… وقت مربوط به انسانهاست، یعنی انسان را با همهی ابعاد شخصیتش، با آزادیخواهیاش، با افزایشطلبی معنویش، با امکان تعالی و اوج روحیاش، با آرمانها و اهداف والا و شریفش، اینها را به عنوان یک مجموعه در نظر بگیرید. این باید با همهی این مجموعه مورد رعایت قرار بگیرد. این همان چیزی است که در فرهنگ آل محمد در طول زمان مورد ملاحظه بوده و کمیت اسدی میگوید «ساتتٌ لا تمن یرا رعیتة الناس سواءً و رعیة الانعامی»، سیاستمدارانی که مراعات انسانها را مانند مراعات حیوانها به نظر نمیگیرند. یعنی انسان با انسانیتش باید مراعات بشود، این مفهوم رعیت و تعبیری از مردم در نهجالبلاغه است.نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
کمیت بن زید اسدی (۱۱ پاراگراف)
مَن لِقَلبٍ مُتَیَّمٍ مُستَهَامٍغَیرُ مَا صَبوَةٍ وَ لَا اَحلَام[60]ساسة لا کمن یری رعیة النّاس سواء و رعیة الانعام[61]من لقلب متیّم مستهامغیر ما صبوة و لا احلام[15]… یا سادهلوحانه در صدد رفوکردن گناه خود برمیآید و چنین پاسخ میدهد: او را پیشوای هدایت خطاب نکردم، بلکه او را «شیر» و «خورشید» و «دریا» و «اژدها» و «کوه» خواندم؛ و شیر، سگی است و خورشید، جسم جامدی و دریا، پیکر بیجانی و اژدها، حشرۀ متعفنی و کوه، سنگ سختی. و امام در برابر این عذر و توجیه ناموجّه، تبسم معناداری میکند و آنگاه «کُمیت» ـ شاعر انقلابی و هدفدار ـ برمیخیزد و یکی از قصاید هاشمی خود را انشا میکند[11] و خاطرهای از مقایسۀ میان این دو گونه کار هنری، در ذهن حاضران و همۀ کسانی که این ماجرا به گوششان رسیده و میرسد، بر جای میگذارد.[12]«مَن لِقَلبٍ مُتَیَّمٍ مُستَهامٍ غَیرُ ما صَبوَةٍ وَ لا اَحلامٍ»«ساسَةَ لا کَمَن یَرَی رَعیَةَ النّاس سَواءً وَ رَعیَةَ الاَنعامِ»[5]ِساسَةَ لا کَمَن یَرَی رَعیَةَ النّاس سَواءً وَ رَعیَةَ الاَنعام اینکسانیکه من آنها را مدح میگویم و ستایش میکنم ـ یعنی اهلبیت پیغمبر ـ سیاستمدارانی هستند که سرپرستیِ مردم را مثل سرپرستی گوسفندان نمیدانند. سیاستمدارانی وجود دارند که سرپرستی مردم را مثل سرپرستی گوسفندان میدانند؛ طعنه میزند به بنیامیه. واقعاً هم همینطور است. برای بنیامیه، سرپرستی مردم مثل سرپرستی گوسفندان بود. یعنی گوسفند متعلق به مالکش است دیگر، اینها خودشان را مالک مردم میدانستند و …