سیر قضیه به همین صورتی است که در نامه آوردهاید، انشعاب از تشکیلاتی برای اظهار عقیده مستقل، و ایجاد تشکیلات جدید، به معنای اختلاف نیست.اختلاف
نامهای دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دودستگی میان مردم، گروهها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (لزوم پایداری و پرهیز از تفرقه)— ۱۳۳۱/۰۳/۱۵
سیر زمانی
از ۱۳۳۱ تا ۱۳۶۷۱۳۳۱۱۳۶۷
فقط سال ۱۳۵۹همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
اختلاف در آن موقعی است که خدای ناکرده هر کس برای پیشبرد نظرات خود به دیگری پرخاش کند که بحمد الله، با شناختی که من از روحانیون دستاندرکار انقلاب دارم، چنین کاری صورت نخواهد گرفت. من به شما و همه کسانی که دلشان برای اسلام عزیز میتپد دعا میکنم، و توفیق آقایان را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.شاهدها (۵۳ پاراگراف)
لزوم کاستن اختلافات و عوامل آن در جامعه
و مطبوعات. بدانند که ما امروز احتیاج به این داریم که اختلافات کم بشود؛ باید ما اختلافات را کم بکنیم. باید چیزهایی که موجب اختلاف میشود اینها را کم بکنیم؛ لکن مع ذلک دشمنها را بشناسیم. هم دشمن را بشناسیم و هم درصدد این باشیم که دشمن را کارهایش را فلج بکنیم و هم آرامش را حفظ بکنیم. طوری نباشد که ما فرصت به دست دشمنها بدهیم برای تبلیغات یا برای کارهای دیگر.اختلاف و هوای نفس عامل از دست رفتن معنای الهی و رحمت خدا
کمیتهها و پاسداران و همه این نهادهای تازه و جدید، بدون اینکه یک سازمانی در کار باشد، خودشان مردم درست کردند. و مادامی که این معنا باشد که مردم موظف میدانند خودشان را برای ساختن، آسیب نخواهند دید. آن روزی آسیب- خدای نخواسته- به کشور ما و به ملت ما میرسد که این معنایی که در اول نهضت پیدا شد و سبب پیروزی شد، این معنا از بین مردم برود؛ یعنی، به واسطه اختلافات و تشتتات و هواهای نفسانی طوری بشود که از آن معنای الهی که در بین ملت بود و موجب پیروزی شد تهی بشود و در آن وقت دست رحمت الهی از سر این کشور- خدای نخواسته- برداشته بشود. کاری بکنید که این کلمه یَدُ اللهِ مَعَ الْجَماعَه[1] از دستتان نرود. اگر جماعتها همه با هم باشند و ایده اسلامی باشد دست خدا همراهشان است.ناسازگاری و ناتوافقی ارگانهای اسلامی، مایهٔ نگرانی جدی
… در وقتی که ما بنا داشتیم جمهوری اسلامی تحقق پیدا بکند و بحمد الله خیلی چیزهایش هم تحقق پیدا کرد، لکن نگرانی من از داخل خودمان است، از دو جهت که یک جهتش سبک است، یک جهتش سنگین. آن جهت سبک این کارهایی است که مخالفین، توطئهها و دستهبندیهایی که مخالفین دارند؛ این چیز مهمی به نظر من نیست آنکه مهم است این ناسازگاری است که در ارگانهای اسلامی هست؛ هر جا بروی با هم توافق ندارند. هی دعوت به توافق میکنند همه، لکن خودشان هم توافق ندارند. این موجب نگرانی است؛ برای اینکه، این اسباب این میشود که این کشور به حال تزلزل باقی بماند. و اگر یک مدتی به این حال تزلزل باقی بماند آسیب از خودش پیدا میشود؛ یعنی، داخل خودش آسیب میبیند. محتاج به این نیست که از خارج بیایند و به ما آسیب برسانند. ما خودمان به جان هم میافتیم و …کنار گذاشتن اختلافات جزئی و تذکر برادرانه به خطاکار
همه شما، هر کس به کشورش اعتقاد دارد، هر کس به دیانتش اعتقاد دارد، به خدا اعتقاد دارد، امروز باید این را حفظش بکند و اختلافات جزئی که بین افراد هست اینها را کنار بگذارند و آن طور نباشد که تمام همِّ ما صرف این بشود که او را عقب بزنیم؛ خودم جلو بیایم و آن چه بشود، آن آلوده بشود، آن چه بشود، این نباشد. همه ما همّمان صرف این باشد که اگر یک کسی هم خطا میکند برادرانه بروند بهش حالی کنند که این کار درست نبوده است، تو باید چه بکنی، اگر باورش نیامد و دیدید که آدم صحیحی نیست، آن وقت باید به مراکزی که هستش گفته بشود تا جلویش را بگیرند. در هر صورت، این من را نگران کرده، من مدتهاست که برای این جهت نگرانم و به همه آقایان هم این نگرانی را اظهار کردم و گفتم که ما نمیتوانیم که حالا هم به صورت مبارزه درآییم و با اشخاصی که داخل در خود جمعیت خودمان هست مبارزه کنیم. مبارزه با خارج، مبارزه با طاغوت …جهات نفسانی منشأ اختلاف و نبود اختلاف میان انبیا
اختلاف نداشته باشید در امور. اختلاف همیشه ناشی از جهات نفسانی است. اگر همه انبیا الآن در اینجا جمع بشوند، اختلاف ندارند. برای آنکه، آن جهات نفسانی را ندارند. آن وقت که یک طرف جهت نفسانی دارد و یا هر دو طرف جهت نفسانی دارند، آن وقت اختلافات پیدا میشود. کوشش کنید که آن جهات نفسانی بازیتان ندهد که منشا مناقشه و اختلاف شود. و در روزنامهها این اختلافات منعکس شود و یا در جاهای دیگر صحبت شود. یک مملکتی که گرفتار است در مقابل اجانب و در معرض خطر است و باید با همت خود مردم این مملکت مستقر شود و اساسش درست شود، …خنثی شدن توطئهٔ اختلاف میان دولتمردان با هوشیاری ملت
11- اکنون که نقشههای شوم دشمنان خارجی و داخلی اسلام و مسلمین با بیداری و وفاداریِ ملت و دولت باطل گردید و توطئههایشان برای اختلاف بین دولتمردان- که در نتیجه اختلاف بین قشرهای ملت میشد- با هوشیاری ملت عزیز خنثی شد، از راه شایعه افکنی و تبلیغات بیپایه که به خیال خامشان موجب دلسردی و بیتفاوتی ملت سلحشور اسلامی گردد مشغول به فعالیت مذبوحانه شدند که به گمان باطل خود ملت را از صحنه خارج و اسلام و مسلمین را به پرتگاه هلاکت بکشند و راه را برای اربابان ستمگر خویش صاف نمایند. بر ملت هوشیار و عزیز است که به شایعات و قلمهای مسموم که مع الاسف گاهی به دست دوستان جاهل نیز میباشد اعتنا نکنند و اسلام عزیز را که از دسترنج زحمتهای طاقت فرسای پیامبر اسلام- صلی الله علیه و آله- و اصحاب کبارش به ما رسیده است با بیهوده گویی مشتی توطئهگر و …حل اختلاف نظر به طرز الهی نه شیطانی
اگر اختلاف نظر هم باشد، با طرز الهی حل میشود؛ نه با طرز شیطانی. عمده اصلاح همین مرکزِ «خود» است. همه مصیبتهای ما از خود ماست. و باید اصلاح از خود ما شروع بشود. من توقع نداشته باشم که خودم اصلاح نشده بخواهم دیگری را اصلاح کنم. این خیال باطل است. اگر چنانچه خود آن گوینده اصلاح شده باشد، میتواند دیگران را اصلاح بکند.درخواست از خدا برای رفع اختلاف قشرها و آبادانی کشور
من از خدای تبارک و تعالی میخواهم که زودتر بین قشرهایی که اختلاف بینشان هست- چه در بالا و چه در تودههای جمعیت- این اختلافات از بین برود، و همه با هم دنبال این باشند که این کشور را به راه مستقیم هدایت کنند، و این کشور را آباد کنند. و اخلاق اسلامی- انسانی را در تمام قشرها توسعه بدهند.سفارش به بیداری و موعظهٔ طرفهای اختلاف برای رفع آن
… و معتقدین به خدای تبارک و تعالی مجال ندهند به این قشرهایی که در بین مردم هستند و از تفالههای رژیم سابقاند، و همین طور از اشخاصی که در بین اینها هستند از فاسد و مُفسِد. چنانچه به اینها گوش بدهند، اینها میخواهند شما را به دامن غرب یا به دامن شرق بکشانند. بیدار باشید که اختلافات را خودتان رفع بکنید. اگر اختلافی هست، آنها را موعظه کنید که دست از اختلافات بردارند.تعیین هیئت نمایندگان برای حل شکایات میان مقامات جمهوری اسلامی
6- برای رسیدگی به شکایات نسبت به مسائل جنگ و سایر مسائل مورد اختلاف بین مقامات جمهوری اسلامی، هیاتی تعیین خواهد شد مرکب از یک نماینده از طرف رئیس جمهور و یکی از طرف دیگر و یکی از سوی این جانب که کوشش در حل شکایات نمایند و رای اکثریت هیات مذکور معتبر است؛ و در صورت تخلف یکی از مقامات، باید متخلف را به مردم معرفی کنند و مورد مواخذه قرار گیرد.تحریک سران به دست افراد بیتعهد به اسلام از خارج و داخل
… یک امری پیش برد، دیگران بیایند تبریک بگویند و کمک کنند او را؛ دیگران مخالفت میکنند و کارشکنی میکنند. باید این ملت بیدار بشود. باید این سران و دولتمردان شمِّ سیاسی پیدا کنند. اینها شمِّ سیاسی ندارند. توجه به مسائل و مسائلی که برای حفظ این کشور است ندارند. اینها را اشخاصی که تعهد به اسلام ندارند تحریک میکنند- چه از خارج و چه از داخل- و به جان هم میاندازند [تا] بر خلاف مصالح کشور خودشان عمل کنند.اختلاف از وسوسههای شیطان و به سود شیاطین
10- بار دیگر به ارتش و سپاه پاسداران و ژاندارمری و بسیج و همه نیروهای مسلح نظامی و غیر نظامی تاکید میکنم که با هماهنگی هر چه بیشتر بر دشمن بتازید؛ و از اختلاف که از وسوسههای شیطان و به سود شیاطین است بپرهیزید؛ و از فرماندهان اطاعت کنید؛ و به خدای متعال اعتماد و اتکال نمایید، و کشور خود را از شرّ شیاطین با وحدت کلمه نجات دهید؛ و به اطمینان خاطر و صبر و شکیبایی، همچون سربازان صدر اسلام، به جنگ و دفاع از کشور عزیزمان ادامه دهید که خداوند متعال پشت و پناه شماست و شما …پرهیز نویسندگان و گویندگان از اشکالتراشی و درگیری با یکدیگر
نویسندههای ما بهترین خدمتشان امروز این است که این ملتی که ایستاده در مقابل شرق و غرب و نمیخواهد تحت نظام شرق یا نظام غرب باشد، امید به آنها بدهند که میتوانید تا آخر وابسته به شرق و غرب نباشید. اگر این نویسندهها، این گویندهها به جای اینکه به هم اشکالتراشی بکنند، به جای اینکه به جان هم بریزند، با هم امید در ملت ایجاد کنند. اطمینان در ملت ایجاد کنند. استقلال روحی در ملت ایجاد کنند. اگر این خدمت را این رسانههای گروهی، این مطبوعات، این نویسندگان، این گویندگان، این اطمینان را در ملت ایجاد کنند ما تا آخر پیروز هستیم. و حیف است که یک ملتی که ایستاده و خون جوانان خودش را داده و همه …شرم از دعوا بر سر خون مردم جنگزده
… میگوید که من طرفدار حقوق بشر هستم در همان معنا امتحان میشود. اگر در آن مقامی که رسید، با آن وقتی که قبل از آن مقام بود هر دو مساوی است و نفسش یک طور است و ریاست برای او سنگینی نمیکند؛ این شیعه علی بن ابی طالب است و پیروِ او، و از امتحان روسفید بیرون آمده. من خجالت میکشم وقتی که شماها را میبینم که از خوزستان و خرمآباد و از جنوب و از غرب آمدهاید، و آن همه رنج دیدهاید، و آن همه جوانهای شما شهید شدهاند، و آن طور خانههای شما خراب شدهاند. و وقتی که بیایید در اینجا ببینید اوضاع، طور دیگری است، سرِ خون شما دعواست.سخن از اتحاد بدون عمل به آن
اگر روحانی تنها باشد میشکنندش، اگر ارتشی تنها باشد میشکنندش، اگر مردم تنها باشند میشکنندشان؛ آن که آسیب بردار نیست آن است که همه قوا با هم باشند. حرفش را میزنند، عملش بر خلافش است. هر کدام صحبت میکنند؛ از اتحاد صحبت میکنند، لکن در عمل، این عمل را انجام نمیدهند. چه شده شما را؟! پیروز شدید؟ شمایی که الآن لشکر کفر بهتان حمله کرده، شمایی که الآن در سوسنگرد آن بساط را دارید، در آبادان آن بساط را دارید، در اهواز آن بساط را دارید، نباید به خودتان بیایید که دیگر توی روزنامهتان این غلطها را نکنند؟! روزنامهها میخواهند که …سفارش به بیداری و نپریدن به یکدیگر
… که تظاهرات میکنند، آنهایی که الآن در این موقعی که جنگ هست در ایران و همه نوامیس مسلمین در خطر است و همه حیثیات مسلمین در خطر است، امروز شلوغکاری میکنند و اجتماع میکنند و نطق میکنند و حرف مفت میزنند، اگر آنها غلبه بکنند، پدر خود شما را اول درمیآورند. یک قدری بیدار بشوید. یک قدری توجه کنید به مسائل. این قدر تو سرهم نزنید، این قدر به هم نپرید.بازتاب اختلاف داخلی در همهٔ کشورهای جهان در عصر حاضر
… من، ما امروز در یک عصری واقع هستیم که تمام دنیا، تمام کشورها، از اقصی نقاط عالم تا اینجا، به منزله یک خانه شدند. در سابق اگر قضیهای واقع میشد در یک شهری، برای یک شهر دیگر هیچ مطرح نبود و شهر دیگر از آن مطلع نمیشد، یا اگر مطلع میشد، برای او قضیهای نبود. لکن امروز وضع عصر ما طوری شده است که قضایایی که در یک کشور واقع میشود، در همه کشورهای دنیا، در اقصی کشورهای دنیا منعکس میشود و برای آنها مطلب است. این طور نیست که اگر ما در اینجا با هم اختلافی بکنیم، منحصر باشد به یک شهری یا یک کشوری مثل کشور ایران، بلکه انعکاسش در تمام کشورهای دنیا هست و بازتابش در همه جا هست. امروز وضع سیاسی دنیا طوری است که تمام کشورهای عالم در تحت نظر سیاسی ابرقدرتها هستند. همه جا را ناظر هستند و برای شکست همه طوایف و قشرهای دیگر طرحها دارند و مهمِّ طرحها آن است که بین برادرها اختلاف ایجاد کنند. طرحهای اساسی و سیاسی آنها این است که با اسمای …جریحهدار شدن عواطف ملت پشتیبان از اختلاف مسئولان
یک همچو ملتی که ما داریم به این صفا، به این خوبی که در همه قضایا پشتیبان دولتشان هستند، پشتیبان رئیس جمهورشان هستند، پشتیبان مجلسشان هستند، حیف است که این ملت را ما عواطفشان را جریحهدار کنیم و ما بنشینیم با هم مخالفت کنیم. نه خدا را خوش میآید از این و نه ملت را. ملت ناراحت است از این کار. روزنامههایتان را جلویش را بگیرید. آقایان روزنامههایی که به آنها مربوط است، جلویشان را بگیرند. این عذر نمیشود که ما روزنامهها را نمیدانیم چه نوشته است. نخیر، این عذر نیست. باید روزنامهها را ببینند چه نوشته. خودشان نمیرسند، خود آقایانی که مثلًا، در مجلس …بدگویی به یکدیگر خلاف آداب اسلام و مشی انبیا
… ماست که در راه این مملکت و در راه این اسلام اینها کشته شدهاند. حالا که اینها کشته شدهاند، آقایان آمدهاند از خارج و از داخل، با هم نشستهاند دعوا میکنند. سر چه میراثی دعوا میکنید؟ میراث پدر کدامتان است؟ یک قدری آرام باشید. یک قدری توجه کنید به مسائل. هر وقت هر کدام صحبت [می] کنید به ضد دیگری نباشد که این خلاف آداب اسلام است، خلاف آداب مسلمین است، خلاف انسانیت است، خلاف مشی انبیا و مشی اولیاست. نکنید این کار را. یک قدری آرام باشید. یک قدری هوای نفس را کنار بگذارید، اشتهار را کنار بگذارید. تمام گرفتاریهای ما سر این هوای نفسی است که ما داریم. اعدا عدوّ[7] انسان این نفْس انسان است که در بین جنبیه است. این اعدا عدوّ انسان است. یک قدری جلویش را بگیرید، …اختلاف شیعه و سنی تنها به سود دشمنان همهٔ مذاهب
… و شدید حنفی؛ یک دسته فتوای شافعی را عمل کردند و یک دسته دیگر فتوای حضرت صادق را عمل کردند، اینها شدند شیعه، اینها دلیل اختلاف نیست. ما نباید با هم اختلاف و یا یک تضادی داشته باشیم، ما همه با هم برادریم. برادران شیعه و سنی باید از هر اختلافی احتراز کنند. امروز اختلاف بین ما، تنها به نفع آنهایی است که نه به مذهب شیعه اعتقاد دارند و نه به مذهب حنفی و یا سایر فِرق، آنها میخواهند نه این باشد نه آن، راه را این طور میدانند که بین شما و ما اختلاف بیندازند. ما باید توجه به این معنا بکنیم که همه ما مسلمان هستیم و همه ما اهل قرآن و اهل توحید هستیم، و باید برای قرآن و توحید زحمت بکشیم و خدمت بکنیم.لزوم دوری از اختلافات و نزاعهای مطبوعاتی
اما کلی این است که ما باید بر اساس اسلام حرکت کنیم و بر اساس اسلام این نهضت را پیش ببریم و از اختلافات و این چیزهایی که اخیراً میبینید که به جان هم افتادهاند، روزنامهها چه میکنند، از این چیزها باید بری باشیم. باید همهتان با هم مجتمع و برادر و تحت لوای توحید همه با هم ان شاء الله نهضت را پیش ببرید و پیروزی هم نصیب شماست. و اگر این طور باشد شما در همین حرکت پاسداریتان و حرکت اطلاعاتی که دارید، عبادت دارید میکنید. همان طوری که در نماز وقتی میایستید باید همه جهات …آشفتگی کشور در اثر کشمکش و بدگویی مسئولان از یکدیگر
… آن وقت ما اسلام را به دست خودمان لطمه زدهایم. آنچه موجب نگرانی است این است که ما خودمان با فعالیت خودمان اسلام را به هم بزنیم. تا حالا داد میزدیم که جمهوری اسلامی، حالا که جمهوری اسلامی ارکانش همه تحقق پیدا کرده است، محتوایش را ما نتوانیم اسلامی بکنیم؛ علاوه بر این هی به همش بزنیم، هر کسی یک طرف بگیرد آن از آن ور بکشد، این از آن ور بکشد، هر کس هر وقت صحبت میکند به ضد آن دیگری صحبت بکند، آن یکی اگر صحبت میکند بر ضد آن دیگری صحبت بکند، این یک مملکت آشفتهای میشود. همه هم گناه را گردن آن دیگری میگذارند؛ نه، گناه گردن همه ما هست، همه ما مسئول هستیم پیش خدا؛ کُلُّکُمْ راعٍ وَ کُلُّکُمْ مَسْئول[2]. همهمان باید مراعات بکنیم و «راع» بکنیم و همه ما مسئول هستیم از این کاری که میکنیم. نباید من بگویم که همه گناهها گردن یک کس …اختلاف میان سپاه و قوای انتظامی مانع ادای امانت جمهوری اسلامی
… ماها چه کردیم، این همان حرفهای شیطان است، این را خدا به ما داد. یک جمعیت کمی که هیچ چیز نداشت، خدا به او عنایت کرد که آن قدرتهای بزرگ را شکست و جمهوری اسلامی را هم با همه نهادهایی که دارد بحمد الله تعالی تحقق پیدا کرد. الآن جمهوری اسلامی امانتی است دست ما. اگر ما در اینجا یکوقتی خدای نخواسته با هم خلاف بکنیم؛ سپاه پاسداران بین خودشان اختلافی باشد، بین خودشان با سایر قوای انتظامیه خلافی و اختلافی باشد، آنها با شما خلاف و اختلافی بکنند، قشرهای دیگر ملت با هم سر دنیا هی خلاف کنند، اگر این طور بشود، این امانت را ما نمیتوانیم به صاحبش رد کنیم. باید امانت را به اهلش رد کنیم، جمهوری اسلامی را به آخر برسانیم، و احکام اسلام را در کشور خودمان اول و ان شاء الله در همه کشورها بسط بدهیم. این امانتی است که باید حفظش بکنیم. نروید دنبال آمال و آرزوها و مسائل دیگری که پَست هست و شیطانی، باید علوّ همت داشته …