… میخ زد، تا محکم بشود؛ اگر یکی زدی، این سستکاری است. پس، اولاً اصلِ انجام گرفتن است؛ ثانیاً در جهت بودن و درست بودن است؛ ثالثاً محکمکاری است؛ رابعاً سرعت عمل است. آن وقت شما آقایانی که مراجعهی مردمی دارید، یک خامساً هم دارید، و آن گشادهرویی در کار است؛ «چو وا نمیکنی گرهی، خود گره مشو». ممکن است یک نفر به شما مراجعه کند، اما شما نتوانید گرهی از کار او باز کنید. اگر نمیتوانید گره او را باز کنید، اقلاً با گرهافزونی خودتان، گرهی بر کار او اضافه نکنید.نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
صائب تبریزی (۳۴ پاراگراف)
چو وا نمیکنی گرهی، خود گره مشوابرو گشاده باش، چو دستت گشاده نیست[12]… ما به قرآن مراجعه میکنیم، تدبّر میکنیم، یک حرفى مىیابیم که قبلاً نیافته بودیم. خیلى خوب، این حرف تازه است. بعضىها نگویند هر چه حرف تازه است، در دین است؛ چه حرف تازهاى میخواهید؟ خب بله، ما همان دین را درست نشناختهایم! حرفهاى تازهى دین را باید دربیاوریم؛ «یک عمر میتوان سخن از زلف یار گفت».[18] این جور نیست که همهى حرفهاى دین همین چهار کلمه حرفى است که من و شما در منبرهایمان یا در کتاب علمىمان یا کتاب تبلیغىمان یا در رسالهمان بیان کردیم؛ نخیر، بیش از اینها است؛ شما برو جلو، خدا به تو خواهد داد؛ حرف جدید خواهد داد. این همه حرف تازه هست.عشاق را به تیغ زبان گرم میکنیمچون شمع، تازیانهی پروانهایم ما… کرده باشند، چند جور میتوانیم بیان کنیم؛ باید بگردیم شیوهى خوبش را پیدا کنیم؛ چه برسد به اینکه مطالب را به استدلالهاى گوناگون و با شیوههاى گوناگون میشود بیان کرد. بعد، مطالب جدید [هم] میشود خلق کرد و تولید کرد. شما خیال نکنید که هر چه حرف بوده گفتهاند؛ نه آقا، به قول صائب «یک عمر میتوان سخن از زلف یار گفت»؛[7] تا زمان ظهور ولىّعصر (ارواحنا فداه) ــ بعد از آن را ما نمیدانیم چه جورى است ــ تا زمان ظهور آن بزرگوار هر چه طول بکشد، اگر هزاران متفکّر بیاید، هزارها هزار حرف نو و جدید از همین منابع فعلى ما میتواند بیرون بیاورد. خیال نکنید که آردها را بیختهاند، غربیلها را آویختهاند، قضیّه تمام شد، هر چه بود گویندگان گذشته گفتهاند؛ نه آقا، این حرفها چیست؟ در فقه که بزرگترین هنر ما در فقاهتِ استدلالى و فنّى بوده که خیلى هم پیشرفته هستیم در این جهت، اینقدر حرفِ نگفته هست، اینقدر …مرد بیبرگ و نوا را سبک از جاى مگیرکوزه بیدسته چو بینى، به دو دستت بردار.یک عمر میتوان سخن از زلف یار گفتدر بند آن مباش که مضمون نمانده استیک عمر میتوان سخن از زلف یار گفتدر بند آن نباش که مضمون نمانده است… بعضیها عکس این حرف میزنند، بعضیها عکس این مدیریّت میکنند؛ جوان را به آینده بیاعتماد میکنند، به انقلاب بیاعتماد میکنند، جوان را از نفَس گرم امام دور میکنند؛ خب این خراب میشود دیگر؛ آنوقت از زمانه هم مینالند! از زمانه هم مینالند. زمانه را چه کسی میسازد؟ به قول صائب: جُرم زمانهساز فزون از زمانه است؛[10] زمانه را چه کسی میسازد؟ زمانه را من و شما میسازیم؛ ما زمانهسازیم. اگر زمانه بد باشد، به من و شما باید نگاه کرد؛ ما هستیم که زمانه را میسازیم. ما وقتیکه گامهایمان را محکم برنداشتیم، ما وقتیکه توصیهی امام را ندیده گرفتیم -آن چشم تیزبین، آن دل حکیم، دل سرشار از حکمت؛ خوب میدید، خوب …خب، ما سالهای متمادی است که دربارهی حادثهی بسیار مهمّ نوزدهم بهمن سال ۵۷ جلسه میکنیم و حرف میزنیم و مطلب میگوییم، ولی مطلب -به معنای واقعی کلمه- تمامشدنی نیست؛ حرف دراینباره زیاد گفته شده امّا حرفهای گفتنی بیشتری همچنان وجود دارد. به قول شاعر: یک عمر میتوان سخن از زلف یار گفت.[2] حادثهی نوزدهم بهمن در سال ۵۷، یک حادثهی تعیینکننده بود. نیروی هوایی در دوران رژیم طاغوت، درواقع نزدیکترینِ بخشهای ارتش آن روز به دستگاه طاغوت و به نظام سیاسی وابستهی به آمریکا بود. هیچکدام از بخشهای دیگر ارتش آن روز، به قدر نیروی هوایی مورد اعتماد و اطمینان و امید رژیم طاغوت نبودند. درست از همین بخش، رژیم طاغوت …در هیچ پرده نیست نباشد نوای توعالَم پُر است از تو و خالی است جای توهر چند کائنات گدای درِ تواَندهیچ آفریده نیست که داند سرای تو[16]نسازد لنترانی چون کلیم از طور مأیوسمنمکپروردهی عشقم زبانِ ناز میدانمعشّاق را به تیغ زبان گرم میکنیمچون شمع، تازیانهی پروانهایم ما[10]وصف حال شما است: «چون شمع، تازیانهی پروانهایم». در مراسم اعزام بسیجیها و دیگران به جبهه، در شبهای عملیّات، در صبحگاههای نظامی، در تشییع پیکر شهدا، در مراسم ختم شهدا، در مسجد، در حسینیّه، در میدان جنگ، همه جا مدّاحی نقش بزرگ خودش را ایفا میکرد، دلها را آماده میکرد، فضا را معنوی میکرد. آن نورانیّتی که در …میِ نابی ولی از خلوت خُمبه ساغر چون نمیآیی چه حاصل؟[8]چون وا نمیکنی گرهی، خود گره مباشابروگشاده باش چو دستت گشاده نیست[13]مِی نابی ولی از خلوت خُمچو در ساغر نمیآیی چه حاصل؟[6]