… الهى؛ تسلیم بودن؛ لُبّ تمام دستورات و احکام و فرامین الهى و شرایع انبیا همین یک کلمه است و شاید پیغمبران خدا قبل از آنکه مقام نبوّت براى آنها انتخاب بشود و خداى متعال آنها را به نبوّت سرافراز کند، به عبودیّت سرافراز کرده؛ همچنان که حتماً همینجور است. در یک روایتى است که: اِنَّ اللّهَ اتَّخَذَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللّهُ عَلَیهِ و آله عَبدًا قَبلَ اَن یَتَّخِذَهُ رَسولا؛[4] اوّل خداى متعال او را خلعت[5] عبودیّت پوشانید و بعد به مرحله و رتبهى نبوّت فائز[6] کرد؛ کأنّه این مقدّمهى لازم و شرط اصلى در هر تعالىاى و در هر اندازه تکاملى است؛ عبودیّت شرط اصلى است. البتّه عبودیّت هم مراحل دارد؛ آن مرحلهى پایین عبودیّت، آن چنان که امثال ماها بتوانیم در آن طمع بورزیم، همین است: خودمان را آمادهى اطاعت کنیم و از او بدانیم …نمایهٔ موضوعی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
آیههایی که رهبران به آنها استناد کردهاند، روایتها و دعاهایی که نقل کردهاند، شعرهایی که خواندهاند، و متنهایشان بر اساس مخاطب و مناسبت.
مستدرک الوسائل (۱۰ پاراگراف)
… ــ اصلاً فاید اساسى این است، هدف اصلى یعنى این ــ تا انسانها متخلّق به اخلاقالله بشوند. تخلّق به اخلاقالله خودش مقدّمه براى یک کار دیگرى نیست؛ کارهاى دیگر مقدّم تخلّق به اخلاقالله است؛ عدل، مقدّم تخلّق به اخلاقالله و مقدّم نورانى شدن انسانها است؛ حکومت اسلامى و حاکمیّت پیغمبران براى این است: اِنَّما بُعِثتُ لِاُتَمِّمَ مَکارِمَ الاَخلاق.[10] خب، پس در برخورد شخصى، عمل شخصى، این تأثیر میگذارد. از اینجا مصلحت را شروع کنید تا [برسید به] همهگونه ارتباطات و موضعگیرىها و تلاش و غیره.به هر حال، عزیزان من! کار خوب، آفاتی هم دارد. هیچ کار خوب، بدون آفت نیست. انسانِ تربیت شده والای سطح بالایی که جزو مخلصان به حساب میآید، طبق این طبقهبندیهای معنوی در روایات و آثار شرعی ما، «فی خطر عظیم»[2] است. انسان مخلص، یعنی کسی که همه کارهایش برای خداست، یک کلمه حرفش، یک حرکتش، حتّی خوردن و نوشیدن و استراحت کردنش، جز برای خدا و بدون نیّت قربت نیست، در روایت دارد که حتّی این انسان، «فی خطر عظیم» است. حالا ببینید ما که تا آن اخلاصِ آن طوری، فاصله خیلی زیادی داریم، وضعمان چگونه است. از آفات ، باید خیلی پرهیز کرد. آفات کار و آفات زندگی، خیلی زیاد است. باید انسان دائم مراقب باشد.حدیثی از نبىّ مکرّم اسلام دیدم که ایشان فرمودهاند: «اناللَّه تعالی یغفر للمذنبین الّا من لا یرید أن یغفر له».[12] یک روز، پیامبر به اصحابش اینطور فرمود که خدای متعال گناهکاران را میآمرزد؛ مگر آن کسی را که خواسته نیامرزد. بعد اصحاب سؤال میکردند: «قالوا یا رسولاللَّه من الذی یرید ان لایغفرله»؛ آن کسی که خدای متعال میخواهد او را نیامرزد، کیست؟ «قال من لایستغفر»؛ آن کسی که استغفار نمیکند. پس، استغفار کلید درِ توبه و مغفرت است. با استغفار، میشود …حدیثی از نبىّ مکرّم اسلام دیدم که ایشان فرمودهاند: «اناللَّه تعالی یغفر للمذنبین الّا من لا یرید أن یغفر له».[12] یک روز، پیامبر به اصحابش اینطور فرمود که خدای متعال گناهکاران را میآمرزد؛ مگر آن کسی را که خواسته نیامرزد. بعد اصحاب سؤال میکردند: «قالوا یا رسولاللَّه من الذی یرید ان لایغفرله»؛ آن کسی که خدای متعال میخواهد او را نیامرزد، کیست؟ «قال من لایستغفر»؛ آن کسی که استغفار نمیکند. پس، استغفار کلید درِ توبه و مغفرت است. با استغفار، میشود آمرزش الهی را به دست آورد. استغفار، این قدر اهمیت دارد. استغفار، یعنی طلب مغفرت از خدا.… که اگر روزنامه یا شخصی به بخشی از بخشهای دولت یا به کاری که دولت پدید میآورد، انتقاد میکند، مسؤولان آن بخش یا مسؤولان دولتی سراسیمه شوند. گاهی اوقات انسان میبیند یک حالت سراسیمگی در اینها پیدا میشود؛ نه، بههیچوجه سراسیمه نشوید؛ بالاخره انتقاد وجود دارد. معروف است میگویند: «من صنّف استهدف[1] »؛ کسی که یک کتاب بنویسد، هدف قرار میگیرد. حالا یک کتاب نوشتن کجا و دهها کتاب فعّالیت کردن و حرکت کردن و اقدام کردن کجا؟ بالاخره راهِ مورد انتقاد قرار نگرفتن این است که انسان به کنج انزوایی بخزد و هیچ اقدامی نکند، یا اگر مسؤولیتی میپذیرد، خدای نکرده به لوازم آن …… کنید و نورانی شوید و نقش ایفا کنید. در اسلام، آن رهبانیتی که فرمودند «رهبان اللّیل»، فرق میکند با رهبانیتی که نصاری درست کردند؛ «و رهبانیّة ابتدعوها ما کتبناها علیهم».[4] رهبانیت نصاری و ادیان دیگر به معنای انزوا بود، گوشهنشینی بود، انقطاع از دنیا بود؛ رهبانیت اسلام به معنای حضور در همهی صحنههای زندگی بود - «سیاحة امّتی الجهاد فی سبیل اللّه»[5] - همهی حرکات و سکنات، در جهت خدا: صلحشان، آشتیشان، حرکتشان، سکوتشان، سکونشان، اقدامشان، همه و همه در راه خدا. آن وقت «من کان للّه کان اللّه له» ، «ان تنصروا اللّه ینصرکم» ،[6] «لینصرنّ اللّه من ینصره» ؛[7] وقتی در راه خدا حرکت کردید، لطف الهی، مدد الهی، پشتیبانی الهی هم با شما خواهد بود. عزیزان من! این راز پیشرفت ملت ایران است. اینکه شما مشاهده میکنید یک ملت با این …… گاهی جمعیّتهای هزاران نفری و غالباً هم جوان جمع میشوند پای منبر شما و پای خواندن شما و مدیحهسرایی و مرثیهخوانی شما؛ از این فرصت بهتر؟ اینهمه مخاطب، اینهمه دل آمادهی شنیدن و نیوشیدن، این همه نفوس آمادهی تربیت شدن در اختیار شما هستند؛ این فرصت است؛ اِغتَنِمُوا الفُرَص فَاِنَّها تَمُرُّ مَرَّ السَّحاب[6] . این فرصت را مغتنم بشمرید؛ از این فرصت بهترین استفاده را بکنید.… او طلب میکند؛ این یک جور است که غالباً اهل قدرت این جوری بودند؛ چون غالباً اهل دنیا بودند، دنبال دنیا بودند، قدرت هم برایشان دنیا بود و نتایج آن قدرت هم برایشان جز دنیا چیز دیگری نیست. این یک نحوهی سلوک و نحوهی مشی کسانی است که به قدرت دست پیدا میکنند؛ یکی هم نحوهی مشی انبیا است: دربارهی پیغمبر [نقل شده]: یَجلِسُ جَلسَةَ العَبِیدِ یَأکُلُ اَکلَ العَبِید؛[14] نشستنش روی زمین مثل نشستن بردهها، مثل غلامها [بود]؛ یعنی با آن عظمتی که مقام او دارد، هیچ گونه تعیّنی[15] برای خودش قائل نبود در غذا خوردنش، رفاقت کردنش؛ یا امیرالمؤمنین [میگوید]: اَلا و اِنَّ اِمامَکُم قَدِ اکتَفىٰ مِن دُنیاهُ بِطِمرَیهِ وَ مِن طُعمِهِ بِقُرصَیه؛[16] [این] زندگی امیرالمؤمنین است؛ این هم یک …اینکه در روایت دارد که «اَلجَنَّةُ تَحتَ اَقدامِ الاُمَّهات»،[15] «تَحتَ اَقدام» یک کنایه است، تعبیر کنایی است؛ «بهشت زیر پای مادر است» یعنی دم دست مادر است. شما بهشت میخواهید، بروید سراغ مادر؛ او بهشت را به شما خواهد داد. به او محبّت کنید، به او مهربانی کنید، به او خدمت کنید، از او اطاعت کنید، به او احترام کنید، او بهشت را به شما خواهد داد. این هم یک مادّه است.