رفتن به محتوای اصلی

اختلاف طبقاتی

نام‌های دیگر: فاصلهٔ طبقاتی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نابرابری قشرهای برخوردار و محروم جامعه در ثروت و حقوق.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۵۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۸۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

به تاریخ که برمی‌گردیم، می‌بینیم اختلاف طبقاتی از جملۀ درد‌های مزمن تاریخ است در همۀ اجتماعات. نه‌فقط اجتماعات عقب‌ماندۀ قبایلی، نه‌فقط اجتماعات سرزمین‌های دور از تمدن، بلکه در آن کشور‌ها و سرزمین‌هایی که مادر تمدن بشری و گاهوارۀ تمدن بشری هستند، در همان‌ج‌اها اتفاقاً اختلاف طبقاتی با زشت‌ترین چهر‌ه‌ای و کریه‌ترین صورتی خودش را به ما از لابه‌لای اوراق تاریخ نشان می‌دهد. واقعاً ستم بزرگ تاریخ و لکۀ ننگ بزرگ تاریخ بشر از جمله همین است: اختلاف طبقاتی. یعنی چه اختلاف طبقاتی؟ یعنی اینکه انسان‌هایی که در این جامعه زندگی می‌کنند، اینها همه مثل هم نیستند. یک عده محکومند به اینکه محرومیت بکشند، رنج ببرند، خدمت گروه‌های دیگر را بکنند و باید از این محرومیت و رنج، گله‌ای هم نداشته باشند. یک عده هم بایستی برخوردار باشند، بهره‌مند باشند، لذت و عیش زندگی برای آنها باشد، از همۀ مزایا آنها بتوانند استفاده بکنند و اشکالی هم نداشته باشد. مثلاً در هندوستان، که برای یک مثال، بهترین جایی که می‌شود مثال زد هندوستان است. و می‌دانید که هندوستان مهد تمدن آریایی‌ست و نژاد آریایی از آغاز شهرنشینی، از آغازی که یک ملتی و جمعیت متشکلی را تشکیل داد، در همین هندوستان بود. که می‌گویند نژاد آریایی از سرزمین‌های شمالی و سیبریا آمد، وقتی‌که وارد شدند، دو شقه شدند، یک عده رفتند طرف هندوستان، یک عده طرف ایران، و مردمی که در هندوستان بودند، زودتر به تمدن رسیدند تا آنهایی که در ایران آمدند مشغول زندگی شدند.
اگر ما یک جامعه‌ای را فرض کردیم که اختلاف طبقاتی داشت، اختلاف طبقاتی اگرچه کلمۀ قلمبه‌ای به گوش بعضی‌ها می‌آید، اما همینی‌ست که گفتم، خیلی ساده بود، دیدید که چقدر آسان است اختلاف طبقاتی معنایش؛ اگر در جامعه‌ای اختلاف طبقاتی بود، یعنی مردم جامعه، همه از لحاظِ حقوق، باهم برابر نبودند، از لحاظ امکانات و مزایای زندگی، همه در یک تراز نبودند، یک عده توانستند بیشتر ببرند، بهتر ببرند، بهتر بگویند و زور بگویند و آنچه را که می‌خواهند، همان را انجام بدهند؛ و یک عدۀ بیشتری مجبور بودند چشم به دست آنها باشند، گوش‌به‌فرمان آنها باشند، دست‌به‌بغل و کمر، درمقابل آنها باشند، سجده‌به‌خاک درمقابل آنها باشند؛ اگر یک اجتماعی به‌این‌صورت وجود پیدا کرد، که به این می‌گویند اجتماع طبقاتی؛ در این اجتماع، اقتصاد هم اقتصاد طبقاتی‌ست؛ در این اجتماع، حکومت هم به سود طبقات بالاست، طبقاتی‌ست؛ در این اجتماع، حقوق اساسی هم به سود طبقات بالاست؛ یعنی طبقاتی‌ست، این یک‌جور اجتماع.
آیات 112 و 113: ﴿وَ كَذلِكَ جَعَلنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطينَ الاِنسِ وَ الجِنِّ يوحي بَعضُهُم اِلىٰ بَعضٍ زُخرُفَ القَولِ غُروراً وَ لَو شاءَ رَبُّكَ ما فَعَلوهُ فَذَرهُم وَ ما يَفتَرونَ ﴿١١٢﴾ وَ لِتَصغىٰ اِلَيهِ اَفئِدَةُ الَّذينَ لا يُؤمِنونَ بِالآخِرَةِ وَ لِيَرضَوهُ وَ لِيَقتَرِفوا ما هُم مُقتَرِفوَ﴾. (خبُ یک‌قدری امروز ـ به قدر ده دقیقه ـ وقت تأخیر شده، ازطرف آخر هم بنا داریم ان‌شاءالله وقتمان را منضبط کنیم؛ یعنی یک‌و‌نیم تمام بکنیم، این است که بقیۀ آیات را فعال ً تالوت نمی‌کنیم.) گفتیم که نبوت یک رستاخیز اجتماعی‌ست، و گفتیم که از اصول این رستاخیز، یکی عبارت است از نفی طبقات اجتماعی؛ به‌این‌معنی که طبقات ضعفا و بردگان و مستمندان و محرومان از سویی، و طبقۀ قدرتمندان و زورگویان و برخورداران از سوی دیگر، در محیطی که ساخته و پرداختۀ نبوت پیغمبر خداست، وجود ندارد.

وارد بودن اشکال میلیاردر شدن عده‌ای و فقیرتر شدن دیگران در جامعهٔ اسلامی

بله؛ این اشکال وارد است. خود من یکی از کسانی هستم که به این مسأله ایراد دارم. البته اگر کسی از راه صحیح میتواند ثروت جمع کند، هیچ‌کس به او اعتراضی ندارد؛ منتها این‌که کسانی باسرعت به ثروتهای کذایی میرسند، اصلاً از راه صحیح و جز با تقلّب و روشهای ممنوع و حرام امکان ندارد. منابع کشور محدود است. لازمه انباشته شدن ثروت حرام در یکجا، گود …