در هنگام رحلت رسول اکرم تمام شهر مدینه یکپارچه ضجّه و عزادارى شد و احساسات پُرشور مردم مسلمان به حدّى بود که در تاریخ بهعنوان یک روز نمونه، روز رحلت پیغمبر باقى ماند. امّا وقتى ما احساسات و هیجان ملّت بزرگ ایران را در هنگام دریافت خبر رحلت امام عزیز و بزرگوارمان مشاهده میکنیم، یک بار دیگر به این حقیقت اعتقاد و باور و ایمان میآوریم که مسلمانان زمان ما و مردم بااخلاص ما از لحاظ عمق ایمان و شور احساسات -در سطح عموم مردم- حتّى از دوران رسول گرامى اسلام و صدر اسلام جلوترند. این را ما در قضایاى متعدّدى از اوّل پیروزى انقلاب تا امروز در مشاهدهی جلوههاى فداکارى مردم احساس کردیم و امام عزیزمان هم یک وقتى این مطلب را به زبان آوردند؛ ایشان هم تصدیق کردند که عمق این ایمان و پُرشور بودن این ایمان در سطح عموم مردم، حتّى از دوران صدر اسلام بالاتر است.[3] آنوقت، مردم پیغمبر را به چشم خودشان میدیدند، امیرالمؤمنین را میدیدند؛ امروز مردم ما پیغمبر و امیرالمؤمنین و ائمّهی هداة را در تاریخ فقط دیدند، امّا ایمان مردم و شور احساسات آنها و فداکارى آنها و صدق نیّت آنها و آمادگى آنها براى مواجههی با حوادث بزرگ از مردمِ آن روز کمتر نیست و در مواردى بیشتر است. اگر بگذریم از افرادى از برجستگان و بزرگان که در صدر اسلام بودهاند -که در تاریخ اسلام، تا آخر مثل خورشیدى خواهند درخشید- در چهارچوب و در سطح عامّهی مردم و عموم مردم وقتى نگاه کنیم، مردم ما حقّاً و انصافاً جلوترند.
در رحلت امام عزیزمان یک بار دیگر این معنا نشان داده شد. این احساسات پُرشور مردم و این ابراز عشق و وفادارى به امام و به انقلاب حقیقتاً انقلاب را در دنیا روسفید کرد؛ مایهی مباهات امام عزیزمان شد. برادران عزیز نجفآباد و خوزستان! باید عرض کنم این هم از برکات همان بزرگمَرد است، این هم درس آن معلّم چیرهدست است. ما ملّتى بودیم که در طول سالیان متمادى، استعمار و استکبار -با تلاش سیاسى و فرهنگى- جان را از ما گرفته بود؛ در غالب قضایاى گوناگونى که در تاریخ ما پیش آمده -قیامهاى مردم، شورشها، تحرّکات؛ ببینید تاریخ را- ملّت ایران در مواجههی با خطرها و مشکلها، در بلندمدّت نتوانستند ایستادگى کنند؛ یعنى استکبار و ایادیشان در داخل کشور و بخصوص حکومتهاى ستمگر آنچنان شیرهی حیات را و جوهر انسانیّت را از درون جامعهی ما برده بودند و فشارها و تعلیمات سوء، آنچنان وضعى به وجود آورده بود که چه در ماجراهاى مشروطیّت و چه در قضایاى بعد از آن، توان از این ملّت بزرگ و با فرهنگ گرفته شده بود. در ماجراى نهضت اسلامى بزرگ ما و انقلاب عظیم ما -که از سال ۴۱ و ۴۲ شروع شد و در ۵۷ به پیروزى رسید، و ده سال هم زندگى پُرفرازونشیبِ پُرماجراى خودش را گذراند- ملّت ایران، در صحنهْ یک جلوهی استثنائى کرد؛ حقیقتاً امروز ملّت ایران -یعنى همین شما مردم- در چشم مردم عالم بهعنوان یک ملّت قدرتمند و بزرگ و باشخصیّت و تصرّفنشدنى جلوه کردهاید. این حقّ شما است. حوادث این را نشان داده؛ جنگ هشتساله این را نشان داده؛ مقاومت در مقابل محاصرهی اقتصادى و توطئههاى گوناگون دشمن این را ثابت کرده شوخى نیست، ده سال ایستادگى قدرتمندانه در مقابل این همه فشار؛ این عظمت ملّت ایران است. من عرض میکنم: این عظمت را، خصال مخصوصى که در امام عزیزمان بود و آن شخصیّت متعالى و استثنائى در ما زنده کرد؛ رهبرى او بود که ملّت ایران را در این راه، با این قدرت و قوّت به حرکت درآورد و از همهی موانع گذراند و ما را به این نقطهی مطمئنّى که امروز هستیم رساند. این دو عامل، یعنى عامل امام و رهبر و عامل امّت، دو عامل بسیار مهم در انقلاب ما بوده. و شما مردم در شکست دادن توطئههاى دشمن و در روسفید کردن انقلاب، نقش فوقالعادهاى داشتید. و من عرض میکنم از امروز هم، در این دوران هم -در فقدان امام عزیزمان- ملّت بزرگ ایران همین راه را با همان اقتدار، با همان قوّت اراده باید ادامه بدهند؛ و این چند روز نشان دادند که ادامه خواهند داد.
هر ملّتى و هر انقلابى یک دوران سختى دارد، از این دوران باید عبور کند؛ بعد از عبور از دوران سختى، دورهی پابرجایى و آسایش و خوشیهاى حقیقى که ناشى از استقلال و آزادى و متّکى بودن به خود و متّکى بودن به خدا است [خواهد بود]. ملّت ایران در حال گذراندن این دوران است؛ تا آن روزى که دشمن بکلّى مأیوس بشود، ملّت ایران بایستى در مقابل هرگونه توطئهی دشمن، آگاهانه و هشیارانه مقاومت و ایستادگى کند. و شما نشان دادید که میتوانید این دورانهاى دشوار را طى کنید. و خدا را شکر میکنیم که به شما توفیق داد تا بیشترین مدّت سختى و دشوارى را بگذرانید؛ یعنى دوران جنگ هشتسالهی تحمیلى. و ملّت ما آبدیده شدند و جلوههاى برکات الهى در ارادهی مردم و روشنبینى مردم دیده شد و امام از شما راضىْ به لقاءالله شتافت؛ امام بدون شک از شما مردم، راضى و خشنود بود. و مطمئنّم که در دربار پروردگار عالم، از امّت خود و از مردمى که به نداى او پاسخ دادند اظهار رضایت خواهد کرد و براى آنها دعا خواهد کرد. حقیقتاً امام، شما مردم را -همانطور که خودِ آن بزرگوار فرموده بود-[4] خوب میشناخت و در مقابل مسائل مردم فوقالعاده حسّاس بود و مسئلهی اساسى براى او همین بود: اهتمام به مردم.
برادران عزیز، برادران عربِ خوزستانى و برادران نجفآبادى و همهی ملّت ایران! ما بیش از همهچیز، امروز احتیاج داریم به هوشیارى و وحدت کلمه. هوشیارانه باید با دشمن برخورد کرد. دشمن، پیچیده است؛ دشمن براى مواجههی با انقلاب و با ملّت ایران، پیچیده عمل میکند؛ غالباً دشمن لباس دشمنى نمیپوشد بیاید جلو، [بلکه] با نفاق، با دورویى، با فریب، با تبلیغات، با شایعهپراکنى، با دلسرد کردن، با زنده کردن انگیزههاى گوناگون -انگیزههاى قومى، انگیزههاى طایفى، انگیزههاى فرقهاى- میآید جلو. اگر مردمى هوشیار نباشند، همان چیزى بر سرشان خواهد آمد که بر مردم مسلمان در دوران امام حسن و بعضى از دورانهاى دیگر آمد؛ آنجا جهت و جریان حق بهخاطر این شکست خورد که مردم هوشیار نبودند، آگاه نبودند. اوّل، آگاهى و هوشیارى است که اگر آگاهى و هوشیارى باشد، وحدت کلمه هم هست؛ مراقب باشید وحدت کلمه را حفظ کنید. همهی آحاد مردم موقعیّتها را بدرستى درک کنند و بدانند امروز اساسیترین کار ما اینها است. و در سایهی وحدت کلمه باید دست به دست هم بدهیم، کشورمان را بسازیم، کشورمان را آباد کنیم، امکانات زندگى مرفّه عامّهی مردم -مخصوصاً قشرهاى فقیر و محروم- را فراهم کنیم؛ امکانات فراوانى که این کشور -به فضل پروردگار- دارد؛ و رهنمودهاى امام را -که در همهی زمینهها در اختیار ما است- مورد بهرهبردارى قرار بدهیم؛ یقیناً کمک الهى هم با ما خواهد بود.من یک بار دیگر از همهی شما عزیزان و برادران که زحمت کشیدید از راههاى دور به اینجا تشریف آوردید براى اینکه دشمنان را بکلّى مأیوس کنید و رشد و آگاهى ملّت ایران را ثابت کنید، صمیمانه تشکّر میکنم. سلام من را به بقیّهی برادران و خواهران نجفآباد و خوزستان و عشایر عزیزمان برسانید. ما امیدواریم بتوانیم همان راه را، همان جهتگیرى را، همان خط را، با همان قدرت -به فضل پرور دگار و با اتّکاء به نیروى الهى و اتّکال[5] به مدد پروردگار و تکیهی به حمایتهاى مردمى- پیش برویم و ادامه بدهیم و به فضل پروردگار به همان هدفها انشاءالله نائل بشویم.
والسّلام علیکم و رحمةالله و برکاته
پاورقیها
۱.این دیدار بهمناسبت ارتحال حضرت امام خمینى (قدّس سرّه الشّریف) و انتخاب حضرت آیتالله خامنهای به رهبرى انقلاب اسلامى صورت پذیرفت. گروهى از عشایر عرب خوزستان و جمعى از مردم نجفآباد در این دیدار حضور داشتند.
۲.سورهى بقره، بخشى از آیهی ۱۵۶؛ «... ما از آنِ خدا هستیم و به سوى او باز میگردیم.»
۳.از جمله، صحیفهى امام، ج ۲۱، ص ۴۱٠؛ وصیّتنامهى سیاسى _ الهى؛ «ملّت ایران و تودهى میلیونى آن در عصر حاضر بهتر از ملّت حجاز در عهد رسولالله (صلّى الله علیه و آله) و کوفه و عراق در عهد امیرالمؤمنین و حسینبنعلى (صلوات الله و سلامه علیهما) میباشند.»
۴.صحیفهى امام، ج ۲۱، ص ۹۵؛ پیام به ملّت ایران در سالگرد کشتار خونین مکّه (قبول قطعنامهى ۵۹۸) (۱۳۶۷/۴/۲۹)؛ «مردم عزیز و شریف ایران، من فرد فرد شما را چون فرزندان خویش میدانم. و شما میدانید که من به شما عشق مىورزم؛ و شما را مىشناسم»