… است که علمای بزرگ مسلمین و صاحبان فکر و نظر، بحث میکردند که آیا زهرای اطهر سلاماللهعلیها بالاتر است یا علیبنابیطالب علیهالسلام؟ این کم مقامی است که بزرگان اسلام بنشینند، یکی بگوید: «زهرا بالاتر است» و یکی بگوید: «علی بالاتر است»؟ این خیلی مقام است! (71/9/24) امام عسکری علیهالسلام ـ طبق حدیثی که از ایشان نقل شده ـ میفرمایند: «نَحنُ حُجَجُ اللهِ عَلَى خَلقِهِ وَ جَدَّتُنا فاطِمَةُ حُجَّةُ اللهِ عَلَینا»[1]. فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها حجتِ حجت خداست، امام ائمه است؛ شخصیت، دیگر از این بالاتر؟ (92/2/11)نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
امام حسن عسکری (ع) (۸ پاراگراف)
یکی از علائم ایمان زیارت اربعین است. بنده نمیدانم این روایت چقدر صحیح است؟ اصراری هم ندارم که بگویم معنای این روایت همینی است که من گمان کردم. واقعش هم این است که احتمال میدهم که معنایش یکی از [شقوق] و احتمالات دیگری باشد که در این زمینه بیان شده. اما اگر این احتمال هم که من میگویم باشد، مؤید فراوانی دارد «زیارةُ الاَربعینَ»[12].… نامه از کجاست و چگونه است، بگوید نمیدانم و ارتباط خود را با نامه انکار کند؛ و ازطرف دیگر از روی خط تشخیص بدهد که نامه ازطرف امام است و احتیاج به امضا نباشد. حضرت در جواب میفرماید: عیب ندارد، و خط را مینویسند؛ احمدبناسحاق خط را نگاه میکند و آشنا میشود؛ منتها بعد، امام به او توضیح میدهند، میگویند: «گاهی با قلم ریز خواهم نوشت و گاهی با قلم درشت، اشتباه نکنی»، یعنی درست دقت کن و مراقبت کن.این را هم از «مناقب» نقل میکنم. در این نامه امام عسکری علیهالسلام میفرمایند: «فَلَم تَزَل نِیَّتُنا مُستَحکَمَةً»[8] نیّت ما و مقصد و هدفی که داشتیم، و آن عزم ما، همچنان مستحکم و راسخ است. «وَ نُفوسُنا اِلَی طیبِ آرائِکُم ساکِنَةً» ما دلمان به خوشنیّتی شما و خوشرأیی و خوشفکری شما آرام است؛ یعنی خاطرمان از شما جمع است، معتقدیم که شما دوستان خوب، با ما هستید و شما هم مثل ما از راهتان و از عقیدهتان برنگشتهاید. ببینید این چقدر نیروبخش است برای شیعیان امام عسکری علیهالسلام در قم و آوج، و این نیروبخشی برای چیست اصلاً؟ اگر موضوع مسئلهگفتن یا …… داریم، روی شما حساب میکنیم ـ بنده روی این تعبیرات تکیه دارم و چون ممکن است محل تشکیک واقع بشود در ذهن آقایان، میخواهم روشن بشود در ذهن شما ـ این برای چهکاری گفته میشود؟ جز برای یک عمل بزرگ و پردردسر؟ جز برای یک پیکار؟ جز برای پیمودن یک راه سنگلاخ؟ بعد میفرماید: «اَلقَرابَةُ الرّاسِخَةُ بَینَنا وَ بَینَکُم قَوِیَّةٌ» خویشاوندیِ مستحکم میان ما و شما برقرار است. ما با شما برادریم، خویشاوندیم؛ امام افراد جمعیت خود و حزب طرفدار خود را، خویشاوند و نزدیک خودش میداند، اما همین امام حسن عسکری علیهالسلام خود را با برادرش جعفر، خویشاوند نمیداند؛ همان جعفری که به ناحق مقام او را ادعا میکرد.بعد چند جملۀ دیگر دارد که طولانی است و مورد نظر نیست، جملۀ آخرش هم که اشارۀ به وجود یک تشکیلات فکری و هدفی خیلی مستحکمی است، این است که میفرماید: «لِما جَمَعَنا اللهُ عَلَیهِ مِنَ الحالِ القَریبَةِ وَ الرَّحِمِ الماسَّةِ یَقولُ العالِمُ سَلامُاللهِعَلَیهِ اِذ یَقولُ المُؤمِنُ اَخو المُؤمِنِ لِاُمِّهِ وَ اَبیهِ» تعبیر مؤمن را نگاه کنید که در اینجا یعنی چه! میفرماید میان ما و شما خویشاوندیِ نزدیک است، «اَلرَّحِمِ الماسَّةِ» یعنی قوموخویش درجهیک هستیم، مثل پدر و فرزند، مثل مادر و فرزند، مثل برادر و برادر، اینطوری هستیم. و «عالِمٌ»، که گویا مراد از آن موسیبنجعفر صلواتاللهعلیه یا امام صادق صلواتاللهعلیه باشد، امام عسکری علیهالسلام از قول جَدش نقل میکند که جَد بزرگوار ما فرموده است: مؤمن، برادر پدر و مادریِ مؤمن است، «اَلمُؤمِنُ اَخُو المُؤمِنِ لِاُمِّهِ وَ اَبیهِ»، یعنی ارتباط اینها و وثیقۀ میان اینها و پیوندی که میان دو مؤمن هست، پیوند برادریِ پدر و مادری است، نه برادریِ ناتنی حتی! اینقدر اینها به هم نزدیکند. مراد از مؤمن کیست؟ کسی که بگوید: «لا اِلهَ اِلَّا اللهُ، مُحَمَّداًرَسولُاللهِ»؟ آنها که خیلی بودند، خود متوکل هم میگفت، خود معتزّ هم میگفت، همان قدرتهایی که در زمان امام هادی علیهالسلام و امام عسکری علیهالسلام هر دو روز …… معمولی یا وابستهای بود، هرچه بود ـ یک چوبی داد، یک چوب سادهای؛ در روایت دارد این چوب مثل پاشنۀ در بود. این درهای قدیمی که چفت و لولا نداشت، در آن انتهای در یک قسمت درازی بود که میرفت در سوراخی که در چهارچوب تعبیه کرده بودند و در دور همین پاشنه میگشت. چوبی بهشکل پاشنۀ در، یک چوبِ درازِ معمولی داد و گفت: «این را ببر بده به فلانی». غلام این چوب را برداشت آمد، در راه اتفاقاً این چوب از دست غلام محکم خورد زمین، تا خورد زمین، یکمرتبه غلام دید این چوب باز شد و یکمُشت کاغذ از این چوب ریخت بیرون! ناراحت شد و کاغذها را جمع کرد و آمد پیش امام و گفت که یابنرسولالله این چوب شکست و کاغذها …یکوقت این امام را خدا با نام و نشان معین میکند، میگوید بعد از پیغمبر باید علیبنابیطالب علیهالسلام مثلاً باشد. یکوقت امام را خدای متعال به نام معین نمیکند، به نشان معین میکند. مثل چه؟ مثل فرمایش امام علیهالسلام[8]، «فَاَمّا مَن كانَ مِنَ الفُقَهاءِ صائِناً لِنَفسِهِ حافِظاً لِدينِهِ مُخالِفاً عَلَى هَواهُ مُطيعاً لِاَمرِ مَولاهُ فَلِلعَوامِّ اَن يُقَلِّدوهُ»؛ امام معین کرد دیگر، اینهم امام است. آن فقیهی که جانشین امامِ منصوص[9] است، خود امامیست، منتها امامیست که با نام معین نشده، با نشان معین شده، هرکسیکه این نشان بر او تطبیق کرد، او میشود امام؛ کلمۀ امام را خواستم معنا کنم برایتان. امام یعنی پیشوا، یعنی …