شوقانگیز بودن اختلاف نظر در مسائل نظری، برخلاف تصمیم مقابله با دشمن
… اختلاف نظری هم وجود دارد؛ خوب، باشد؛ چه عیب دارد؟ من آن روز به مسئولین کشور که اینجا بودند، در یک مورد خاصی گفتم خوب، اختلاف نظر هست؛ اما اختلاف نظر فاجعه که نیست. این اختلاف نظر چه عیب دارد؟ یک وقت بحث سر این است که این شلیک را به طرف دشمن بکنیم یا نکنیم؛ اینجا بله، اختلاف نظر مشکل درست میکند. اما یک وقت قضیه اینجوری نیست؛ در مسائلِ نظری است، مسائل دامنهدار اجتماعی است؛ این اختلاف نظرها به نظر من شوقانگیز است؛ برای من که اینجور است. شماها که جوانید، بیشتر از کسی در سنین پیرىِ من باید از این نظرات مختلف و استدلالهای گوناگون به شوق بیائید.
سودمندی اختلاف سلیقه و نظر و ممکن نبودن یکسانی فکر
یکی از چیزهائی که خیلی مهم است - چون حالا تقریباً همهی مسئولین قوا، از هر سه قوه اینجا تشریف دارید - یکپارچگی در حرکت است؛ ولو یکپارچگی در فکر و نظر و سلیقه نباشد، که نه ممکن است، نه آنقدر هم مطلوب است. اختلاف سلائق و اختلاف نظرات به مباحثه میانجامد، و مباحثه به کشف عرصههای جدید منتهی میشود. بنابراین ما هیچ توصیه نمیکنیم که حتماً همه در همهی مسائل یکسان فکر کنند؛ نه، اصلاً ممکن هم نیست و امکان ندارد. اختلاف در نظر و در سلیقه و در فکر و در فهم، خودش از اول خلقت بشر وسیلهای شده است برای پیشرفت انسان. اما با وجود آن اختلافاتی که وجود دارد، هماهنگی در حرکت لازم است. اگر کاروانی باشد، افراد کاروان بین خودشان اختلافاتی داشته باشند، بحثی داشته باشند، دعوائی داشته باشند، مباحثهی علمی داشته باشند، مباحثهی سیاسی داشته باشند، مباحثهی در مسائل گوناگون و روزمره …