وقتى که زینب رسید آنجا، جسد عزیزش را روى زمین گرم کربلا افتاده دید به جاى هرگونه عکسالعملى، به جاى هر گونه شکایتى رفت به طرف جسد عزیزش ابىعبدالله خطاب به جدش پیغمبر صدایش بلند شد «یا رسولالله صلّى علیک مَلیک السّماء هذا حسینک مرمل بالدماء مقطع الاعضاء» یعنى اى جد عزیزم، اى پیغمبر بزرگوار یک نگاهى به صحراى گرم کربلا بکن، این حسین توست که در میان خاک و خون مىغلتد و افتاده. بعد هم نقل مىکنند زینب دستها را زیر جسد حسینبنعلى کرد؛ صدایش بلند شد پروردگارا این قربانى را از آل محمّد قبول بفرما.نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
حضرت زینب (س) (۳۱ پاراگراف)
… همه سختتر گذشته است. زینب کبریٰ دفن مادر را در آن نیمهشب دید، دفن پدر را در این نیمهشب دید، تشییع جنازهی امام حسن را با آن وضع و تیرهایى را که به طرف جنازهى امام حسن پرتاب شد، دید؛ در روز عاشورا هم آن منظرهى سهمگین و هولناک را دید که از همه سختتر بود؛ زینب کبریٰ (سلام الله علیها) فریاد زد: یا رَسولَ اللهِ صَلّى عَلَیکَ مَلیکُ السَّماءِ هَذَا حُسَینُکَ مُرَمَّلٌ بِالدَّماءِ و مُقَطَّعُ الأَعضَاء.(۱۶) لاحول و لا قوّة الّا بالله العلى العظیم.این همان چشمه جوشانی است که از ظهرِ روزِ عاشورا شروع شد؛ از همان وقتی که زینب کبری سلاماللهعلیها - طبق نقلی که شده است - بالای «تلّ زینبیّه» رفت و خطاب به پیغمبر عرض کرد: «یا رسولالله، صلّی علیک! ملائکة السّماء هذا حسینک مرمّل بالدّماء، مقطّع الاعضاء، مسلوب العمامة والرّداء.(۲)» او خواندنِ روضه امام حسین علیهالسّلام را شروع کرد و ماجرا را با صدای بلند گفت؛ ماجرایی که میخواستندمکتوم بماند. خواهر بزرگوار امام، چه در کربلا، چه در کوفه و چه در شام و مدینه، با صدای بلند به بیان حادثه عاشورا پرداخت. این چشمه، از همان روز شروع به جوشیدن کرد و تا امروز، همچنان جوشان است. این حادثه عاشوراست.حال به مناسبت بحث «ارتجاع» یا «ارتداد» یا «رجعت»، میخواهم عرض کنم که در همین جریان، زینب کبری سلاماللَّهعلیها اسم قضیه «ارتجاع» را آورد؛ یعنی به همین بیماری اشاره کرد و در کوفه فرمود: «انمامثلکم کمثلالتی نقضت غزلها من بعد قوة انکاثا[3] »؛ «شما مثل کسانی هستید که پشمی یا پنبهای را با زحمت به نخ تبدیل میکنند و بعد مینشینند با زحمت زیاد، این نخها را باز میکنند و باز به پنبه یا پشم تبدیل میکنند!» این، یعنی ارتجاع و برگشت و زینب کبری به این معنا اشاره کرد. یعنی در امت پیغمبر خاتم، …… - عون و محمّد - شهید شدند، حضرت زینب سلاماللَّهعلیها عکسالعملی نشان نداد؛ اما دو جای دیگر - غیر از مورد پسران خودش - دارد که خودش را روی جسد شهید انداخت؛ یکی همینجاست که بالای سر علیاکبر آمد و بیاختیار خودش را روی بدن علیاکبر انداخت، یکی هم عصر عاشوراست؛ آن وقتی که خودش را روی بدن برادرش حسین انداخت و صدایش بلند شد: «یا رسولاللَّه! هذا حسینک ململ بدماء»؛ ای پیغمبر خدا، این حسین توست؛ این عزیز توست؛ این پاره تن توست! چه مصیبتهایی را تحمّل کردند! لاحول و لاقوة الّا باللَّه العلىّ العظیم.… امریکا یا هر گوشه دیگر دنیا، علیه ملت ایرانْ سخنان یاوه میگویند و زشتیهای خودشان را به ملت و دولت ایران نسبت میدهند، خودشان تروریست و زورگویند. آنان بدکاره و نژادپرستند. آنان از حل کردن ابتداییترین مشکلات اجتماعی خود، یعنی مسأله نژاد و سیاه و سفید، عاجزند. امروز همین سخنان را ملت و نظام ایران خطاب به آنها میگوید: «کدکیدک. واسع سعیک. فواللَّه لاتمحوا ذکرنا.» مگر شما میتوانید کمترین آسیبی به جمهوری اسلامی برسانید؟! شما خواهید مُرد. شما خواهید رفت. شما مانند آن امپراتوری دیگر، زایل خواهید شد و پرچم اسلام روزبهروز، برافراشتهتر خواهد شد. ملت ایران و هرکس که متمسّک به اسلام است، روزبهروز زندهتر خواهد شد.… هم پیشتر خواهیم رفت. نیروهای مسلّح، روزبهروز، به هدفهای خود نزدیکتر خواهند شد، و روزبهروز تواناییهای بیشتری به دست خواهند آورد. این تواناییها، فقط توانایی نظامی نیست. توانایی علمی، صنعتی و روحی هم هست. اتّکای به نفس هم هست. دشمن هرچه میتواند، تلاش کند. بانوی ما، زینب کبریعلیها سلام، خطاب به سیهرویترین انسانهای زمان خود فرمود: «کد کیدک، واسع سعیک فواللَّه لاتمحوا ذکرنا[1] .» امروز ملت ایران و مسؤولان این کشور، همان سخن را به دشمنان زورگو و یاوهگوی جمهوری اسلامی میگویند. آنهایی که در موضع مسؤولان کشور امریکا یا هر گوشه دیگر دنیا، علیه ملت ایرانْ سخنان یاوه میگویند و زشتیهای خودشان را به ملت و دولت ایران نسبت میدهند، خودشان تروریست و زورگویند. آنان بدکاره و نژادپرستند. آنان از حل کردن ابتداییترین مشکلات اجتماعی خود، یعنی …… همهى این مقاصد خودش را عملى کرده بود؛ چرا نمیتواند عملى کند؟ پیدا است که در عالم تکوین، در عالم طبیعت، در خَلق الله ــ این خلق الله است ــ در فطرتى که خدا آفریده است، عامل مؤثّر اینها نیست. لذا قدرتهاى مادّى هر چه انجام بدهند، در نهایت ناکامند. ببینید! زینب کبریٰ (سلام الله علیها) که دختر همین فاطمهى زهرا است، به مقتدرترین سلاطین زمان خودش، در وقتى که خود او اسیر در دست آن سلطان ظالم و سفّاک است، میگوید: فَکِد کَیدَکَ وَ اسعَ سَعیَک؛[9] هر کار میتوانى بکنى بکن؛ نخواهى توانست ما را از صحنهی تاریخ بیرون ببرى، راه ما را محو کنى و پاک کنى تا بشریّت نتواند این راه را برود؛ نمیتوانى، نخواهى توانست. خب اگر اقتدار مادّى میتوانست، این کار را میکردند؛ آنها هم میکردند، اینها هم میکردند.زینب کبری سلاماللَّهعلیها در بازار کوفه، آن خطبه عظیم را اساساً بر همین محور ایراد کرد: «یا اهل الکوفه، یا اهل الختل و الغدر، أتبکون!؟».[1] مردم کوفه وقتی که سرِ مبارک امام حسین را بر روی نیزه مشاهده کردند و دختر علی را اسیر دیدند و فاجعه را از نزدیک لمس کردند، بنا به ضجّه و گریه کردند. فرمود: «أتبکون!؟»؛ گریه میکنید!؟ «فلا رقات الدمعه ولاهدئت الرنه»؛[2] گریهتان تمامی نداشته باشد. بعد فرمود: «انّما مثلکم کمثل التی نقضت غزلها من بعد قوة انکاثا تتّخذون ایمانکم دخلاً بینکم».[3] این، همان برگشت است؛ برگشت به قهقرا و عقبگرد. شما مثل زنی هستید که پشمها یا پنبهها را با مغزل[4] نخ میکند؛ بعد از آن که این نخها آماده شد، دوباره شروع میکند نخها …… «ربّ نجّنی»؛ نگفت پروردگارا! من را نجات بده. در روز عاشورا عرض کرد: پروردگارا! از ما قبول کن. بدن پاره پارهی برادرش در مقابل دست، در مقابل چشم؛ دل به سمت پروردگار عالم، عرض میکند: پروردگارا! این قربانی را از ما قبول کن. وقتی از او سؤال میشود که چگونه دیدی؟ میفرماید: «ما رأیت الّا جمیلا».[5] این همه مصیبت در چشم زینب کبری زیباست؛ چون از سوی خداست، چون برای اوست، چون در راه اوست، در راه اعلای کلمهی اوست. ببینید این مقام، مقام چنین صبری، چنین دلدادگی نسبت به حق و حقیقت، چقدر متفاوت است با آن مقامی که قرآن کریم از جناب آسیه نقل میکند. این، عظمت مقام زینب را نشان میدهد. کار برای خدا …… اسارت، مردم آمدهاند دارند تماشا میکنند، بعضی هلهله میکنند، بعضی هم گریه میکنند؛ در یک چنین شرائط بحرانی، ناگهان این خورشید عظمت طلوع میکند؛ همان لحنی را به کار میبرد که پدرش امیرالمؤمنین بر روی منبر خلافت در مقابل امت خود به کار میبرد؛ همان جور حرف میزند؛ با همان جور کلمات، با همان فصاحت و بلاغت، با همان بلندی مضمون و معنا: «یا اهل الکوفه، یا اهل الغدر و الختل»؛ ای خدعهگرها، ای کسانی که تظاهر کردید! شاید خودتان باور هم کردید که دنبالهرو اسلام و اهلبیت هستید؛ اما در امتحان اینجور کم آوردید، در فتنه اینجور کوری نشان دادید. «هل فیکم الّا الصّلف و العجب و الشّنف و الکذب و ملق الاماء و غمز الاعداء»؛ شما رفتارتان، …… با همان فصاحت و بلاغت، با همان بلندی مضمون و معنا: «یا اهل الکوفه، یا اهل الغدر و الختل»؛ ای خدعهگرها، ای کسانی که تظاهر کردید! شاید خودتان باور هم کردید که دنبالهرو اسلام و اهلبیت هستید؛ اما در امتحان اینجور کم آوردید، در فتنه اینجور کوری نشان دادید. «هل فیکم الّا الصّلف و العجب و الشّنف و الکذب و ملق الاماء و غمز الاعداء»؛ شما رفتارتان، زبانتان با دلتان یکسان نبود. به خودتان مغرور شدید، خیال کردید ایمان دارید، خیال کردید همچنان انقلابی هستید، خیال کردید همچنان پیرو امیرالمؤمنین هستید؛ در حالی که واقع قضیه این نبود. نتوانستید از عهدهی مقابلهی با فتنه بربیائید، نتوانستید خودتان …عزیزان من، خواهران، برادران! انقلاب ما اینجوری پیش رفت. قدرت و عظمت این انقلاب به این چیزهاست؛ به دل دادن به معنویت، مجذوب شدن در مقابل لطف الهی. وقتی که دشمن میخواهد زینب کبری را به آنچه که برایش پیش آمده، شماتت کند، میفرماید: «ما رأیت الاّ جمیلا»؛ جز زیبائی، چیزی ندیدم. برادرانش، فرزندانش، عزیزانش، نزدیکترین یارانش، اینها در مقابل چشمش قطعه قطعه شدند، به خاک و خون تپیدند، خونشان ریخته است، سرهایشان بالای نیزه رفته است؛ میگوید جمیل، زیبا! این چه جور زیبائیای است؟ این زیبائی را همراه کنید با آنچه که نقل …… که بجد و با صدق واقعی میگفتند اگر ما ده تا فرزند هم داشتیم، حاضر بودیم در راه خدا بدهیم؛ دروغ نمیگفتند. من مادران و پدرانی را ملاقات کردم که احساس عزت و افتخار میکردند، به خاطر اینکه فرزندانشان در راه خدا شهید شدند. البته حق هم با آنهاست، عزت و افتخار است؛ همان طوری که عمهی ما زینب کبری (سلام الله علیها) فرمود: «ما رأیت الّا جمیلا»؛[2] جز زیبائی ندیدم. حادثهی کربلا چیز کوچکی است؟ این چشم خدابین، از این حادثه، از این خونهای ریخته شده، از این مصیبت سنگین، یک حقیقت زیبا مشاهده میکند؛ «ما رأیت الّا جمیلا». من خانوادههای بسیاری را دیدم که همین احساس زینب کبری در آنها هم بود؛ آنها هم میگفتند: «ما رأینا الّا …… سنگین مصائب، قامت خود را استوار و برافراشته نگهدارد؛ حتّی لرزشی هم در صدای این بانوی بزرگ از اینهمه حادثه پدید نیامد؛ هم در مواجههی با دشمنان، هم در مواجههی با مصیبت و حوادث تلخ، مثل یک قلّهی سرافراز استواری ایستاد؛ درس شد، الگو شد، پیشوا شد، پیشرو شد. در بازار کوفه، در حال اسارت، آن خطبهی شگفتآور را ایراد کرد: «یا اَهلَالکوفَةِ یا اَهلَ الخَتلِ و الغَدرِ اَ تَبکونَ، اَلا فَلا رَقأَتِ العَبرَةُ وَ لاهَدَأَتِ الزَّفرَةُ اِنَّما مَثَلُکُم کَمَثَلِ التِی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثاً» تا آخر؛[1] لفظ مثل پولادْ محکم، معنا مثل آبِ روان تا اعماق جانها مینشیند. در آنچنان وضعیّتی زینب کبری مثل خود امیرالمؤمنین حرف زد؛ تکان داد دلها را، جانها را و تاریخ را؛ این سخن ماند در تاریخ؛ این در مقابل مردم در محمل اسارت. بعد هم، هم در مقابل ابنزیاد در کوفه، هم چند هفته بعد در مقابل یزید در شام، با آنچنان قدرتی سخن گفت که، …… را به خیال باطل خودتان مغلوب کنید، منکوب کنید، ذلیل کنید؟ لِلّهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلمُؤِمنین.[2] مجسّمهی عزّت است زینب کبری، همچنانکه حسین بن علی (علیهالسّلام) در کربلا، در روز عاشورا مجسّمهی عزّت بود. نگاه او به حوادث با نگاه دیگران فرق دارد؛ [با] آنهمه مصیبت، وقتی دشمن میخواهد او را شماتت کند، میگوید: ما رَاَیتُ اِلّا جَمیلاً؛[3] آنچه دیدم زیبا بود؛ شهادت بود، داغ بود، امّا در راه خدا بود، برای حفظ اسلام بود، ایجاد یک جریانی بود در طول تاریخ تا امّت اسلام بفهمند که چهکار باید بکنند، چگونه باید حرکت کنند، چگونه باید بایستند. این کارِ بزرگِ حماسهی زینبی است؛ این عزّتِ ولىّ خدا است. زینب کبری از …… و خطا بکند، و خیال کند که حالا چه خبر است؛ نه. آن روزی که این انقلاب یک نهال ضعیفی بود، همهی اینها دست به یکی کردند تا این نهال ضعیف را از زمین بکَنند، نتوانستند؛ امروز آن نهال ضعیف به این درخت تناور، این شجرهی طیّبهی عظیم تبدیل شده، هیچ غلطی نمیکنند؛ همان جملهای که حضرت زینب به یزید فرمود: کِد کَیدَکَ وَ اسعَ سَعیَکَ ... فَوَاللهِ لا تَمحو ذِکرَنا؛[9] هر غلطی میتوانی بکنی بکن، [امّا] بدان که هیچ غلطی نمیتوانی بکنی. البتّه آبروی خیلی از سران کشورهای بظاهر مسلمان در این حوادث رفت، آبرویشان بر خاک ریخت؛ اینهایی که نشستند با رژیم صهیونیستی در ورشو و امثال آنجا علیه اسلام و مسلمین و جمهوری اسلامی با صهیونیستها و آمریکاییها همپیمان شدند، آبرویی در بین ملّت خودشان هم …… ایستادگی و اقتدار روحی است. در کوفه وقتی که ابنزیاد زبان شماتت را باز میکند که مثلاً «هان! دیدید چه شد، دیدید شکست خوردید»؛ در جوابش میگوید «مَا رَاَیتُ اِلَّا جَمیلا»؛[2] هر چه دیدم زیبایی بود؛ زد تو دهن آن مرد متکبّر خبیثِ مغرور؛ این در مقابل [ابن زیاد]. در مقابل یزید وقتی که آن حرفهای مُهمل و چرند را یزید بر زبان آورد و آن کارها را کرد، حضرت بیاناتی را بیان کردند و این جمله را که واقعاً تاریخی است [فرمودند که] «کِد کَیدَکَ وَ اسعَ سَعیَکَ ... فَوَاللهِ لا تَمحو ذِکرَنا»؛[3] به زبان امروز ما این جوری میشود که هر غلطی میتوانی بکن، هر کاری میتوانی انجام بده، والله نخواهی توانست یاد ما را از آفاق ذهن مردم دور کنی. این را به چه کسی میگوید؟ به یزید متکبّر مغرورِ مستبدّ خونخوار؛ این، قدرت روحی یک زن را نشان میدهد؛ این چه قدرتی است؟ این چه عظمتی است؟ [اینها] نشاندهندهی تدبیر و خردمندی است. این حرفها با محاسبه بیان شده. امّا در مقابل مردم وقتی قرار میگیرد، آنجا جای اظهار …[همچنین] در برابر حکّام مغرور و متکبّر، مظهر ایستادگی و اقتدار روحی است. در کوفه وقتی که ابنزیاد زبان شماتت را باز میکند که مثلاً «هان! دیدید چه شد، دیدید شکست خوردید»؛ در جوابش میگوید «مَا رَاَیتُ اِلَّا جَمیلا»؛[2] هر چه دیدم زیبایی بود؛ زد تو دهن آن مرد متکبّر خبیثِ مغرور؛ این در مقابل [ابن زیاد]. در مقابل یزید وقتی که آن حرفهای مُهمل و چرند را یزید بر زبان آورد و آن کارها را کرد، حضرت بیاناتی را بیان کردند و این جمله را که واقعاً تاریخی است [فرمودند که] «کِد کَیدَکَ وَ اسعَ سَعیَکَ ... …… خطبهی حضرت زینب، بعد که مردم شروع کردند هایهای گریه کردن، حضرت زینب (سلام الله علیها) [فرمودند]: اَ تَبکون؟ گریه میکنید؟ اَلا فَلا رَقَأَتِ العَبرَةُ وَ لا هَدَأَتِ الزَّفرَة؛ گریهی شما هرگز بند نیاید؛ این چه گریهای است که شما میکنید؟ میدانید چه کردید؟ اِنَّما مَثَلُکُم کَمَثَلِ الَّتی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثا؛[4] شماها کاری کردید که همهی زحمات گذشتهی خودتان را نابود کردید. این جوری حرف میزند؛ و بنده احتمال قوی میدهم یکی از عوامل مهمّ حرکت توّابین که بعد در کوفه سر بلند کردند و قیام کردند و آن حادثهی بزرگ را راه انداختند، همین فرمایش حضرت زینب و همین خطبهی حضرت زینب بود. بنابراین، این نکتهی اوّل دربارهی شخصیّت حضرت زینب که …… چه گذشته است. لذا بود که زینب در این چند ساعت دائماً در حال حرکت، در حال دوندگی، پیش این بچه، پیش آن زن، پیش این مادرِ داغدیده، پیش آن خواهرِ برادرازدستداده، پیش آن بچۀ کوچک، دائماً بین این افراد حرکت میکند، اینها را جمع میکند، اینها را دلداری میدهد. اما یکوقت هم طاقت زینب بهسر میرسید، خطاب به برادرش میکرد، به برادر شهیدش رو میکرد ـ تنها ملجأ و مَلاذش[9] او بود ـ در روایت دارد که زینب کبری آمد در بالای سرِ جسد کشته و مجروح و قطعهقطعهشدۀ برادرش ایستاد، ازتهِدل فریادش بلند شد: «یا مُحَمَّداهُ صَلَّیٰ عَلَیکَ مَلائِکةُ السَّماءِ»[10] ای جدّ ما! ای پیغمبر! ملائکه و فرشتگان بر تو صلوات و درود بفرستند، «هَذَا الْحُسَیْنُ مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ» این کشتۀ فتاده به هامون، حسین توست. (1363/7/20)… احترام را، مسئولیت حفظ کودکان را، زنان را. عظمت این مصیبتها را مگر میشود مقایسه کرد با مصائب جسمانی؟ اما درمقابل همۀ این مصائب، زینب به پروردگار عالم عرض نکرد «رَبِّ نَجِّنی». نگفت پروردگارا، من را نجات بده. در روز عاشورا عرض کرد: پروردگارا، از ما قبول کن. بدن پارهپارۀ برادرش بر روی دست، درمقابل چشم، دل بهسمت پروردگار عالم، عرض میکند: پروردگارا، این قربانی را از ما قبول کن [اِلهی تَقَبَّل مِنّا هَذَا القُربانَ][13]. (1388/11/19)… واقعِ قضیه این نبود. نتوانستید از عهدۀ مقابلۀ با فتنه برآیید، نتوانستید خودتان را نجات دهید. (1389/2/1) مردم کوفه وقتیکه سر مبارک امام حسین را بر روی نیزه مشاهده کردند و دختر علی را اسیر دیدند و فاجعه را از نزدیک لمس کردند، بنا به ضجّه و گریه کردند. فرمود: «اَ تَبکونَ»[15] گریه میکنید؟ «فَلَا رَقَاَتِ الدَّمعَةُ وَ لا هَدَاَتِ الرَّنَّةُ» گریهتان تمامی نداشته باشد [و نالههایتان آرام نگیرد]. بعد فرمود: «اِنَّا مَثَلُکُم کَمَثَلِ الَّتی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثاً تَتَّخِذونَ اَیمانَکُم دَخَلًا بَینَکُم». (1377/2/18) مثل آن کسی شُدید که پشم را میریسد، تبدیل به نخ میکند، بعد نخها را دوباره باز میکند، تبدیل میکند به همان جسم، پشم یا پنبۀ نریسیده. کردههای خودتان را، گذشتۀ خودتان را باطل کردید،[16] با بیبصیرتی، با نشناختن فضا، با تشخیصندادن حق و باطل. …… کلمات، با همان فصاحت و بلاغت، با همان بلندی مضمون و معنا. (1389/2/1) لفظ، مثل پولاد محکم، معنا، مثل آبِ روان تا اعماق جانها مینشیند. در آنچنان وضعیتی زینب کبری مثل خود امیرالمؤمنین حرف زد، تکان داد دلها را، جانها را و تاریخ را، این سخن ماند در تاریخ. (1392/8/29) «[اَمّا بَعدُ] یا اَهلَ الکوفَةِ، یا اَهلَ الخَتلِ وَ الغَدرِ وَ الخَذلِ»[14] [ای مردم کوفه، ای مردم خیانتکار و پیمانشکن و بیغیرت] ای خُدعهگرها، ای کسانی که تظاهر کردید ـ شاید خودتان باور هم کردید ـ که دنبالهروی اسلام و اهلبیت هستید؛ اما در امتحان اینطور کم آوردید، در فتنه اینطور کوری نشان دادید...شما رفتارتان، زبانتان با دلتان یکسان نبود. به خودتان مغرور شُدید، خیال کردید ایمان دارید، خیال کردید همچنان انقلابی هستید، خیال کردید همچنان پیرو امیرالمؤمنین هستید؛ درحالیکه واقعِ قضیه این …… را به خیال باطل خودتان مغلوب کنید، منکوب[18] کنید، ذلیل کنید؟ «لِلّٰهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلمُؤِمنینَ»[19]. مجسمۀ عزّت است زینب کبری، همچنانکه حسینبنعلی علیهالسلام در کربلا، در روز عاشورا مجسمۀ عزّت بود. نگاه او به حوادث با نگاه دیگران فرق دارد؛ [با] آنهمه مصیبت، وقتی دشمن میخواهد او را شماتت[20] کند، میگوید: «ما رَاَیتُ اِلاّ جَمیلاً»[21] آنچه دیدم زیبا بود؛ شهادت بود، داغ بود، اما در راه خدا بود، برای حفظ اسلام بود، ایجاد یک جریانی بود در طول تاریخ تا امت اسلام بفهمند که چهکار باید بکنند، چگونه باید حرکت کنند، چگونه باید بایستند. این کارِ بزرگِ حماسۀ زینبی است؛ این عزّتِ ولىّ خداست. زینب کبری از اولیاءالله است؛ …… از همه سختتر گذشته است. زینب کبری که دفن مادر را در آن نیمهشب دید؛ دفن پدر را در این نیمهشب دید؛ تشییعجنازۀ امام حسن را با آن وضع دید و تیرهایی که بهطرف جنازۀ امام حسن پرتاب شد؛ و در روز عاشورا هم، آن منظرۀ سهمگین و هولناک را دید که از همه سختتر بود. زینب کبری سلماااللهعلیها فریاد زد: «یا مُحَمَّداهْ! صَلَّی عَلَیکَ مَلیکُ السَّماءِ هَذا حُسَینٌ مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ مُقَطَّعُ الاَعضاءِ»[21]. (72/12/13)… نزدیکیها و زودیها از دستش [خواهد] رفت؛ در نوشتهها و نقلهای مقاتل دارد؛ آنچنان صیحهای زد زینب کبری سلاماللهعلیها و آنچنان حالش دگرگون شد که امام حسین مجبور شد خودش را برساند به او و او را محافظت کند که نبادا یک حرکت نامتعادلی از زینب کبری سربزند. آنوقت زینب کبری سلماااللهعلیها در آن لحظه گفت: «اَلیَومَ ماتَت اُمّی فاطِمَةُ وَ اَبی عَلِیٌّ وَ اَخی الحَسَنُ» حسین! عزیز من! الان پدر و مادرم را از دست دادم، الان غم مرگ پیغمبر در دلم اثر گذاشت. یعنی همهچیز برای من، الان دارد تمام میشود که میفهمم تو را از دست خواهم داد. ببینید این چه محبتی است! (64/7/4)… بعد هم نقل میکنند زینب دستها را زیر جسد حسینبنعلی کرد، صدایش بلند شد: «پروردگارا! این قربانی را از آل محمد قبول بفرما». (64/7/5) قربان جسد پارهپارهات یا اباعبدالله!..و با آن صدای حزین، با آن آهنگ، بیاختیار، کلمات را در فضا پراکند و در تاریخ گذاشت. فریاد زد: «بِاَبِی المَهمومُ حَتَّى قَضَى بِاَبِی العَطشانُ حَتَّىٰ مَضَىٰ» پدرم قربان آنکسیکه تا آن لحظۀ آخر تشنه ماند و تشنهلب جان داد. (67/6/4)… پیشاپیش این جمعیت زنها دارند میآیند بهطرف قتلگاه. (64/7/5) پیکر مجروح و زخمخورده و پارهپارهشدۀ حسینش را پیدا کرد. (59/6/17) جسد عزیزش را روی زمین گرم کربلا افتاده دید، بهجای هرگونه عکسالعملی، بهجای هرگونه شکایتی، رفت بهطرف جسد عزیزش، ابیعبدالله. (64/7/5) و خطاب به پیغمبر عرض کرد: «یا مُحَمَّداه! صَلَّی عَلَیکَ مَلائِکَةُ السَّماءِ هَذَا الحُسَینُ مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ مُقَطَّعُ الاَعضاءِ مَسلوبُ العِمامَةِ وَ الرِّداءِ» (73/3/17) یعنی ای جد عزیزم! ای پیغمبر بزرگوار! یک نگاهی به صحرای گرم کربلا بکن، این حسین توست که در میان خاک و خون میغلتد و افتاده. (64/7/5) [عرض کردم]، دو جا دارد که خودش را انداخت روی جسد شهید؛ یکی وقتیکه آمد بالای سر علیاکبر و بیاختیار خودش را انداخت روی بدن علیاکبر، یکی هم عصر …حال به مناسبت بحث ارتجاع یا ارتداد یا رجعت، میخواهم عرض کنم که در همین جریان، زینب کبری سلماااللهعلیها اسم قضیۀ ارتجاع را آورد، یعنی به همین بیماری اشاره کرد و در کوفه فرمود: «اِنَّمَا مَثَلُکُم کَمَثَلِ الَّتِی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثاً»[18] شما مثل کسانی هستید که پشمی یا پنبهای را با زحمت به نخ تبدیل میکنند و بعد مینشینند، با زحمت زیاد این نخها را باز میکنند و باز به پنبه یا پشم تبدیل میکنند! این یعنی ارتجاع و برگشت، و زینب کبری به این معنا اشاره کرد. در امت پیغمبر خاتم صلیاللهعلیهوآلهوسلم همان اندازه این خطر وجود دارد که در امت موسی. بعد از گذشت زمان پیغمبر، با آن نفَس گرم پیغمبر، این حوادث شوخی نیست! در زمان پیغمبر ـ این انسانی که به وحی …