاح‌] بکنید و بگویند اینها مردمی هستند که آشوبگرند؛ و اینها مردمی هستند نمی‌توانند اداره …

لزوم پرهیز از اختلاف میان قشرها برای حفظ نهضت

… که این حس تعاون مورد نظر خدا بود. و خدای تبارک و تعالی به این ملت مرحمت فرمود که یک ملتی که دست خالی بود بر یک قدرتی که همه چیز داشت غلبه کرد. این نبود الّا اینکه این ملت یک روح تعاون پیدا کرده بود، یک ایمان پیدا کرده بود. این ایمان بود که شما را پیروز کرد. الآن باید شما همین نهضت را حفظ کنید به اینکه هم اختلافات نباشد بین قشرهای مختلف- که مع الاسف تازگی هم کم کم دارد یک اختلافاتی پیدا می‌شود- و هم آن جهت اخلاصش، جهت اسلامیتش محفوظ باشد، جهت ایمانش محفوظ باشد که با اخلاص و ایمان کار بکنید. همان طوری که با اخلاص و ایمان شما این سد را شکستید، با اخلاص و ایمان جای او را پر کنید و سازندگی کنید.

اختلاف‌افکنی مانع به سرانجام رسیدن نهضت

… روزی نیست که هر کسی به یک طرف بکشد. همه [در] مسیر ملت، که راه افتاده است ملت؛ ببینیم چه کرد ملت، چه می‌خواهد ملت؛ همینی که ملت می‌خواهد همه با هم باید دنبال این برویم. همان که این قدرت بزرگ را به هم زد و شکست، باید دنبال آن رفت تا بتوانیم نجات بدهیم ملت را. اگر این مسیر را ما دست از آن برداریم، حرفهایی- هی بنشینند یک مطلب بگویند، اختلاف ایجاد بکنند ... [دائماً] یک مطلبی را بگویند، این اسباب این می‌شود که ما نتوانیم این نهضت را به آخر برسانیم.

خطر شکست نهضت با از دست رفتن روحیهٔ اسلامی و بروز اختلاف

قضیه قضیه «ملی» بودن نیست؛ قضیه قضیه- عرض می‌کنم که- «حزبی» بودن نیست. از این ملیها و از این حزبها بودند که همه شکست خوردند. تا اینجا که ما آمدیم، با روحیه پاک و ضمیر صاف، مردم، با توجه به اسلام، با توجه به دیانت تا اینجا آمدند، و پیش بردند. اگر این روحیه از مردم- خدای نخواسته- گرفته بشود، ما رو به شکست خواهیم رفت. ما با این رمز پیش آمدیم؛ اگر این رمز از دست ما گرفته بشود و اختلافات حاصل بشود؛ [...] که الآن یک قشرهای مختلفی ... [پیوسته‌] خودنمایی می‌کنند؛ و این جزء اشتباهاتی است که می‌کنند؛ اگر چنانچه مثلًا مردمِ ملی باشند و حزبی باشند. اشتباه می‌کنند که یک جبهه‌هایی، یک حزبهای مختلفی درست می‌کنند. این حزبهای مختلف هیچ وقت از آنها کار نمی‌آید. جز …

نهی از ایجاد اختلاف و لزوم برادری

… تبارک و تعالی ایجاد شده است. اسلام پیشوای ماست، قرآن کریم پیشوای ماست. قرآن کریم ما را به وحدت دعوت کرده است، اسلام ما را به وحدت دعوت کرده است. ما تابع اسلام هستیم. ملت ایران با این وحدت کلمه و اتکال به اسلام نهضت را پیش برد و این رمز را از دست نخواهد داد. ایجاد اختلاف نکنید؛ با هم برادر و برابر باشید. از خدای تبارک و تعالی می‌خواهم که همه ملت به سلامت و با وحدت کلمه پیش بروید؛ و آن چیزی را که خدای تبارک و تعالی می‌خواهد که رفاه عمومی و سعادت عمومی بشر- سلامت عمومی بشر، سعادت روحی بشر- است ان شاء الله که تحقق پیدا کند. سعادت و سلامت همه شما را خواستارم.

اختلاف کشورهای عربی عامل ایستادگی اسرائیل در برابر اعراب

مع الاسف با اختلافاتی که در مناطق دیده می‌شد- و خصوصاً در مناطق عربی- این موجب شده است که اسرائیل با جمعیت کمی که دارد در مقابل اعراب با آن جمعیت کثیر و سازوبرگ کثیر ایستادگی کند. اگر جلوی این جرثومه فاسد گرفته نشود، طمع او بر تمام منطقه است و او قناعت نمی‌کند فقط بر فلسطین و مسجد اقصی؛ او همه جا را می‌خواهد غلبه کند.بر مسلمین و بر دولتهای اسلامی است که با هم متحد بشوند و این جرثومه فساد را از بن و بیخ برکنند و [به‌] کسانی که پشتیبانی …

تعدد و اختلاف کمیته‌ها در شهرها و ناکامی در رفع آن تاکنون

… بدون اینکه اشخاص صالح توجه داشته باشند آنها نفوذ کردند و کم کم بر دیگران یک مسائل باطل را تحمیل کردند، باید فکر این معنا بشود که چه جور و از چه راه ما می‌توانیم اصلاح کنیم. نه اصلاح کمیته‌های تهران، از کمیته‌های تهران کمتر حرف است؛ اصلاح کمیته‌های همه مملکت. مثلًا در هر شهری که چند نفر مثلًا آدم نافذ یا معمم یا غیر معمم است به عدد آنها کمیته هست؛ کمیته‌هایی که هر کدام با دیگری مخالف هستند و هر کدامی جرّ نفع[2] به طرف خودشان و اشکال به طرف دیگر می‌کنند و کارهای نابسامانی که منافی با انقلاب است، منافی با اسلام است، انجام می‌گیرد. و ما نتوانستیم تا حالا با کوششی که کردیم ... این اختلافی که بین بعضیها هست رفع بکنیم؛ و مثلًا در هر جایی، در هر نقطه‌ای، به اندازه‌ای که لازم است کمیته باشد و پاسدار انقلاب؛ و با هم مخالفت نداشته باشند و به اندازه لزوم حفظ نظم و آرامش را بکنند نه اینکه آرامش را به هم بزنند. این مع الاسف تا حالا توفیق حاصل نشده است. ما باید این نواقص را رفع …

خوف بازگشت تسلط دژخیمان و غارت ذخایر در صورت اختلاف اقشار

… [و] دست بیگانگان را کوتاه کردند لکن ما در نیمه راه هستیم و خود را نباید پیروز تصور کنیم. پیروزی سستی می‌آورد و ما در بین راه هستیم. ما باید همه با هم این نهضت را پیش ببریم. شما ...- برادر و خواهر- دنبال این نهضت باشید و نگذارید این نهضت به سردی و سستی برسد. من خوف آن دارم که اگر خدای نخواسته اختلاف بین اقشار ملت ما پیدا بشود که، مسائل سابق عود کند؛ من از آن می‌ترسم که باز دژخیمان بر ما مسلط شوند؛ من از آن می‌ترسم که باز ذخایر ما را ببرند؛ من از آن می‌ترسم که باز نیروی انسانی ما را نگذارند شکوفا بشود.

لزوم پرهیز از اختلاف و برادری مؤمنان

… نرسیدیم، بین راه هستیم؛ و ما راه طولانی دیگری داریم. و آن اینکه ریشه‌های گندیده استعمار را از بیخ و بن ان شاء الله به خواست خدا درآوریم و این میسور نیست، میسر نیست مگر اینکه این نهضت را به همین طور که تا اینجا آمده است حفظ کنید؛ این وحدت کلمه را حفظ کنید. از اختلافات دست بردارید؛ احتراز کنیم از اختلاف. ما همه برادر هستیم، همه ملت با هم برادرند. به گفته خدا مومنین برادر هستند؛[1] برادر باید مصالح برادر را حفظ کند، دوستی داشته باشد با برادرش. ما همه از یک آب و خاک و از یک ملت هستیم. زن و مرد ما- همه- از ملت واحد و زیر بیرق اسلام هستیم. این نهضت را، که بانوان هم سهم بزرگی در آن داشتند، باید حفظ کرد. هم بانوان حفظ کنند، هم شماها حفظ کنید. از برکت این نهضت پیروزی تا اینجا آمد؛ و من امیدوارم از برکت …

خوف بازگشت مسائل گذشته در صورت بروز اختلاف در امت

من امیدوارم که شما آقایان آگاهانه وحدت کلمه خودتان را حفظ کنید. اختلافات بین عشایر را ریشه کن کنید. ریش سفیدهای شما وساطت کنند بین جوانان عشایر و آنها را با هم اصلاح بدهند. اگر چنانچه خدای نخواسته اختلاف بین امت حاصل بشود، من خوف آن را دارم که باز به فرم دیگر مسائلِ تازه عود کند؛ و شما [که‌] تلخی این مسائل را چشیدید نگذارید این مسائل عود کند. با هم باشید. همه اقشار با هم باشند. جاهایی را که شما در آنجا ساکن هستید حفظ کنید؛ از شرّ اشرار حفظ کنید. اگر کسانی بین شما آمدند و زمزمه اختلاف‌اندازی کردند آنها را طرد کنید. از تبلیغات سوئی که به نفع اجانب می‌کنند جلوگیری کنید.

دستور اصلاح میان طرفین اختلاف و برقراری آرامش

یک نحو بین آنها اصلاح کنید و آرامش برقرار کنید. البته آنها که زمینهای موات را احیا کرده‌اند مالک هستند، و آنها که زمین موات در دست آنهاست مالک نیستند.[1]

بروز اختلافات خلاف مشی اسلام و دستور پیامبر پس از پیروزی

بعد از پیروزی، انسان گاهی می‌بیند که یک اختلافاتی، یک چیزهایی است که بر خلاف مشی اسلام است و بر خلاف دستور پیغمبر اکرم است. می‌بینیم گاهی یک همچو چیزهایی واقع می‌شود؛ و می‌داند ملت ما که در عین حالی که الآن پیروزی را به دست آورده است لکن دشمنها ننشسته‌اند. آنهایی که از ایران و از منطقه استفاده‌هایی کلان داشته‌اند آنها ننشسته‌اند و در کمینند. و عمال آنها، منحرفینی که الهام از آنها …

هشدار دربارهٔ آغاز دوبارهٔ کشمکش‌ها و مخالفت‌ها میان کمیته‌ها

خوب، حالا الحمد لِلّه پدرش که رفت و خودش هم که رفت، اینها هم دیگر برگشت ندارند لکن ما باید توجه به این معنا بکنیم که حیثیت روحانیت و حیثیت اسلام الآن بسته به کارهای ماست. اگر ما کارمان یک کار صحیح مطابق با قواعد اسلام باشد، هم حفظ روحانیت می‌شود، هم حفظ اسلام و اگر خدای نخواسته از ما ببینند که باز مخالفتها شروع شد و باز این بکش آن طرف و آن بکش آن طرف و این کمیته چه بکن، آن کمیته چه، یک همچو مسائلی اگر از ماها دیدند؟ روحانیت حیثیتش را از دست می‌دهد، و با از دست دادن روحانیت حیثیت خود را، اسلام عقب‌نشینی می‌کند.

دشمنی و جنگ دولت‌های مسلمان با یکدیگر

… هم دشمنی کردند! در هر مملکتی هم «احزاب» درست کردند- حزبهای مختلف. حزبهایی که همه مخالف هم هستند. این آن را بکوبد و آن این را بکوبد. جبهه‌های مختلف؛ حزبهای مختلف «من حیث لا یشعر» و مسلمین مع الاسف به واسطه عدم توجه به عمق مسائل تحت تاثیر واقع شده، و می‌شوند. دولت عراق علی‌ حده و دولت ایران علی‌ حده؛ هر دو مسْلم، اما با هم دعوا و جنگ دارند. دولت پاکستان علی‌ حده، دولت کذا علی‌ حده، و همه‌شان مسْلم، اما با هم جنگ دارند؛ دعوا دارند.

دعوت کارگران و کشاورزان به دست برداشتن از اختلاف

از اینکه به شغل خودشان ادامه دهند. ای کارگران محترم! ای کشاورزان عزیز! به کار خود ادامه دهید. از اختلاف کلمه دست بردارید. امروز روزی است که همه باید برای اسلام و برای کشور خودتان کار کنید. همه مکلف هستید. اینها که جلوگیری از کار شما می‌کنند، می‌خواهند برای اربابهای خودشان راه باز کنند؛ می‌خواهند ما را باز به آن ذلت [و] زحمت بکشند. خداوند شما را از شرّ آنان حفظ کند. خداوند اسلام …